# Mü'minûn Sûresi, 51. Âyet (23:51)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلرُّسُلُ كُلُوا۟ مِنَ ٱلطَّيِّبَـٰتِ وَٱعْمَلُوا۟ صَـٰلِحًا ۖ إِنِّى بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ

*Yâ eyyuhâ-rrusulu kulû mine-ttayyibâti va'melû sâlihâ(an)(s) innî bimâ ta'melûne ‘alîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Ey peygamberler! Temiz şeylerden yiyiniz ve iyi ameller işleyiniz. Doğrusu ben, sizin yaptığınız şeyleri tamamen bilirim.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/51

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, peygamberlere hitaben helal ve temiz rızıkla beslenmeleri ile salih amel işlemeleri gerektiğini vurgular. Ayet, Allah'ın kullarının yaptıklarından haberdar olduğunu belirterek, bu iki emrin önemini pekiştirir. Dilbilimsel olarak 'tayyibât' ve 'sâlihan' kavramları, hem maddi hem de manevi temizlik ve uygunluk anlamlarını taşır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلرُّسُلُ","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah tarafından insanlara mesaj iletmek üzere seçilmiş elçiler, peygamberler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'resûl' kelimesini 'bir haberle gönderilen' olarak tanımlar ve Kur'an'da genellikle Allah'ın emirlerini ve yasaklarını insanlara tebliğ eden peygamberler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'er-Rusul' ifadesi, tüm peygamberlere genel bir hitap olup, onların ilahi mesajın taşıyıcıları olma vasıflarını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'resûl'ü, 'bir şeyi tebliğ etmek için gönderilen kişi' olarak açıklar ve bu tebliğin ilahi bir görev olduğunu vurgular. Ayetteki çoğul kullanım, peygamberlik misyonunun evrenselliğine ve tüm peygamberlerin ortak bir ilahi çağrıya muhatap olduğuna işaret eder."}]},{"word":"كُلُوا۟","root":"أ ك ل","rootLatin":"e-k-l","meaning":"Yemek yemek, beslenmek; mecazi olarak faydalanmak, istifade etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'külû' fiilinin temel anlamının 'yemek yemek' olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, peygamberlerin helal ve temiz rızıkla beslenmeleri emrini ifade eder ki bu, hem bedensel hem de ruhsal temizliğin bir gereğidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'külû' fiilinin bazen mecazi anlamda 'faydalanmak' veya 'istifade etmek' anlamında kullanılabileceğini belirtir. Ancak bu ayetteki 'minet-tayyibât' ile birlikte doğrudan 'temiz şeylerden yiyin' emrini taşır ve helal rızıkla beslenmenin önemini vurgular."}]},{"word":"ٱلطَّيِّبَـٰتِ","root":"ط ي ب","rootLatin":"t-y-b","meaning":"Helal, temiz, güzel ve hoş olan şeyler; hem maddi hem de manevi anlamda iyi olan rızıklar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tayyib' kelimesini 'nefsin hoşlandığı, şeriatın helal kıldığı ve aklın güzel bulduğu şey' olarak açıklar. Ayetteki 'et-tayyibât' ifadesi, sadece lezzetli yiyecekleri değil, aynı zamanda helal yollarla elde edilmiş, temiz ve meşru olan her türlü rızkı kapsar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tayyib' kavramının Kur'an'da geniş bir anlamsal alana sahip olduğunu ve 'iyi, temiz, helal, meşru' gibi anlamları içerdiğini belirtir. Bu ayette 'tayyibât', peygamberlerin sadece bedensel gıdalarını değil, aynı zamanda manevi ve ahlaki yaşamlarını da temiz ve helal kaynaklardan beslemeleri gerektiğini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'tayyib' kelimesinin 'pisliğin zıttı' olduğunu ve 'helal, temiz, güzel' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'et-tayyibât', peygamberlerin rızıklarının hem maddi olarak temiz hem de şer'an helal olması gerektiğini vurgular."}]},{"word":"وَٱعْمَلُوا۟","root":"ع م ل","rootLatin":"a-m-l","meaning":"İş yapmak, eylemde bulunmak, fiil işlemek; özellikle dini ve ahlaki bağlamda salih amellerde bulunmak.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'amel' kelimesinin 'bir fiili kasıtlı olarak yapmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'va'melû' emri, peygamberlerin sadece temiz rızıkla yetinmeyip, aynı zamanda Allah'ın rızasına uygun, faydalı ve doğru işler yapmalarını emreder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'amel' kavramının Kur'an'da genellikle 'salih amel' ile birlikte kullanıldığını ve 'Allah'ın rızasına uygun, faydalı ve iyi işler' anlamına geldiğini ifade eder. Bu ayetteki 'va'melû sâlihan' ifadesi, peygamberlerin yaşamlarının her alanında iyiliği ve doğruluğu hedeflemeleri gerektiğini vurgular."}]},{"word":"صَـٰلِحًا","root":"ص ل ح","rootLatin":"s-l-h","meaning":"Doğru, iyi, faydalı, uygun ve düzgün olan; Allah'ın rızasına uygun olan amel.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'salâh' kelimesini 'fesadın zıttı' olarak tanımlar ve 'doğruluk, iyilik, uygunluk' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'sâlihan' ifadesi, yapılan amellerin hem niyet hem de icra açısından Allah'ın emirlerine uygun, faydalı ve doğru olmasını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'salih' kavramının Kur'an'da 'doğru, iyi, uygun' anlamlarını taşıdığını ve 'salih amel'in, Allah'ın iradesine uygun, topluma faydalı ve ahlaki açıdan değerli eylemleri ifade ettiğini belirtir. Bu ayette 'sâlihan', peygamberlerin tüm eylemlerinin bu niteliklere sahip olması gerektiğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'salih' kelimesinin 'düzgün, doğru, faydalı' anlamlarına geldiğini ve Kur'an'da genellikle 'Allah'ın rızasına uygun olan amel' için kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'sâlihan', peygamberlerin amellerinin hem kendileri hem de ümmetleri için hayırlı ve doğru olması gerektiğini belirtir."}]},{"word":"عَلِيمٌ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Her şeyi bilen, ilmi sonsuz olan; Allah'ın sıfatlarından biri olarak, kullarının tüm yaptıklarından haberdar olması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilim' kelimesini 'bir şeyi olduğu gibi idrak etmek' olarak tanımlar. 'Alîm' ise, bu sıfatın mübalağalı şekli olup, Allah'ın her şeyi en ince ayrıntısına kadar bildiğini ifade eder. Ayetteki 'Alîm' sıfatı, peygamberlere verilen emirlerin Allah tarafından bilindiğini ve karşılığının verileceğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Alîm' sıfatının Allah'a nispet edildiğinde, O'nun geçmiş, şimdi ve gelecekteki her şeyi, gizli ve açık tüm durumları kuşatan sonsuz ilmini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'İnnî bimâ ta'melûne Alîm' ifadesi, peygamberlerin amellerinin Allah'ın bilgisi dahilinde olduğunu ve hiçbir şeyin O'na gizli kalmadığını vurgulayarak bir uyarı ve teşvik niteliği taşır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","helal-haram","ilim-hikmet","takva"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلرُّسُلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-s-l","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra gelen münâdâ olduğu için merfû","gloss":"Peygamberler"},{"position":3,"surface":"كُلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"أ-ك-ل","rootLatin":"a-k-l","lemma":"أَكَلَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yiyin"},{"position":4,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":5,"surface":"ٱلطَّيِّبَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ط-ي-ب","rootLatin":"t-y-b","lemma":"طَيِّبَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"temiz şeyler"},{"position":6,"surface":"وَٱعْمَلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve işleyin"},{"position":7,"surface":"صَـٰلِحًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ل-ح","rootLatin":"s-l-h","lemma":"صَالِح","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yararlı iş"},{"position":8,"surface":"إِنِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"doğrusu Ben"},{"position":8,"surface":"ي","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Ben"},{"position":9,"surface":"بِمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":9,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":10,"surface":"تَعْمَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yaptığınız"},{"position":11,"surface":"عَلِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"bilirim"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Mü’minûn, 23:51*
- **Mü'minûn Sûresi** · *23/51*
- **Zâriyât Sûresi** · *23/51*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *23/51*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *23/51*
- **Nûr Sûresi** · *23/51*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *23/51*
- **Zâriyât Sûresi** · *23/51*
- **Mü'minûn Sûresi** · *23/51*
- **Nûr Sûresi** · *23/51*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *23/51*