# Mü'minûn Sûresi, 66. Âyet (23:66)

> قَدْ كَانَتْ ءَايَـٰتِى تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ فَكُنتُمْ عَلَىٰٓ أَعْقَـٰبِكُمْ تَنكِصُونَ

*Kad kânet âyâtî tutlâ ‘aleykum fekuntum ‘alâ a'kâbikum tenkisûn(e)*

**Meal (Diyanet):** (66-67) Çünkü ayetlerim size okunurdu da siz buna karşı büyüklük taslayarak arkanızı döner, geceleyin toplanıp hezeyanlar savururdunuz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/66

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, inkarcıların Kur'an ayetlerine karşı takındıkları olumsuz tavrı, özellikle de ayetler okunduğunda gösterdikleri kibir ve geri çekilme davranışını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Seçilen anahtar kavramlar, bu tavrın farklı boyutlarını ve semantik nüanslarını ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ءَايَـٰتِى","root":"أ ي ي","rootLatin":"e-y-y","meaning":"Allah'ın varlığına, birliğine ve kudretine işaret eden deliller, mucizeler veya Kur'an ayetleri.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ayet' kelimesinin aslen 'açık alamet' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette ise, Allah'ın kelamı olan Kur'an ayetleri kastedilmektedir ki bunlar, muhatapları için Allah'ın varlığına ve peygamberin doğruluğuna açık delillerdir. Ayetteki 'ayetlerim' ifadesi, bu delillerin ilahi kökenini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ayet' kavramının Kur'an'da hem kozmik işaretler hem de vahyedilmiş metinler için kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, özellikle vahyedilmiş metinler bağlamında, Allah'ın mesajının insanlara ulaştırılması ve onların bu mesaja karşı tutumları üzerinde durur."}]},{"word":"تُتْلَىٰ","root":"ت ل و","rootLatin":"t-l-v","meaning":"Bir metnin okunması, takip edilmesi veya aktarılması eylemi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tilavet'in sadece okumak değil, aynı zamanda okunan şeyi takip etmek ve üzerinde düşünmek anlamını da içerdiğini belirtir. Ayetteki 'tütlâ' fiili, ayetlerin sadece işitsel olarak değil, aynı zamanda anlamları üzerinde tefekkür edilmek üzere sunulduğunu ima eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tilavet'in Kur'an bağlamında, okunan metnin anlamının da aktarılması ve açıklanması anlamına geldiğini ifade eder. Bu ayette, ayetlerin okunmasıyla birlikte, onların ihtiva ettiği mesajın da muhataplara ulaştığı ve buna rağmen inkarcıların yüz çevirdiği vurgulanır."}]},{"word":"تَنكِصُونَ","root":"ن ك ص","rootLatin":"n-k-s","meaning":"Geri dönmek, yüz çevirmek, kaçmak veya bir şeyden vazgeçmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'neks' kelimesinin aslen bir şeyi tersine çevirmek veya geri döndürmek anlamına geldiğini belirtir. 'Tenkisûn' fiili, ayetler kendilerine okunduğunda inkarcıların hakikatten yüz çevirip gerisin geri dönmelerini, yani imandan kaçınmalarını ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'neks'in bir işten veya durumdan geri çekilme, vazgeçme anlamını taşıdığını açıklar. Ayetteki 'ala a'kâbikum tenkisûn' ifadesi, mecazi olarak, hakikati kabul etmek yerine eski inançlarına ve cahiliye adetlerine geri dönme, yani imandan yüz çevirme anlamını pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'neks' fiilinin Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda, hakikatten yüz çevirme, gerileme veya ahde vefasızlık gibi anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayette, ayetlerin tebliği karşısında inkarcıların gösterdiği olumsuz tepkiyi, yani imandan kaçınma ve eski hallerine dönme eğilimini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["musrikler","vahiy-kuran","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkîk","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten, muhakkak"},{"position":2,"surface":"كَانَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":3,"surface":"ءَايَـٰتِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"كَانَتْ fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"ayetlerim"},{"position":3,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":4,"surface":"تُتْلَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ت-ل-و","rootLatin":"t-l-w","lemma":"تَلَا","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"كَانَتْ fiilinin haberi konumunda olduğu için merfû","gloss":"okunuyordu"},{"position":5,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine, size"},{"position":5,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":6,"surface":"كُنتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiniz"},{"position":7,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":8,"surface":"أَعْقَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ق-ب","rootLatin":"'-q-b","lemma":"عَقِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"topuklarınız"},{"position":8,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":9,"surface":"تَنكِصُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ك-ص","rootLatin":"n-k-s","lemma":"نَكَصَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"كَانَ fiilinin haberi konumunda olduğu için merfû","gloss":"geri dönüyordunuz"}]