# Mü'minûn Sûresi, 67. Âyet (23:67)

> مُسْتَكْبِرِينَ بِهِۦ سَـٰمِرًا تَهْجُرُونَ

*Mustekbirîne bihi sâmiran tehcurûn(e)*

**Meal (Diyanet):** (66-67) Çünkü ayetlerim size okunurdu da siz buna karşı büyüklük taslayarak arkanızı döner, geceleyin toplanıp hezeyanlar savururdunuz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/67

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Kur'an'ın mesajına karşı takınılan kibirli ve alaycı tavrı ele almaktadır. Özellikle 'büyüklük taslama', 'gece konuşmaları' ve 'terk etme' fiilleri üzerinden, vahye karşı gösterilen olumsuz tepkiler dilbilimsel olarak incelenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"مُسْتَكْبِرِينَ","root":"ك ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Kur'an ayetleri kendilerine okunduğunda kibir ve büyüklük taslayanların halini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'k-b-r' kökünden türeyen 'istikbâr' kelimesini, kişinin kendisini başkalarından üstün görmesi, hakkı kabul etmemesi ve ona karşı kibirlenmesi olarak açıklar. Ayetteki 'müstekbirîn' ifadesi, vahyin hakikatine karşı gösterilen bu üstünlük taslama ve reddetme tavrını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'istikbâr'ı, kişinin kendisini büyük görmesi ve bu nedenle hakkı kabul etmemesi olarak yorumlar. Ayetteki 'müstekbirîn' kelimesi, Kur'an ayetleri karşısında müminlerin değil, inkarcıların takındığı, kendilerini üstün gören ve vahyi küçümseyen tavrı mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'k-b-r' kökünden gelen 'kibir' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'a karşı gelme, O'nun ayetlerini küçümseme ve kendini ilahi otoritenin üzerinde görme anlamında kullanıldığını belirtir. 'Müstekbirîn' kelimesi, bu bağlamda, ilahi mesaja karşı takınılan ahlaki ve dini bir olumsuz duruşu temsil eder."}]},{"word":"سَـٰمِرًا","root":"س م ر","rootLatin":"s-m-r","meaning":"Geceleyin toplanıp sohbet eden, özellikle de Kur'an hakkında olumsuz konuşan topluluğu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sâmir' kelimesini, geceleyin bir araya gelip sohbet eden, özellikle de kötü sözler konuşan topluluk olarak açıklar. Ayetteki 'sâmiran' ifadesi, müşriklerin gece toplantılarında Kur'an ve Hz. Peygamber hakkında alaycı ve aşağılayıcı konuşmalar yapmalarına işaret eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'sâmir' kelimesinin 'semr' kökünden geldiğini ve gece sohbeti anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, bu gece sohbetlerinin içeriğinin Kur'an'a karşı olumsuz ve alaycı bir tutum sergilemek olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'semr' kökünün gece konuşması, gece toplanması anlamlarına geldiğini ifade eder. 'Sâmiran' kelimesi, ayette, Kur'an ayetleri okunduğunda büyüklük taslayanların, geceleyin bir araya gelerek bu ayetler hakkında olumsuz ve küçümseyici sözler sarf etmelerini tasvir eder."}]},{"word":"تَهْجُرُونَ","root":"ه ج ر","rootLatin":"h-c-r","meaning":"Kur'an ayetlerini terk etmek, onlardan yüz çevirmek, onları anlamsız veya saçma bulmak anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'h-c-r' kökünün temel anlamının bir şeyi terk etmek, ondan uzaklaşmak olduğunu belirtir. Ayetteki 'tehcurûn' kelimesi, Kur'an ayetleri kendilerine okunduğunda, onları terk etme, onlardan yüz çevirme ve hatta onları saçma veya anlamsız bulma tavrını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hicrân' kelimesini, bir şeyi terk etmek veya ona kötü söz söylemek olarak açıklar. 'Tehcurûn' ifadesi, Kur'an'a karşı gösterilen hem fiziksel bir uzaklaşmayı hem de sözlü olarak onu kötüleme ve alay etme eylemini mecazi olarak kapsar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'h-c-r' kökünün Kur'an'da genellikle bir şeyi terk etme, ondan yüz çevirme, uzaklaşma ve bazen de kötü söz söyleme anlamlarında kullanıldığını belirtir. 'Tehcurûn' kelimesi, ayette, vahyin mesajına karşı takınılan hem fiili hem de sözlü olumsuz tavrı, yani onu terk etme ve hakkında kötü konuşma eylemini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kibir-hased","musrikler","vahiy-kuran"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مُسْتَكْبِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"مُسْتَكْبِر","form":"İstif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"büyüklük taslayanlar olarak","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":2,"surface":"بِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":2,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":3,"surface":"سَامِرًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-م-ر","rootLatin":"s-m-r","lemma":"سَامِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"gece sohbet edenler olarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":4,"surface":"تَهْجُرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ه-ج-ر","rootLatin":"h-j-r","lemma":"هَجَرَ","form":"F'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici bir edat bulunmadığı için merfû","gloss":"terk ediyordunuz / saçmalıyordunuz","irabMarker":"nûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Mustekbirîne"},{"position":2,"translit":"bihi"},{"position":3,"translit":"sâmiran"},{"position":4,"translit":"tehcurûn(e)"}]