# Mü'minûn Sûresi, 7. Âyet (23:7)

> فَمَنِ ٱبْتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلْعَادُونَ

*Femeni-bteġâ verâe żâlike feulâ-ike humu-l'âdûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Kim bunun ötesine geçmek isterse, işte onlar haddi aşanlardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/7

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mü'minûn Suresi'nin 7. ayeti, cinsel sınırların ihlalini ve bu ihlali gerçekleştirenlerin 'aşırı gidenler' olarak nitelendirilmesini ele almaktadır. Ayet, 'ibtiga' (isteme, arama) ve 'âdûn' (aşırı gidenler) kavramları üzerinden helal dairesinin dışına çıkmanın dini ve ahlaki sonuçlarını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ٱبْتَغَىٰ","root":"ب غ ي","rootLatin":"b-ğ-y","meaning":"Helal sınırların ötesinde cinsel tatmin arayışına girmek, haddi aşmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'bağy' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi talep etmek' olduğunu belirtir. Ancak ayetteki 'ibtiga' formu, 'haddi aşarak, zulmederek bir şeyi istemek' anlamını taşır. Bu bağlamda, meşru olmayan yollarla cinsel tatmin arayışına girmeyi ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ibtiga' kelimesini 'talep etmek, aramak' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın belirlediği sınırların ötesinde bir arayışa girmeyi, yani helal olmayan yolları tercih etmeyi mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'bağy' kökünden türeyen kelimelerin Kur'an'da genellikle 'haddi aşma, zulmetme, isyan etme' anlamlarında kullanıldığını belirtir. 'İbtiga' fiili de bu bağlamda, Allah'ın koyduğu sınırları aşarak meşru olmayan bir şeyi talep etme eylemini vurgular."}]},{"word":"وَرَاءَ","root":"و ر ا","rootLatin":"v-r-â","meaning":"Belirlenen sınırların ötesinde, arkasında veya dışında olanı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'verâe' kelimesinin hem 'önünde' hem de 'arkasında/ötesinde' anlamlarına gelebileceğini belirtir. Bu ayette ise, 'belirlenen sınırların ötesinde' anlamında kullanılarak, helal olanın dışındaki cinsel ilişki biçimlerini kasteder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'verâe' kelimesinin 'ötesinde, dışında' anlamını vurgular. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın helal kıldığı eşler ve cariyeler dışındaki cinsel ilişkilerin bu 'öte' kavramına dahil olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'verâe' edatının Kur'an'da genellikle bir şeyin 'ötesinde, arkasında, dışında' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayette de, meşru cinsel ilişkilerin sınırlarının dışına çıkmayı ifade eden bir konum edatıdır."}]},{"word":"ٱلْعَادُونَ","root":"ع د و","rootLatin":"a-d-v","meaning":"Allah'ın koyduğu sınırları aşan, haddi tecavüz eden kimseler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'adâ' fiilinin 'sınırı aşmak, haddi tecavüz etmek' anlamına geldiğini belirtir. 'Âdûn' ise bu fiilden türeyen bir isim olup, Allah'ın belirlediği helal ve haram sınırlarını çiğneyen, aşırı giden kimseleri ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'âdûn' kelimesini 'zulmedenler, haddi aşanlar' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, cinsel konularda Allah'ın koyduğu meşruiyet sınırlarını aşanları nitelemektedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'udvân' kelimesinin 'haddi aşma, zulüm' anlamında kullanıldığını belirtir. 'Âdûn' ise bu niteliği taşıyan, yani Allah'ın şeriatında belirlenen sınırları çiğneyen kişileri ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'adâ' kökünün Kur'an'da 'sınırları aşma, tecavüz etme' anlamında sıkça kullanıldığını belirtir. 'Âdûn' kelimesi de bu bağlamda, Allah'ın koyduğu ahlaki ve hukuki sınırları ihlal eden, dolayısıyla günah işleyen kimseleri tanımlar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["helal-haram","edep-haya"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":1,"surface":"مَنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"kim"},{"position":2,"surface":"ٱبْتَغَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-gh-y","lemma":"اِبْتَغَىٰ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ararsa, isterse"},{"position":3,"surface":"وَرَآءَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"و-ر-ي","rootLatin":"w-r-y","lemma":"وَرَاء","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"ötesini, arkasını"},{"position":4,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"işte o"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cevap","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cevap harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":5,"surface":"أُو۟لَـٰٓئِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أُولَٰئِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"işte onlar"},{"position":6,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fasıl zamiri olduğu için mebnî","gloss":"onlar"},{"position":7,"surface":"ٱلْعَادُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-د-و","rootLatin":"'-d-w","lemma":"عَادٍ","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"aşırı gidenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Lokmâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *23/7*
- **Kelime-i Lokmâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *23/7*
- **Kelime-i Lokmâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *23/7*