# Mü'minûn Sûresi, 74. Âyet (23:74)

> وَإِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْـَٔاخِرَةِ عَنِ ٱلصِّرَٰطِ لَنَـٰكِبُونَ

*Ve-inne-lleżîne lâ yu/minûne bil-âḣirati ‘ani-ssirâti lenâkibûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Fakat ahirete inanmayanlar, ısrarla bu yoldan çıkmaktadırlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/74

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, ahirete inanmayanların doğru yoldan sapmasını konu edinmektedir. Anahtar kavramlar, imanın yokluğu, ahiret inancı ve doğru yoldan sapma eylemi etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"يُؤْمِنُونَ","root":"ء-م-ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"İnanmak, güvenmek, tasdik etmek anlamlarına gelir ve burada ahirete inanmama durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İman (إيمان), kalbin tasdiki ve dilin ikrarıdır. Güven ve emniyet kökünden gelir. Ayetteki 'lâ yu'minûne' ifadesi, ahiretin varlığını ve hakikatini kalben tasdik etmemeyi, dolayısıyla ona güven duymamayı ve gereğini yerine getirmemeyi belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İman, Kur'an'da sadece bir inanç değil, aynı zamanda bir teslimiyet ve güven eylemidir. Ahirete iman etmemek, kişinin geleceğe dair ilahi vaatlere ve uyarılara karşı kayıtsız kalması, kendini güvende hissetmemesi ve bu nedenle doğru yoldan sapması anlamına gelir."}]},{"word":"بِٱلْـَٔاخِرَةِ","root":"ء-خ-ر","rootLatin":"e-h-r","meaning":"Son, sonraki, dünya hayatından sonraki hayatı ifade eden ahiret kavramıdır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Âhiret (الآخرة), dünya hayatının zıddı olup, ölümden sonraki ebedi hayatı ifade eder. Ayetteki 'bi'l-âhireti' ifadesi, bu ebedi hayata ve orada gerçekleşecek olan hesap, ceza ve mükafata inanmayı veya inanmamayı konu edinir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Âhiret, dünya hayatının sonu ve ebedi kalış yeridir. Kur'an'da sıkça geçen bu kavram, insanların amellerine göre karşılık bulacakları nihai durağı temsil eder. Ayetteki bağlamda, ahirete inanmamak, bu nihai hesabı ve sonuçlarını umursamamayı, dolayısıyla dünya hayatını sorumsuzca yaşamayı ifade eder."}]},{"word":"ٱلصِّرَٰطِ","root":"ص-ر-ط","rootLatin":"s-r-t","meaning":"Doğru, düzgün ve açık yol anlamına gelir; burada Allah'ın belirlediği hak yolu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sırât (الصراط), açık ve geniş yol demektir. Kur'an'da genellikle 'Sırât-ı Müstakîm' olarak geçer ve Allah'ın emrettiği, peygamberlerin tebliğ ettiği doğru yolu, İslam dinini temsil eder. Ayetteki 'ani's-sırâti' ifadesi, bu doğru yoldan uzaklaşmayı, sapmayı anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Sırât, üzerinde yürünülen, açık ve belirgin yoldur. Mecazi olarak hak din, doğru inanç ve salih ameller bütünüdür. Ahirete inanmayanların bu sırattan 'nâkibûn' olması, onların bu hak yoldan yüz çevirip, başka yollara sapmaları anlamına gelir."}]},{"word":"لَنَـٰكِبُونَ","root":"ن-ك-ب","rootLatin":"n-k-b","meaning":"Yoldan sapmak, uzaklaşmak, ayrılmak anlamına gelir ve ahirete inanmayanların doğru yoldan uzaklaşmasını ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Nekeb (نكب), bir şeyden yüz çevirmek, ondan sapmak demektir. 'Nâkibûn' ise yoldan sapanlar, uzaklaşanlar anlamına gelir. Ayetteki 'ani's-sırâti lenâkibûn' ifadesi, ahirete inanmayanların doğru yoldan bilinçli olarak yüz çevirip, başka yollara yöneldiklerini mecazi olarak anlatır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Nekeb, bir şeyden ayrılmak, ondan uzaklaşmak ve sapmaktır. Özellikle yoldan sapma anlamında kullanılır. Ayetteki 'lenâkibûn' kelimesi, ahiret inancının yokluğunun bir sonucu olarak, kişilerin Allah'ın belirlediği doğru ve hak yoldan uzaklaşarak, batıl yollara düşmelerini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","ahiret-mukafat","musrikler","tebligh"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Tevkid harfi olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":4,"surface":"يُؤْمِنُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-م-ن","rootLatin":"hamz-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"inanmazlar"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":5,"surface":"ٱلْـَٔاخِرَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-خ-ر","rootLatin":"hamz-kh-r","lemma":"آخِرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ahirete"},{"position":6,"surface":"عَنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":7,"surface":"ٱلصِّرَٰطِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ر-ط","rootLatin":"s-r-t","lemma":"صِرَاط","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yoldan"},{"position":8,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Tevkid harfi olduğu için mebnî","gloss":"elbette"},{"position":8,"surface":"نَـٰكِبُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-ك-ب","rootLatin":"n-k-b","lemma":"نَاكِب","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"sapanlardır"}]