# Mü'minûn Sûresi, 75. Âyet (23:75)

> ۞ وَلَوْ رَحِمْنَـٰهُمْ وَكَشَفْنَا مَا بِهِم مِّن ضُرٍّ لَّلَجُّوا۟ فِى طُغْيَـٰنِهِمْ يَعْمَهُونَ

*Velev rahimnâhum vekeşefnâ mâ bihim min durrin leleccû fî tuġyânihim ya'mehûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Biz onlara merhamet edip başlarına gelen zararı giderseydik, yine de azgınlıkları içinde bocalayıp kalırlardı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/75

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın rahmetine rağmen inkarcıların azgınlıkta ısrarını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. 'Rahime', 'keşefe', 'durr', 'leccû' ve 'tuğyân' gibi kavramlar, ilahi merhamet ile insan inadı arasındaki çelişkiyi vurgular.","keyConcepts":[{"word":"رَحِمْنَـٰهُمْ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın kullarına merhamet etmesi, acıması ve lütufta bulunmasıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahmet, kalpteki incelik ve şefkatin gerektirdiği iyilik ve ihsanı ifade eder. Ayetteki 'rahimnâhum' ifadesi, Allah'ın onlara acıması ve lütufta bulunması durumunda dahi, onların bu lütfu görmezden gelerek azgınlıklarında ısrar edeceklerini belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Rahmet, Allah'a nispet edildiğinde, O'nun kullarına yönelik ihsanı ve nimetlendirmesi anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın onlara yönelik potansiyel bir lütfunun, onların hidayetine vesile olmayacağını, aksine inatlarını artıracağını gösterir."}]},{"word":"وَكَشَفْنَا","root":"ك ش ف","rootLatin":"k-ş-f","meaning":"Bir şeyi açığa çıkarmak, gidermek, ortadan kaldırmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Keşf, bir örtüyü kaldırmak, bir şeyi açığa çıkarmak veya bir sıkıntıyı gidermek anlamında kullanılır. Ayetteki 'keşefnâ' ifadesi, Allah'ın onlardan sıkıntıyı (durr) kaldırması, yani musibetlerini gidermesi durumunu anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Keşf, mecazi olarak bir sıkıntının veya belanın giderilmesi anlamında kullanılır. Ayetteki bağlamda, Allah'ın onlara isabet eden zararı ve sıkıntıyı ortadan kaldırması, ancak buna rağmen onların azgınlıkta devam etmeleri vurgulanır."}]},{"word":"ضُرٍّ","root":"ض ر ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"Zarar, sıkıntı, bela, musibet ve zorluk anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Durr, bedene veya nefse isabet eden her türlü zarar ve sıkıntıyı ifade eder. Ayetteki 'min durrin' ifadesi, onlara isabet eden genel bir sıkıntıyı, musibeti veya zararı belirtir ki, Allah bu sıkıntıyı giderse bile onların tutumunun değişmeyeceği anlatılır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Durr kavramı Kur'an'da genellikle insanın başına gelen olumsuz durumları, zorlukları ve musibetleri ifade eder. Bu ayette, Allah'ın bu sıkıntıları gidermesine rağmen, inkarcıların hidayete ermeyecekleri, aksine azgınlıklarında ısrar edecekleri vurgulanır."}]},{"word":"لَّلَجُّوا۟","root":"ل ج ج","rootLatin":"l-c-c","meaning":"Bir işte ısrar etmek, inat etmek, bir şeye dalmak ve ondan çıkmamak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Lecce, bir işte ısrar etmek, inatla devam etmek demektir. Ayetteki 'leleccû' ifadesi, onların azgınlıkları (tuğyân) içinde inatla ve ısrarla kalacaklarını, ondan vazgeçmeyeceklerini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Lecce fiili, bir şeye dalmak ve ondan çıkmamak, bir konuda ısrar etmek anlamındadır. Bu ayette, Allah'ın rahmetine ve sıkıntıyı gidermesine rağmen, onların azgınlıklarında inatla ve ısrarla devam edeceklerini ifade eder."}]},{"word":"طُغْيَـٰنِهِمْ","root":"ط غ ي","rootLatin":"t-ğ-y","meaning":"Haddi aşmak, azgınlık etmek, isyan etmek ve zulmetmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tuğyân, haddi aşmak, sınırı geçmek demektir. Ayetteki 'fî tuğyânihim' ifadesi, onların Allah'a karşı isyan ve azgınlıklarında, yani haddi aşan tutumlarında ısrar edeceklerini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Tuğyân, bir şeyin sınırını aşması, haddini tecavüz etmesi demektir. Bu ayette, inkarcıların Allah'ın kendilerine gösterdiği lütfa rağmen, küfür ve isyanlarındaki aşırılıklarında devam edecekleri, bu azgınlıklarından vazgeçmeyecekleri anlatılır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Tuğyân, Kur'an'da genellikle Allah'ın koyduğu sınırları aşma, haddi tecavüz etme ve isyan etme anlamında kullanılır. Ayetteki 'tuğyânihim' ifadesi, inkarcıların ilahi rahmete rağmen, kendi azgınlık ve isyanlarında derinleşeceklerini, bu durumdan çıkmayacaklarını gösterir."}]}]}