# Mü'minûn Sûresi, 77. Âyet (23:77)

> حَتَّىٰٓ إِذَا فَتَحْنَا عَلَيْهِم بَابًا ذَا عَذَابٍ شَدِيدٍ إِذَا هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ

*Hattâ iżâ fetahnâ ‘aleyhim bâben żâ ‘ażâbin şedîdin iżâ hum fîhi mublisûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Sonunda onlara şiddetli bir azap kapısı açtığımızda bir de bakarsın onun içinde ümitsizliğe düşüvereceklerdir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/77

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın inkarcılara yönelik şiddetli azabının kaçınılmazlığını ve bu azapla karşılaştıklarında içine düşecekleri derin ümitsizliği dilbilimsel olarak tasvir etmektedir. Özellikle 'fetahnâ', 'azâb', 'şedîd' ve 'müblisûn' kelimeleri, ilahi cezanın mahiyetini ve insan üzerindeki psikolojik etkisini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"فَتَحْنَا","root":"ف ت ح","rootLatin":"f-t-h","meaning":"Allah'ın bir kapıyı açması, burada azabın başlangıcını ve ortaya çıkışını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Feth kelimesi, kapalı olan bir şeyi açmak, engeli kaldırmak anlamına gelir. Ayetteki 'fetahnâ aleyhim bâben' ifadesi, azabın kendilerine yönelik olarak, daha önce kapalı olan bir şeyin açılması gibi aniden ve kaçınılmaz bir şekilde gelmesini anlatır. Bu, azabın ilahi bir iradeyle başlatıldığını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'fetahnâ' fiilinin burada mecazi bir anlam taşıdığını belirtir. Azap kapısının açılması, azabın kendisinin gelmesi ve üzerlerine çökmesi demektir. Bu, azabın somut bir kapı gibi algılanmasını sağlayarak etkisini güçlendirir."}]},{"word":"عَذَابٍ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"İnsana acı veren, sıkıntı veren her türlü ceza ve işkenceyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Azâb kelimesi, tatlı ve hoş olan şeyin zıddı olarak, acı veren, sıkıntı veren şey anlamına gelir. Ayetteki 'azâbin şedîdin' ifadesi, bu acının ve sıkıntının şiddetini vurgular. Bu, sadece fiziksel değil, aynı zamanda ruhsal bir ıstırabı da kapsar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'azâb' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın inkarcılara ve günahkarlara yönelik cezalandırmasını ifade ettiğini belirtir. Bu ceza, sadece ahirette değil, bazen dünyada da tecelli edebilir. Ayetteki bağlam, bu azabın ilahi bir müdahale sonucu ortaya çıkan, kaçınılmaz ve yıkıcı bir ceza olduğunu gösterir."}]},{"word":"شَدِيدٍ","root":"ش د د","rootLatin":"ş-d-d","meaning":"Azabın yoğunluğunu, şiddetini ve dayanılmazlığını niteler.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Şiddet kelimesi, bir şeyin gücünün ve kuvvetinin son noktasına ulaşması, katılık ve sertlik anlamına gelir. 'Azâbin şedîdin' ifadesi, bu azabın hafif veya geçici olmadığını, aksine çok ağır ve dayanılmaz olduğunu belirtir. Bu, azabın etkisinin büyüklüğünü vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Şiddet, bir şeyin kemaline ulaşması ve en üst seviyeye çıkmasıdır. Ayetteki 'şedîd' kelimesi, azabın niteliğini belirterek, onun sıradan bir sıkıntıdan çok daha öte, tahammül edilmesi güç bir ceza olduğunu ifade eder. Bu, muhataplar üzerinde caydırıcı bir etki bırakmayı amaçlar."}]},{"word":"مُبْلِسُونَ","root":"ب ل س","rootLatin":"b-l-s","meaning":"Ümitsizliğe düşmüş, çaresiz kalmış ve kurtuluş umudunu yitirmiş kimseleri ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İblâs kelimesi, ümitsizliğe düşmek, hayret ve şaşkınlık içinde kalmak anlamına gelir. Ayetteki 'müblisûn' ifadesi, azapla karşılaştıklarında inkarcıların içine düştükleri derin çaresizliği ve kurtuluş umudunun tamamen yok olduğunu anlatır. Bu durum, azabın psikolojik etkisini de ortaya koyar."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İblâs, kişinin hayırdan ümidini kesmesi ve şaşkınlık içinde kalmasıdır. 'Müblisûn' kelimesi, azabın dehşeti karşısında inkarcıların tüm umutlarını yitirerek şaşkın ve çaresiz bir duruma düştüklerini gösterir. Bu, onların pişmanlıklarının ve kurtuluş arayışlarının faydasız olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'iblâs' kökünün Kur'an'da genellikle şeytanın ümitsizliğini ve Allah'ın rahmetinden uzaklaşmasını ifade ettiğini belirtir. Bu ayette ise, inkarcıların azapla karşılaştıklarında şeytanın durumuna benzer bir ümitsizliğe düştüklerini, yani artık hiçbir çıkış yolu bulamadıklarını anlatır. Bu, onların durumunun ne kadar vahim olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ahiret-mukafat","cehennem","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"حَتَّىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonunda","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"zaman","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"فَتَحْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ت-ح","rootLatin":"f-t-h","lemma":"فَتَحَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"açtık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"عَلَيْهِم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":4,"surface":"هِم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":5,"surface":"بَابًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-و-ب","rootLatin":"b-w-b","lemma":"بَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kapı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"ذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Hamse","root":"ذ-و","rootLatin":"dh-w","lemma":"ذُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"sahip","irabMarker":"elif ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat","izafet":"Muzâf"},{"position":7,"surface":"عَذَابٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"azap","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":8,"surface":"شَدِيدٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ش-د-د","rootLatin":"sh-d-d","lemma":"شَدِيد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"şiddetli","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":9,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Fücâiyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bir de bakarsın ki","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":10,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":11,"surface":"فِيهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":11,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":12,"surface":"مُبْلِسُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ل-س","rootLatin":"b-l-s","lemma":"مُبْلِس","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"ümitsiz kalanlar","irabMarker":"vâv ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Hattâ"},{"position":2,"translit":"iżâ"},{"position":3,"translit":"fetahnâ"},{"position":4,"translit":"‘aleyhim"},{"position":5,"translit":"bâben"},{"position":6,"translit":"żâ"},{"position":7,"translit":"‘ażâbin"},{"position":8,"translit":"şedîdin"},{"position":9,"translit":"iżâ"},{"position":10,"translit":"hum"},{"position":11,"translit":"fîhi"},{"position":12,"translit":"mublisûn(e)"}]