# Mü'minûn Sûresi, 79. Âyet (23:79)

> وَهُوَ ٱلَّذِى ذَرَأَكُمْ فِى ٱلْأَرْضِ وَإِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

*Vehuve-lleżî żeraekum fî-l-ardi ve-ileyhi tuhşerûn(e)*

**Meal (Diyanet):** O, sizi yeryüzünde yaratıp türetendir. Sadece O'nun huzurunda toplanacaksınız.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/79

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın insanı yeryüzünde yaratma ve çoğaltma kudretini, ardından da O'nun huzurunda toplanılacağı gerçeğini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, yaratma, yayma ve toplanma fiilleri üzerinden Allah'ın rububiyetini ve ahiret inancını pekiştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ذَرَأَكُمْ","root":"ذ ر أ","rootLatin":"z-r-e","meaning":"Sizi yarattı ve çoğalttı, yeryüzüne yaydı.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'zerae' fiilinin 'halka' (yaratma) ve 'kesere' (çoğaltma) anlamlarını içerdiğini belirtir. Ayetteki 'zerâeküm' ifadesi, Allah'ın insanı başlangıçta yaratmasını ve ardından nesillerini yeryüzünde çoğaltarak yaymasını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ez-zer' kelimesinin 'yaratmak ve çoğaltmak' anlamında kullanıldığını, özellikle de Allah'ın canlıları yeryüzünde yaratıp yaymasını ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, insanın yeryüzünde var edilip neslinin devam ettirilmesi anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki yaratma fiillerinin farklı nüanslarına dikkat çeker. 'Zerae' fiilinin, sadece yaratmakla kalmayıp, aynı zamanda yaratılan şeyi yeryüzüne yayma ve çoğaltma boyutunu da içerdiğini, bu ayetteki bağlamda insanın yeryüzündeki varoluşunun ve yayılışının ilahi bir fiil olduğunu vurgular."}]},{"word":"فِى ٱلْأَرْضِ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Yeryüzünde, dünya üzerinde.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'el-ard' kelimesinin Kur'an'da hem bilinen yeryüzü anlamında hem de belirli bir bölge veya ülke anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'fi'l-ard' ifadesi, insanın yaratıldığı ve yaşadığı genel yeryüzü alanını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'el-ard' kelimesinin 'göğün zıttı olan ve üzerinde yaşadığımız yüzey' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın insanı bu belirli mekânda, yani yeryüzünde var ettiğini ve çoğalttığını vurgular."}]},{"word":"تُحْشَرُونَ","root":"ح ش ر","rootLatin":"h-ş-r","meaning":"O'nun huzurunda toplanacaksınız, bir araya getirileceksiniz.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'haşr' kelimesinin 'insanları veya hayvanları bir yerden başka bir yere toplamak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'tuhşerûn' ifadesi, kıyamet gününde tüm insanların Allah'ın huzurunda toplanacağını, bir araya getirileceğini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'el-haşr' kelimesini 'dağınık olan şeyleri bir araya getirmek' olarak açıklar. Özellikle Kur'an'da bu kelimenin ahiret bağlamında, insanların hesap vermek üzere bir araya getirilmesi anlamında kullanıldığını vurgular. Bu ayetteki kullanımı da ahiretteki bu toplanmayı işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'haşr' kavramının Kur'an'da genellikle kıyamet günü diriliş ve hesap için toplanma anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'tuhşerûn' fiili, Allah'ın yaratma kudretinin ardından, O'nun huzurunda toplanma ve hesap verme zorunluluğunu vurgulayarak ahiret inancının temel bir unsuru olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","dirilis","tevhid","insanin-yaratilisi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Müfred Müzekker Gaib Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"ki o","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Haber"},{"position":3,"surface":"ذَرَأَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ذ-ر-ا","rootLatin":"dh-r-hamza","lemma":"ذَرَأَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":4,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ر-ض","rootLatin":"hamza-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yerde","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"إِلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-e, -a","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"O'na","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"تُحْشَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ش-ر","rootLatin":"h-sh-r","lemma":"حَشَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"toplanacaksınız","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Meçhul muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vehuve"},{"position":2,"translit":"lleżî"},{"position":3,"translit":"żeraekum"},{"position":4,"translit":"fî"},{"position":5,"translit":"l-ardi"},{"position":6,"translit":"ve-ileyhi"},{"position":7,"translit":"tuhşerûn(e)"}]