# Mü'minûn Sûresi, 82. Âyet (23:82)

> قَالُوٓا۟ أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَـٰمًا أَءِنَّا لَمَبْعُوثُونَ

*Kâlû e-iżâ mitnâ vekunnâ turâben ve'izâmen e-innâ lemeb'ûśûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Dediler ki: "Gerçekten biz, ölüp bir toprak ve kemik yığını haline geldikten sonra mı tekrar diriltileceğiz?"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/82

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, yeniden dirilişi inkar edenlerin şaşkınlığını ve alaycı tavrını dile getirmektedir. 'Ölüm', 'toprak olma', 'kemikleşme' ve 'yeniden dirilme' kavramları üzerinden, fiziksel yok oluşun ardından bir varoluşun imkansızlığına dair bir sorgulama sunulmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"مِتْنَا","root":"م و ت","rootLatin":"m-v-t","meaning":"Vücudun canlılığını yitirmesi, ruhun bedenden ayrılması ve yaşamın sona ermesi halidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'موت' (mevt) kelimesini canlının canlılık vasfını yitirmesi olarak tanımlar. Ayetteki 'مِتْنَا' ifadesi, inkar edenlerin fiziksel ölüm sonrası dirilişi imkansız görme gerekçesi olarak kendi ölümlerini ve bedensel yok oluşlarını vurgulamaktadır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'موت'u ruhun bedenden ayrılması ve bedenin hareket kabiliyetini yitirmesi olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, dirilişi inkar edenlerin, bedenin tamamen işlevsiz hale gelmesi durumunda yeniden canlanmasının aklen mümkün olmadığını iddia etmelerini yansıtır."}]},{"word":"تُرَابًا","root":"ت ر ب","rootLatin":"t-r-b","meaning":"Toprak, yeryüzünün üst tabakasını oluşturan, ölü bedenlerin çürüyüp karıştığı maddedir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'تراب' (turâb) kelimesini bilinen toprak olarak açıklar. Ayetteki 'كُنَّا تُرَابًا' ifadesi, bedenin ölüm sonrası tamamen çürüyüp toprağa karışmasını, yani varlığın fiziksel olarak yok olmasını vurgulayarak dirilişin imkansızlığını iddia edenlerin argümanını pekiştirir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'تراب' kelimesinin mecazi anlamlarına değinse de, bu ayetteki kullanımının bedenin çürüyüp toprağa dönüşmesi şeklindeki literal anlamını taşıdığını belirtir. Bu, inkar edenlerin, bedenin tamamen dağılıp toprağa karıştıktan sonra nasıl yeniden bir araya gelebileceği konusundaki şaşkınlıklarını ifade eder."}]},{"word":"عِظَـٰمًا","root":"ع ظ م","rootLatin":"a-z-m","meaning":"Canlıların iskelet yapısını oluşturan, ölümden sonra en son çürüyen sert dokulardır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'عظم' (azm) kelimesini bedenin iskeletini oluşturan kemik olarak tanımlar. Ayetteki 'وَعِظَـٰمًا' ifadesi, bedenin çürüme sürecinde geriye kalan en dayanıklı parçası olan kemiklerin bile zamanla dağılacağını, dolayısıyla tam bir yok oluşun gerçekleşeceğini vurgulayarak dirilişin imkansızlığına dair şüpheyi artırır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'عظام' kelimesinin çoğul olarak kullanılmasının, bedenin sadece bir kısmının değil, tüm iskelet yapısının dağılmasını ifade ettiğini belirtir. Bu, inkar edenlerin, bedenin en sağlam kısımlarının bile yok oluşa uğraması durumunda yeniden dirilişin nasıl gerçekleşeceği konusundaki hayretlerini yansıtır."}]},{"word":"لَمَبْعُوثُونَ","root":"ب ع ث","rootLatin":"b-'-s","meaning":"Ölümden sonra yeniden diriltilmek, hayata döndürülmek ve kabirlerden çıkarılmaktır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'بعث' (ba's) kelimesini 'uyandırmak, göndermek, diriltmek' anlamlarında kullanır. Ayetteki 'لَمَبْعُوثُونَ' ifadesi, inkar edenlerin, ölüp toprak ve kemik olduktan sonra yeniden diriltilme fikrine karşı duydukları şaşkınlığı ve inkarı pekiştiren bir soru cümlesi olarak yer almaktadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ba's' kavramının Kur'an'da özellikle ölümden sonraki dirilişi ifade ettiğini ve bu kavramın, Allah'ın kudretinin bir göstergesi olarak vurgulandığını belirtir. Ayetteki kullanım, inkar edenlerin bu ilahi kudreti sorgulayan ve imkansız gören bakış açısını yansıtır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'بعث' fiilinin Kur'an'da 'yeniden canlandırma, diriltme' anlamında sıkça kullanıldığını ve bu kavramın, ahiret inancının temelini oluşturduğunu ifade eder. Ayetteki 'لَمَبْعُوثُونَ' ifadesi, inkar edenlerin bu temel inancı reddetme biçimini ve alaycı sorgulamasını ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["dirilis","musrikler","kiyamet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":2,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifhâm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":2,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":3,"surface":"مِتْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَاتَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"öldüğümüz"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"كُنَّا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Nâkıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"olduğumuz"},{"position":5,"surface":"تُرَابًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ت-ر-ب","rootLatin":"t-r-b","lemma":"تُرَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"toprak"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"عِظَـٰمًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"'-z-m","lemma":"عَظْم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"kemikler"},{"position":7,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifhâm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":7,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz biz"},{"position":7,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"biz"},{"position":8,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd (Lâm-ı İbtidâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette"},{"position":8,"surface":"مَبْعُوثُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ب-ع-ث","rootLatin":"b-'-s","lemma":"مَبْعُوث","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"diriltilecekleriz"}]