# Mü'minûn Sûresi, 85. Âyet (23:85)

> سَيَقُولُونَ لِلَّهِ ۚ قُلْ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ

*Seyekûlûne li(A)llâh(i)(c) kul efelâ teżekkerûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Allah'ındır" diyecekler. "Öyle ise siz hiç düşünüp öğüt almaz mısınız?" de.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/85

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müşriklerin dahi Allah'ın yaratıcı ve malik olduğunu kabul ettiklerini, ancak bu kabulden gerekli dersi çıkarmadıklarını vurgular. Temel kavramlar, bu kabullenişi ve akletme eksikliğini dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"سَيَقُولُونَ","root":"ق و ل","rootLatin":"k-v-l","meaning":"Gelecekte bir şeyi söyleyeceklerini, ifade edeceklerini belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavl (قول), bir düşünceyi veya anlamı ifade etmek için kullanılan her türlü sözlü veya yazılı beyandır. Ayetteki 'seyekûlûne' (سَيَقُولُونَ) ifadesi, müşriklerin Allah'ın mülkiyetini ikrar edeceklerini, ancak bu ikrarın samimi bir imana dönüşmediğini gösterir. Gelecek zaman kipi, bu ikrarın kaçınılmazlığını ve evrenselliğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kavl (قول), bir fikri veya inancı dile getirmektir. Buradaki 'seyekûlûne' (سَيَقُولُونَ) ifadesi, muhatapların, Allah'ın her şeyin sahibi olduğu gerçeğini sözlü olarak kabul edeceklerini, ancak bu kabulün gerektirdiği tevhidi yaşam biçimine geçmediklerini ifade eder. Bu, onların çelişkili durumunu ortaya koyar."}]},{"word":"لِلَّهِ","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Her şeyin mutlak sahibi ve yaratıcısının Allah olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Allah (الله), ibadete layık olan, yaratılmışların kendisine yöneldiği tek varlıktır. Ayetteki 'lillâhi' (لِلَّهِ) ifadesi, 'Allah'a aittir', 'Allah'ın mülküdür' anlamındadır. Müşriklerin dahi bu gerçeği ikrar etmeleri, Allah'ın rububiyetindeki birliği kabul ettiklerini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Allah (الله), tüm varlıkların yaratıcısı ve yöneticisidir. 'Lillâhi' (لِلَّهِ) ifadesi, mülkiyet ve aidiyet bildirir. Bu bağlamda, göklerin ve yerin mülkiyetinin Allah'a ait olduğunu kabul etmeleri, onların tevhidin bir yönünü kabul ettiklerini, ancak diğer yönlerini inkâr ettiklerini ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Allah kavramı, Kur'an'ın merkezinde yer alan, mutlak ve tek Tanrı'yı ifade eder. 'Lillâhi' (لِلَّهِ) ifadesi, Allah'ın mutlak egemenliğini ve her şeyin O'na ait olduğunu vurgular. Müşriklerin bu ifadeyi kullanması, onların zihinlerinde Allah'ın yüce bir varlık olarak konumlandığını, ancak bu yüceliğin gerektirdiği teslimiyeti göstermediklerini belirtir."}]},{"word":"تَذَكَّرُونَ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Düşünmek, ibret almak, hatırlamak ve öğüt almak anlamlarını içerir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tezekkür (تَذَكُّر), unutulan bir şeyi hatırlamak veya bir şeyi düşünerek ondan ibret almaktır. Ayetteki 'tezekkerûne' (تَذَكَّرُونَ) ifadesi, müşriklerin Allah'ın mülkiyetini kabul etmelerine rağmen, bu kabulden gerekli dersi çıkarmadıklarını, yani akıllarını kullanıp ibret almadıklarını eleştirel bir tonla sorar. Bu, onların gafletini ve düşüncesizliğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Zikr (ذِكْر) ve türevleri, Kur'an'da hem hatırlama hem de öğüt alma anlamlarında kullanılır. 'Tezekkerûne' (تَذَكَّرُونَ) kelimesi, Allah'ın varlığına ve birliğine dair delilleri görüp, bu delillerden yola çıkarak doğru sonuca ulaşma, yani iman etme çağrısıdır. Müşriklerin bu çağrıya kulak vermemeleri, onların akıl yürütme yeteneklerini kullanmadıklarını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Tezekkür (تَذَكُّر), bir şeyi zihinde canlandırmak ve ondan sonuç çıkarmaktır. Ayetteki soru, 'Allah'ındır' diyenlerin neden bu ikrarlarının gereği olan tevhide yönelmediklerini, neden bu bilgiden ibret almadıklarını sorgular. Bu, onların akli ve kalbi körlüklerine işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","musrikler","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"سَيَقُولُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"diyecekler"},{"position":2,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"اللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"اللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":3,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"de"},{"position":4,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı"},{"position":4,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":4,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":5,"surface":"تَذَكَّرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"تَذَكَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"ders almaz mısınız"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *23/85*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *23/85*