# Mü'minûn Sûresi, 86. Âyet (23:86)

> قُلْ مَن رَّبُّ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ ٱلسَّبْعِ وَرَبُّ ٱلْعَرْشِ ٱلْعَظِيمِ

*Kul men rabbu-ssemâvâti-sseb'i verabbu-l'arşi-l'azîm(i)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Yedi kat göklerin Rabbi, büyük Arş'ın Rabbi kimdir?"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/86

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın evren üzerindeki mutlak egemenliğini ve yaratıcılığını vurgulamak için yedi gök ve yüce arş gibi kozmik unsurların Rabbini sorgulamaktadır. Dilbilimsel olarak, 'Rab' kavramının geniş kapsamı ve 'arş'ın yüceliği ön plana çıkarılmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"قُلْ","root":"ق و ل","rootLatin":"k-v-l","meaning":"Söyle, de ki, hitap et.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavl (قول), bir düşünceyi veya anlamı ifade etmek için kullanılan kelime veya cümle demektir. Ayetteki 'Kul' emri, Hz. Peygamber'e hitaben, muhataplara Allah'ın birliğini ve kudretini tebliğ etmesini emretmektedir. Bu, sadece bir sözü aktarmak değil, aynı zamanda bir hakikati ilan etmektir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kavl, hem zihinsel hem de lafzi ifadeyi kapsar. Ayetteki 'Kul' emri, Allah'ın emrini tebliğ etme ve muhatapları düşünmeye sevk etme amacını taşır. Bu, sadece bir fiil değil, aynı zamanda bir davettir."}]},{"word":"رَّبُّ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Sahip, terbiye eden, yöneten, besleyen, efendi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rab (رب), bir şeyi ıslah ederek kemale erdiren, sahip ve efendi demektir. Allah için kullanıldığında, yaratma, rızık verme, terbiye etme ve yönetme gibi tüm ilahi sıfatları kapsar. Ayette 'Yedi göğün ve yüce arşın Rabbi' ifadesi, Allah'ın tüm evren üzerindeki mutlak egemenliğini ve yaratıcılığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'Rab' kavramı, sadece 'sahip' veya 'efendi' anlamından öte, varlıkları yaratan, besleyen, terbiye eden ve nihai olarak yöneten mutlak güç ve otoriteyi ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kozmik düzenin tek ve yegane yaratıcısı ve yöneticisi olduğunu belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Rab, Arapçada 'malik' (sahip) ve 'seyyid' (efendi) anlamlarına gelir. Kur'an'da ise bu anlamlar, Allah'ın yaratma, rızık verme ve her şeyi idare etme kudretini ifade etmek için kullanılır. Ayetteki 'Rabbu's-semâvâti'l-seb'i ve Rabbu'l-Arşi'l-Azîm' ifadesi, Allah'ın bu sıfatlarının evrenin en büyük unsurlarına dahi şamil olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-v","meaning":"Gökler, semalar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Semâ (سماء), yukarıda olan her şey için kullanılır. Kur'an'da genellikle yedi kat gök olarak zikredilir ve Allah'ın kudretinin ve yaratıcılığının bir göstergesi olarak sunulur. Ayetteki 'es-semâvâti's-seb'' (yedi gök) ifadesi, evrenin genişliğini ve Allah'ın yaratma sanatının büyüklüğünü vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Semâ, kelime anlamı olarak 'yükseklik' ifade eder. Kur'an'da hem maddi gök cisimlerini hem de manevi âlemleri ifade etmek için kullanılır. Ayetteki 'yedi gök' ifadesi, Allah'ın yaratılışındaki mükemmelliği ve düzeni simgeler, aynı zamanda O'nun kudretinin sınırsızlığını gösterir."}]},{"word":"ٱلْعَرْشِ","root":"ع ر ش","rootLatin":"a-r-ş","meaning":"Arş, taht, egemenlik makamı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Arş (عرش), kelime olarak 'yüksek yer, taht' anlamına gelir. Kur'an'da Allah'ın kudret ve egemenliğinin sembolü olarak kullanılır. Ayetteki 'el-Arşi'l-Azîm' (yüce arş) ifadesi, Allah'ın tüm varlıklar üzerindeki mutlak hükümranlığını ve yüceliğini temsil eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Arş, Allah'ın kudretinin ve azametinin tecelli ettiği en yüce makamdır. Ayetteki 'yüce arş' ifadesi, Allah'ın yaratılmışların en büyüğü üzerindeki hakimiyetini ve O'nun eşsiz büyüklüğünü vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Arş, Kur'an'da Allah'ın kudretinin ve hükümranlığının sembolik bir ifadesidir. Maddi bir taht olmaktan ziyade, Allah'ın evren üzerindeki mutlak otoritesini ve yönetimini temsil eder. Ayetteki 'yüce arş' ifadesi, bu otoritenin ve yüceliğin en üst düzeyde olduğunu belirtir."}]},{"word":"ٱلْعَظِيمِ","root":"ع ظ م","rootLatin":"a-z-m","meaning":"Yüce, büyük, ulu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Azîm (عظيم), hem maddi hem de manevi büyüklüğü ifade eder. Allah için kullanıldığında, O'nun zatının ve sıfatlarının eşsiz yüceliğini ve büyüklüğünü belirtir. Ayette 'el-Arşi'l-Azîm' ifadesi, arşın sadece fiziksel olarak büyük değil, aynı zamanda manevi olarak da çok yüce ve önemli olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Azîm, her türlü noksanlıktan münezzeh, kemal sıfatlarıyla muttasıf olan demektir. Ayette 'Arş'ın Azîm' olarak nitelendirilmesi, onun Allah'ın kudret ve azametinin en büyük tecelligahı olduğunu ve bu nedenle eşsiz bir yüceliğe sahip olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","esma-i-husna","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":2,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî mahallen merfû","gloss":"kim","binaDurumu":"Mebnî (ism-i istifhâm)","gorev":"Mübteda"},{"position":3,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olan 'men'in haberi olduğu için merfû","gloss":"Rabbi","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"göklerin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"ٱلسَّبْعِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"س-ب-ع","rootLatin":"s-b-'-","lemma":"سَبْع","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin (es-semâvât) sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"yedi","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":6,"surface":"وَرَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi 'vav' ile 'rabbu' kelimesine atfedildiği için merfû","gloss":"ve Rabbi","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf","izafet":"Muzâf"},{"position":7,"surface":"ٱلْعَرْشِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ر-ش","rootLatin":"'-r-sh","lemma":"عَرْش","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Arş'ın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":8,"surface":"ٱلْعَظِيمِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"'-z-m","lemma":"عَظِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin (el-'arş) sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"yüce","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kul"},{"position":2,"translit":"men"},{"position":3,"translit":"rabbu"},{"position":4,"translit":"ssemâvâti"},{"position":5,"translit":"sseb'i"},{"position":6,"translit":"verabbu"},{"position":7,"translit":"l'arşi"},{"position":8,"translit":"l'azîm(i)"}]