# Nûr Sûresi, 28. Âyet (24:28) > فَإِن لَّمْ تَجِدُوا۟ فِيهَآ أَحَدًا فَلَا تَدْخُلُوهَا حَتَّىٰ يُؤْذَنَ لَكُمْ ۖ وَإِن قِيلَ لَكُمُ ٱرْجِعُوا۟ فَٱرْجِعُوا۟ ۖ هُوَ أَزْكَىٰ لَكُمْ ۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ *Fe-in lem tecidû fîhâ ehaden felâ tedḣulûhâ hattâ yu/żene lekum(s) ve-in kîle lekumu-rci'û ferci'û(s) huve ezkâ lekum(c) va(A)llâhu bimâ ta'melûne ‘alîm(un)* **Meal (Diyanet):** Eğer evde kimseyi bulamazsanız, size izin verilinceye kadar oraya girmeyin. Eğer size, "Geri dönün" denirse, hemen dönün. Çünkü bu, sizin için daha nezih bir davranıştır. Allah, yaptıklarınızı hakkıyla bilendir. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/24/28 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Nûr Suresi'nin 28. ayeti, özel mülkiyete saygı, izin alma ve mahremiyetin korunması gibi temel sosyal ve ahlaki prensipleri vurgulamaktadır. Ayet, evlere izinsiz girmenin yasaklanması ve geri dönme emrine uyulmasının bireyin manevi temizliği için daha hayırlı olduğu mesajını dilbilimsel bir derinlikle aktarır.","keyConcepts":[{"word":"تَجِدُوا۟","root":"و ج د","rootLatin":"v-c-d","meaning":"Bir şeyi bulmak, elde etmek veya varlığını tespit etmek anlamındadır; ayette 'kimseyi bulamamak' bağlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vecede (وجد) kelimesi, bir şeyi kaybolduktan sonra bulmak veya bir şeyin varlığını idrak etmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'lem tecidû' (لم تجدوا) ifadesi, evde kimsenin bulunmaması durumunu, yani bir varlığın tespit edilememesini ifade eder ve bu durumda izinsiz girilmemesi gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Vecede fiili, burada 'idrak etmek, farkına varmak' anlamında kullanılmıştır. Evde kimsenin varlığını idrak edememek, yani kimsenin bulunmadığını anlamak durumunda dahi, izinsiz girmenin caiz olmadığını belirtir. Bu, evin mahremiyetine verilen önemi gösterir."}]},{"word":"تَدْخُلُوهَا","root":"د خ ل","rootLatin":"d-h-l","meaning":"Bir yere girmek, içeriye dahil olmak anlamındadır; ayette izinsiz girmenin yasaklanması bağlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Dahale (دخل) kelimesi, bir yere nüfuz etmek, içeriye girmek demektir. Ayetteki 'felâ tedhulûhâ' (فلا تدخلوها) ifadesi, izinsiz olarak bir eve girmenin kesin bir yasak olduğunu belirtir. Bu yasak, başkalarının özel alanlarına saygının bir gereğidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Duhûl (دخول), bir şeyin içine girmek veya bir mekana dahil olmak anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, başkasının mülküne izinsiz girmenin, yani mahremiyeti ihlal etmenin caiz olmadığını açıkça ortaya koyar. İzin alınmadıkça bu eylemin haram olduğunu ifade eder."}]},{"word":"يُؤْذَنَ","root":"أ ذ ن","rootLatin":"e-z-n","meaning":"İzin vermek, müsaade etmek anlamındadır; ayette eve giriş için izin alınması gerekliliğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İzn (إذن), bir şeye ruhsat vermek, müsaade etmek demektir. Ayetteki 'hattâ yü'zene lekum' (حتى يؤذن لكم) ifadesi, bir eve girmenin ancak ev sahibinin açık izniyle mümkün olabileceğini belirtir. Bu, başkasının mülküne ve mahremiyetine saygının temel şartıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzn kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın izni bağlamında kullanılsa da, bu ayette sosyal bir bağlamda, bireyler arası karşılıklı rıza ve saygının bir göstergesi olarak yer alır. Bir eve girme izni, o evin sakinlerinin mahremiyetine ve özel alanına duyulan saygının somut bir ifadesidir."}]},{"word":"ٱرْجِعُوا۟","root":"ر ج ع","rootLatin":"r-c-a","meaning":"Geri dönmek, geri çevrilmek anlamındadır; ayette eve giriş izni verilmediğinde geri dönme emrini ifade eder.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rücû' (رجوع), bir yerden ayrılıp geldiği yere geri dönmek demektir. Ayetteki 'ircı'û' (ارجعوا) emri, eve giriş izni verilmediğinde veya geri dönülmesi istendiğinde, bu emre itaat etmenin gerekliliğini vurgular. Bu, edep ve saygının bir göstergesidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Rücû' fiili, bu ayette sadece fiziksel bir geri dönüşü değil, aynı zamanda manevi bir teslimiyeti ve emre itaati de ifade eder. Geri dönme emrine uymak, kişinin nefsini terbiye etmesi ve başkalarının haklarına riayet etmesi anlamına gelir."}]},{"word":"أَزْكَىٰ","root":"ز ك و","rootLatin":"z-k-v","meaning":"Daha temiz, daha arı, daha hayırlı anlamındadır; ayette geri dönmenin manevi olarak daha temizleyici olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zekâ (زكا), artmak, temizlenmek, arınmak anlamlarına gelir. 'Ezkâ' (أزكى) ise 'daha temiz, daha arı' demektir. Ayetteki 'huve ezkâ lekum' (هو أزكى لكم) ifadesi, geri dönme emrine uymanın, kişinin nefsini günahlardan ve kötü düşüncelerden arındırarak manevi olarak daha temiz bir hale getireceğini belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Zekâ kelimesi, burada ahlaki ve manevi bir temizliği ifade eder. Geri dönme emrine itaat etmek, kişinin başkalarının mahremiyetine saygı göstermesi ve bu sayede kendi nefsini kötü niyetlerden ve haksız davranışlardan arındırması anlamına gelir. Bu, kişinin Allah katında daha değerli olmasını sağlar."}]},{"word":"عَلِيمٌ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Her şeyi bilen, ilim sahibi anlamındadır; ayette Allah'ın kullarının tüm yaptıklarını bildiğini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Alîm (عليم) ismi, Allah'ın her şeyi kuşatan ilmini ifade eder. Ayetteki 'vallâhu bimâ ta'melûne alîm' (والله بما تعملون عليم) ifadesi, Allah'ın kullarının gizli ve açık tüm eylemlerini, niyetlerini ve davranışlarını bildiğini vurgular. Bu, insanları Allah'ın gözetimi altında oldukları bilinciyle hareket etmeye teşvik eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Alîm sıfatı, Kur'an'da Allah'ın mutlak bilgi sahibi olduğunu gösteren temel sıfatlardan biridir. Bu ayette, insanların mahremiyet kurallarına uyup uymadıklarını, izin isteyip istemediklerini ve geri dönme emrine itaat edip etmediklerini Allah'ın bildiği mesajını verir. Bu bilgi, ahiretteki hesaplaşmanın temelini oluşturur."}]}]} ## Tefsir {"topics":["edep-haya","sosyal-dayanisma","takva"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"فَإِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَإِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":2,"surface":"لَّمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Muzari fiili cezm eden edat","gloss":"değil"},{"position":3,"surface":"تَجِدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ج-د","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart edatı (إن) ve cezm edatı (لم) ile cezm edildiği için meczûm","gloss":"bulamazsanız"},{"position":4,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"هَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onu"},{"position":5,"surface":"أَحَدًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ح-د","rootLatin":"a-h-d","lemma":"أَحَد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kimseyi"},{"position":6,"surface":"فَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَلَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman ...mayın"},{"position":7,"surface":"تَدْخُلُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-خ-ل","rootLatin":"d-ḫ-l","lemma":"دَخَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâmı (لا) ile cezm edildiği için meczûm","gloss":"girmeyin"},{"position":7,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona"},{"position":8,"surface":"حَتَّىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer / Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّى","form":"-","features":{},"irabReason":"Muzari fiili nasb eden edat","gloss":"kadar"},{"position":9,"surface":"يُؤْذَنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ذ-ن","rootLatin":"a-dh-n","lemma":"أَذِنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı (حتى) ile nasb edildiği için mansûb","gloss":"izin verilinceye"},{"position":10,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"size"},{"position":11,"surface":"وَإِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَإِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve eğer"},{"position":12,"surface":"قِيلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"denirse"},{"position":13,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":13,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"size"},{"position":14,"surface":"ٱرْجِعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-ʿ","lemma":"رَجَعَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"dönün"},{"position":15,"surface":"فَٱرْجِعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Harf-i Atıf + Fiil-i Emir","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-ʿ","lemma":"رَجَعَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"o zaman dönün"},{"position":16,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o"},{"position":17,"surface":"أَزْكَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ز-ك-و","rootLatin":"z-k-w","lemma":"زَكَا","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha temiz"},{"position":18,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":18,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"size"},{"position":19,"surface":"وَٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"Harf-i Atıf + İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"ve Allah"},{"position":20,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":20,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":21,"surface":"تَعْمَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"ʿ-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"yapıyorsunuz"},{"position":22,"surface":"عَلِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِيم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"bilen"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Nûr Sûresi** · *24/28* - **Kelime-i Hârûniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *24/28* - **Kelime-i Hârûniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *24/28* - **Kelime-i Hârûniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *24/28*