# Furkân Sûresi, 23. Âyet (25:23)

> وَقَدِمْنَآ إِلَىٰ مَا عَمِلُوا۟ مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْنَـٰهُ هَبَآءً مَّنثُورًا

*Vekadimnâ ilâ mâ ‘amilû min ‘amelin fece'alnâhu hebâen menśûrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Onların yaptıkları bütün amellerine yöneldik ve onları dağılmış zerreciklere çevirdik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/25/23

---

## Tefsir

{"topics":["hesap-mizan","ahiret-mukafat","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قَدِمْنَآ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-د-م","rootLatin":"q-d-m","lemma":"قَدِمَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yöneldik/geldik"},{"position":2,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-e/a"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey"},{"position":4,"surface":"عَمِلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaptılar"},{"position":5,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den/-dan"},{"position":6,"surface":"عَمَلٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمَل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"iş/amel"},{"position":7,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"böylece"},{"position":7,"surface":"جَعَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldık"},{"position":7,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":8,"surface":"هَبَآءًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-ب-و","rootLatin":"h-b-w","lemma":"هَبَاء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"toz duman"},{"position":9,"surface":"مَّنثُورًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ن-ث-ر","rootLatin":"n-th-r","lemma":"مَنْثُور","form":"Mef'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"saçılmış"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde inkarcıların dünyada yaptıkları amellerin değersizliğini ve akıbetini tasvir etmektedir. Ayet, amellerin yok oluşunu ve dağılışını vurgulayarak, bu amellerin Allah katında hiçbir karşılığının olmadığını dilbilimsel bir derinlikle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"قَدِمْنَا","root":"ق د م","rootLatin":"k-d-m","meaning":"Allah'ın, amelleri ele alması, onlara yönelmesi ve hükmetmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kudûm' kelimesinin bir yere varmak, gelmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'kadimnâ' ifadesi, Allah'ın o amellere yönelmesi, onları incelemesi ve hükmünü vermesi mecazını taşır. Bu, Allah'ın o amelleri değerlendirmek üzere huzuruna getirmesi ve onlarla ilgilenmesi anlamındadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, bu tür ifadeleri mecazi olarak açıklar. 'Kadimnâ ilâ mâ amilû' ifadesini, 'onların amellerine yöneldik, onları kastettik' şeklinde yorumlar. Bu, Allah'ın o amelleri dikkate alması ve onlara bir karşılık vermesi, ancak bu karşılığın olumsuz olacağı bağlamında kullanılır."}]},{"word":"عَمِلُوا","root":"ع م ل","rootLatin":"a-m-l","meaning":"İnkarcıların dünyada yaptıkları, işledikleri her türlü fiil ve eylemi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'amel' kelimesini 'kasıtlı olarak yapılan iş' olarak tanımlar. Ayetteki 'mâ amilû' ifadesi, inkarcıların dünyada iyi zannettikleri veya kendilerine fayda sağlayacağını düşündükleri her türlü fiili kapsar. Ancak bu ameller, iman eksikliği nedeniyle Allah katında değersizleşir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'amel' kavramının Kur'an'da genellikle 'salih amel' bağlamında olumlu bir çağrışım taşıdığını, ancak bu ayetteki gibi olumsuz bağlamlarda, imandan yoksun yapılan işlerin boşuna olduğunu vurgulamak için kullanıldığını belirtir. Burada 'amel', görünüşte bir iş olsa da, özünde bir değer taşımayan eylemleri ifade eder."}]},{"word":"جَعَلْنَاهُ","root":"ج ع ل","rootLatin":"c-a-l","meaning":"Allah'ın, o amelleri bir halden başka bir hale dönüştürmesi, onları değersiz kılmasıdır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ceale' fiilinin 'bir şeyi bir şeye dönüştürmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'fe-cealnâhu' ifadesi, Allah'ın inkarcıların amellerini, var olan bir şeyden yok hükmünde bir şeye çevirmesi, yani onları tamamen hükümsüz kılması anlamındadır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ceale' fiilinin bazen 'yaratmak' bazen de 'bir şeyi başka bir şeye dönüştürmek' anlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın o amellerin mahiyetini değiştirerek, onları hiçbir faydası olmayan bir duruma getirmesi, yani onları geçersiz kılmasıdır."}]},{"word":"هَبَاءً","root":"ه ب أ","rootLatin":"h-b-a","meaning":"Güneş ışığında görünen, havada uçuşan toz zerrecikleri gibi değersiz ve önemsiz şeyleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hebâ'' kelimesini 'güneş ışığında görünen, havada uçuşan toz zerrecikleri' olarak tanımlar. Bu zerrecikler, var gibi görünseler de elle tutulmaz, bir ağırlığı veya değeri yoktur. Ayetteki kullanımı, inkarcıların amellerinin de bu toz zerrecikleri gibi hiçbir kıymetinin olmadığını, boş ve anlamsız olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'hebâ'' kelimesinin 'havada uçuşan toz' anlamına geldiğini belirtir. Bu, amellerin yok oluşunu ve dağılışını, hiçbir iz bırakmadan kayboluşunu mecazi olarak ifade eder. İnkarcıların amelleri, bu toz gibi dağılıp gidecek, hiçbir karşılık bulamayacaktır."}]},{"word":"مَّنثُورًا","root":"ن ث ر","rootLatin":"n-s-r","meaning":"Dağılmış, saçılmış, bir araya getirilemez ve toplanılamaz durumda olan şeyleri ifade eder.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mensûr' kelimesinin 'dağılmış, saçılmış' anlamına geldiğini ve 'hebâ'' kelimesiyle birlikte kullanıldığında, o toz zerreciklerinin her yana yayıldığını ve bir araya getirilemez olduğunu pekiştirdiğini belirtir. Bu, amellerin tamamen yok oluşunu ve geri döndürülemez bir şekilde kayboluşunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nesr' kökünün 'bir şeyi dağıtmak, saçmak' anlamını taşıdığını ifade eder. 'Mensûr' ise dağılmış olan demektir. Ayetteki 'hebâen mensûrâ' ifadesi, inkarcıların amellerinin sadece değersiz olmakla kalmayıp, aynı zamanda tamamen dağılıp yok olduğunu, hiçbir şekilde toparlanamayacağını ve bir fayda sağlamayacağını anlatır."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/23*
- **Furkân Sûresi** · *25/23*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/23*
- **Furkân Sûresi** · *25/23*