# Furkân Sûresi, 30. Âyet (25:30)

> وَقَالَ ٱلرَّسُولُ يَـٰرَبِّ إِنَّ قَوْمِى ٱتَّخَذُوا۟ هَـٰذَا ٱلْقُرْءَانَ مَهْجُورًا

*Vekâle-rrasûlu yâ rabbi inne kavmî-tteḣażû hâżâ-lkur-âne mehcûrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Peygamber, "Ey Rabbim! Kavmim şu Kur'an'ı terk edilmiş bir şey haline getirdi" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/25/30

---

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","peygamberlik","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"ٱلرَّسُولُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"state":"Marife","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Peygamber"},{"position":3,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ey"},{"position":3,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Münâdâ olduğu için mansûb (izafetle)","gloss":"Rabbim"},{"position":4,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":5,"surface":"قَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"state":"Nekre","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"kavmim"},{"position":5,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":6,"surface":"ٱتَّخَذُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتِّخَاذ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindiler"},{"position":7,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَذَا","form":"-","features":{"state":"Marife","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"bu"},{"position":8,"surface":"ٱلْقُرْءَانَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-أ","rootLatin":"q-r-a","lemma":"قُرْآن","form":"-","features":{"state":"Marife","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Bedel olduğu için mansûb","gloss":"Kur'an'ı"},{"position":9,"surface":"مَهْجُورًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ه-ج-ر","rootLatin":"h-j-r","lemma":"مَهْجُور","form":"-","features":{"state":"Nekre","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"terkedilmiş"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Resûlullah'ın (s.a.v.) ümmetinin Kur'an'ı terk etmesinden duyduğu şikayeti dile getirmektedir. Anahtar kavramlar, peygamberin şikayetini, ümmetin durumunu ve Kur'an'a karşı takınılan olumsuz tavrı dilbilimsel ve semantik açıdan derinlemesine incelemektedir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلرَّسُولُ","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah tarafından insanlara mesaj iletmekle görevlendirilmiş elçi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'resûl' kelimesini 'risâlet' kökünden türemiş olarak açıklar ve 'risâlet'in bir yerden diğerine gönderilen şey olduğunu belirtir. Ayetteki 'er-Resûl', Allah'ın vahyini insanlara ulaştıran, özel olarak Hz. Muhammed'i (s.a.v.) ifade eder ve O'nun şikayetini dile getiren makamını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'resûl'ü, Allah'ın emir ve yasaklarını tebliğ etmek üzere gönderilen kişi olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, peygamberlik makamının ciddiyetini ve ümmetinin Kur'an'a karşı tutumundan duyduğu derin üzüntüyü ortaya koyar."}]},{"word":"قَوْمِى","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Peygamberin hitap ettiği, kendisine tabi olan veya olması beklenen topluluk, millet.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kavm' kelimesini 'kıyâm' (ayağa kalkmak) kökünden türemiş olarak açıklar ve bir araya gelmiş, belirli bir amaç veya aidiyetle birleşmiş insan topluluğunu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'kavmî' ifadesi, Peygamber'in kendi ümmetine, yani kendisine iman etmesi beklenen topluluğa işaret eder ve onların Kur'an'ı terk etmelerinin vehametini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kavm' kelimesinin genellikle erkekler için kullanıldığını, ancak bazen hem erkekleri hem de kadınları kapsayabileceğini belirtir. Ayetteki 'kavmî', Peygamber'in şikayetinin muhatabı olan, kendisine nispet edilen ve sorumluluğunu taşıdığı topluluğu ifade eder."}]},{"word":"ٱلْقُرْءَانَ","root":"ق ر أ","rootLatin":"k-r-'-","meaning":"Allah tarafından Hz. Muhammed'e (s.a.v.) vahyedilen, okunması ibadet olan ilahi kitap.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'Kur'an' kelimesinin 'kara'e' (okumak) fiilinden türediğini ve 'okunan' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-Kur'an', Allah'ın kelamı olan ve insanlara hidayet rehberi olarak gönderilen kutsal kitabı ifade eder. Peygamber'in şikayeti, bu ilahi rehberin terk edilmesine yöneliktir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'ın sadece bir metin olmadığını, aynı zamanda bir 'okuma' eylemiyle sürekli olarak yeniden canlanan ve anlam kazanan bir fenomen olduğunu vurgular. Ayetteki 'hâze'l-Kur'ân' ifadesi, somut bir kitaptan ziyade, onun içerdiği mesajın ve rehberliğin terk edilmesini işaret eder."}]},{"word":"مَهْجُورًا","root":"ه ج ر","rootLatin":"h-j-r","meaning":"Terk edilmiş, yüz çevrilmiş, ihmal edilmiş.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hecr' kelimesini 'bir şeyi terk etmek, ondan uzaklaşmak' olarak açıklar. 'Mehcûr' ise terk edilmiş olan demektir. Ayetteki 'mehcuran' kelimesi, Kur'an'ın sadece okunmasının değil, aynı zamanda anlaşılmasının, yaşanmasının ve hükümlerine uyulmasının terk edildiğini ifade eder. Bu, Kur'an'a karşı pasif bir ilgisizliği değil, aktif bir yüz çevirmeyi anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hecr'in hem maddi hem de manevi terk etmeyi kapsadığını belirtir. Ayetteki 'mehcuran' ifadesi, Kur'an'ın tilavetinin, tefekkürünün, hükümlerinin uygulanmasının ve genel olarak ona verilen değerin terk edilmesi anlamında kullanılmıştır. Bu terk ediş, Peygamber'in şikayetinin temelini oluşturur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hecr' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını ve 'terk etmek, ayrılmak, uzaklaşmak' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Bu ayette 'mehcuran' kelimesi, Kur'an'ın rehberliğinden yüz çevirme, onunla amel etmeme ve onu hayatın dışına itme anlamında kullanılmıştır. Bu durum, Kur'an'ın amacından saptırılmasına işaret eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Furkân Sûresi** · *25/30*
- **Furkân Sûresi** · *25/30*