# Furkân Sûresi, 4. Âyet (25:4)

> وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ إِنْ هَـٰذَآ إِلَّآ إِفْكٌ ٱفْتَرَىٰهُ وَأَعَانَهُۥ عَلَيْهِ قَوْمٌ ءَاخَرُونَ ۖ فَقَدْ جَآءُو ظُلْمًا وَزُورًا

*Vekâle-lleżîne keferû in hâżâ illâ ifkun-(i)fterâhu ve-e'ânehu ‘aleyhi kavmun âḣarûn(e)(s) fekad câû zulmen vezûrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** İnkar edenler, "Bu Kur'an, Muhammed'in uydurduğu bir yalandan başka bir şey değildir. Başka bir topluluk da bu konuda ona yardım etmiştir" dediler. Böylece onlar haksız ve asılsız bir söz uydurdular.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/25/4

---

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","musrikler","kufur-sirk","soz-yalan"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, inkarcıların Kur'an hakkındaki iddialarını ve bu iddiaların dilbilimsel kökenlerini ele almaktadır. Ayetteki anahtar kavramlar, inkarcıların Kur'an'ı 'uydurma' olarak nitelendirmelerini, bu uydurmaya 'yardım edildiği' düşüncesini ve bu iddiaların 'zulüm ve yalan' olduğunu vurgulamaktadır. Kelimelerin etimolojik derinliği, bu iddiaların temelsizliğini ve ahlaki boyutunu ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"كَفَرُوا","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"İnkar edenler, gerçeği örtenler anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-f-r kökü, bir şeyi örtmek, gizlemek anlamına gelir. İnkar edenler (kâfirûn), Allah'ın nimetlerini veya hakikati örten, gizleyen kimselerdir. Ayetteki 'kefarû' ifadesi, Kur'an'ın ilahi menşeini reddeden ve onu beşer sözü olarak niteleyenlerin durumunu tasvir eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu'ya göre 'küfr', İslam öncesi Arap toplumunda 'nankörlük' anlamında kullanılırken, Kur'an'da 'Allah'ın birliğini ve peygamberin mesajını reddetme' anlamını kazanmıştır. Ayetteki 'kefarû', bu reddedişin ve hakikati örtme eyleminin failini ifade eder."}]},{"word":"إِفْكٌ","root":"أ ف ك","rootLatin":"e-f-k","meaning":"Yalan, iftira, uydurma anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İfk, bir şeyi aslından saptırmak, çevirmek ve yalan söylemek demektir. Ayetteki 'ifk' kelimesi, inkarcıların Kur'an'ı 'uydurulmuş bir yalan' olarak görme iddialarını ifade eder. Onlara göre Kur'an, peygamberin kendi sözüdür ve ilahi bir kaynağı yoktur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ifk' kelimesini 'yalan ve iftira' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, inkarcıların Kur'an'a yönelik mesnetsiz ve gerçek dışı ithamlarını, yani onun Allah katından gelmediği yönündeki iddialarını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ifk'in, gerçeği ters yüz etme, çarpıtma ve yalan uydurma anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'in hâzâ illâ ifk' ifadesi, inkarcıların Kur'an'ı tamamen bir uydurma ve yalan olarak nitelemelerini, onun ilahi hakikatini inkar etmelerini gösterir."}]},{"word":"ٱفْتَرَاهُ","root":"ف ر ى","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Onu uydurdu, iftira etti anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"F-r-y kökü, bir şeyi kesmek, biçimlendirmek ve bu bağlamda 'yalan uydurmak' anlamına gelir. 'İfterâhu' ifadesi, inkarcıların Kur'an'ın Hz. Muhammed tarafından 'uydurulduğu' yönündeki iddialarını, yani onun kendi sözü olduğunu ve ilahi bir vahiy olmadığını ileri sürmelerini anlatır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'iftirâ' kelimesinin 'yalanı icat etmek, uydurmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ifterâhu', inkarcıların Kur'an'ı bir 'yaratım' olarak görmelerini, yani peygamberin kendi zihninden çıkardığı bir eser olarak değerlendirmelerini ifade eder."}]},{"word":"أَعَانَهُ","root":"ع و ن","rootLatin":"a-v-n","meaning":"Ona yardım etti anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"A-v-n kökü, birine destek olmak, yardım etmek demektir. Ayetteki 'e'ânehû' ifadesi, inkarcıların Kur'an'ın uydurulmasında Hz. Muhammed'e 'başka bir topluluğun yardım ettiği' yönündeki asılsız iddialarını dile getirir. Bu, Kur'an'ın ilahi menşeini reddetmek için ileri sürülen bir başka bahanedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"El-Kefevî, 'avun' kelimesinin 'bir işin yapılmasında destek olmak' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki bağlamda, inkarcılar, Kur'an'ın uydurulmasında peygambere dışarıdan bir 'yardım' geldiğini iddia ederek, onun ilahi kaynağını ve mucizevi yönünü küçümsemeye çalışmışlardır."}]},{"word":"ظُلْمًا","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Haksızlık, zulüm anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Z-l-m kökü, bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haddi aşmak ve haksızlık etmek anlamına gelir. Ayetteki 'zulmen' ifadesi, inkarcıların Kur'an'a yönelik iddialarının, hakikate karşı işlenmiş büyük bir haksızlık ve adaletsizlik olduğunu vurgular. Onlar, hakkı batıl ile değiştirmeye çalışmışlardır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'zulm' kavramının Kur'an'da sadece 'haksızlık' değil, aynı zamanda 'Allah'ın sınırlarını aşma, O'na şirk koşma' gibi daha geniş bir anlam taşıdığını belirtir. Ayetteki 'zulmen', inkarcıların Kur'an'ı inkar ederek ve ona iftira atarak hem kendilerine hem de Allah'ın hakikatine karşı büyük bir haksızlık yaptıklarını ifade eder."}]},{"word":"وَزُورًا","root":"ز و ر","rootLatin":"z-v-r","meaning":"Yalan, asılsız söz anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Z-v-r kökü, bir şeyden sapmak, eğilmek ve bu bağlamda 'yalan söylemek' anlamına gelir. 'Zûr', gerçeği çarpıtarak söylenen yalandır. Ayetteki 'zûran' kelimesi, inkarcıların Kur'an hakkındaki iddialarının tamamen asılsız, temelsiz ve gerçek dışı olduğunu, birer iftira niteliği taşıdığını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'zûr' kelimesini 'yalan şahitlik, batıl söz' olarak açıklar. Ayetteki 'zûran' ifadesi, inkarcıların Kur'an'a karşı ileri sürdükleri sözlerin, hiçbir hakikate dayanmayan, tamamen uydurma ve yalan beyanlar olduğunu vurgular. Bu, onların iddialarının ahlaki ve dini açıdan geçersizliğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"كَفَرُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Sıla cümlesi olduğu için i'râbı yoktur","gloss":"inkar ettiler"},{"position":4,"surface":"إِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değildir"},{"position":5,"surface":"هَـٰذَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"bu"},{"position":6,"surface":"إِلَّآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Hasr harfi olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":7,"surface":"إِفْكٌ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"أ-ف-ك","rootLatin":"a-f-k","lemma":"إِفْك","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"iftira"},{"position":8,"surface":"ٱفْتَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"ٱفْتَرَىٰ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Sıfat cümlesi olduğu için i'râbı yoktur","gloss":"uydurdu"},{"position":8,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"أَعَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-و-ن","rootLatin":"ʿ-w-n","lemma":"أَعَانَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yardım etti"},{"position":9,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ona"},{"position":10,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَىٰ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":10,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"ona"},{"position":11,"surface":"قَوْمٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"bir topluluk"},{"position":12,"surface":"ءَاخَرُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"أ-خ-ر","rootLatin":"a-kh-r","lemma":"آخَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"başka"},{"position":13,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":13,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkik","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Tahkik harfi olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten"},{"position":14,"surface":"جَآءُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-أ","rootLatin":"j-y-a","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldiler"},{"position":15,"surface":"ظُلْمًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"ẓ-l-m","lemma":"ظُلْم","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"haksızlık ederek"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"زُورًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ز-و-ر","rootLatin":"z-w-r","lemma":"زُور","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için mansûb","gloss":"yalan"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Furkân Sûresi** · *25/4*
- **Furkân Sûresi** · *25/4*
- **Furkân Sûresi** · *4. âyette*