# Furkân Sûresi, 42. Âyet (25:42)

> إِن كَادَ لَيُضِلُّنَا عَنْ ءَالِهَتِنَا لَوْلَآ أَن صَبَرْنَا عَلَيْهَا ۚ وَسَوْفَ يَعْلَمُونَ حِينَ يَرَوْنَ ٱلْعَذَابَ مَنْ أَضَلُّ سَبِيلًا

*İn kâde leyudillunâ ‘an âlihetinâ levlâ en sabernâ ‘aleyhâ(c) vesevfe ya'lemûne hîne yeravne-l'ażâbe men edallu sebîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** (41-42) Onlar seni görünce ancak eğlenceye alırlar. "Allah'ın peygamber olarak gönderdiği adam bu mu? Biz, ilahlarımıza sımsıkı sarılmasaydık neredeyse bizi ilahlarımızdan uzaklaştıracaktı" (derler.) Onlar yakında azabı gördükleri zaman, yolca kimin daha sapık olduğunu görecekler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/25/42

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müşriklerin Hz. Peygamber'in tebliğine karşı gösterdikleri direnci ve kendi ilahlarına bağlılıklarını ifade ederken, ahirette karşılaşacakları azapla kimin doğru yoldan saptığını anlayacaklarını vurgular. Ayet, 'sabr', 'dalâl' ve 'azâb' gibi temel kavramlar üzerinden inanç ve sapkınlık arasındaki çatışmayı dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"لَيُضِلُّنَا","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Bizi doğru yoldan saptırmak, şaşırtmak, sapıklığa düşürmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dalâl' kelimesini doğru yoldan sapmak, şaşırmak olarak açıklar. Ayetteki 'liyudıllunâ' ifadesi, müşriklerin Hz. Peygamber'in kendilerini ilahlarından uzaklaştırarak sapıklığa düşüreceği yönündeki endişelerini yansıtır. Bu, onların kendi inanç sistemlerini doğru, Hz. Peygamber'in getirdiğini ise sapıklık olarak görmeleridir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dalâl' kavramının Kur'an'da genellikle 'hidayet'in zıttı olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, müşriklerin kendi 'hidayet'leri olarak gördükleri putperestlikten, Hz. Peygamber'in tebliği aracılığıyla 'sapıklığa' düşürülme korkularını ifade eder. Kavram, burada inançsal bir sapmayı işaret eder."}]},{"word":"صَبَرْنَا","root":"ص ب ر","rootLatin":"s-b-r","meaning":"İlahlarımıza bağlılıkta sebat etmek, direnmek, dayanmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sabr'ı zorluklara karşı dayanıklılık ve sebat olarak açıklar. Ayetteki 'sabernâ' ifadesi, müşriklerin kendi ilahlarına olan bağlılıklarında gösterdikleri direnci ve Hz. Peygamber'in davetine karşı koymalarını ifade eder. Bu, onların kendi inançlarını koruma çabasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sabr'ın mecazi olarak bir şey üzerinde durmak, sebat etmek anlamına geldiğini belirtir. Burada 'sabernâ aleyhâ' ifadesi, müşriklerin ilahları üzerinde sabit kalmaları, onlardan vazgeçmemeleri ve Hz. Peygamber'in tebliğine rağmen kendi inançlarında ısrar etmeleri anlamındadır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sabr'ın Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve bağlama göre farklı tonlar kazandığını belirtir. Bu ayetteki 'sabernâ', müşriklerin kendi yanlış inançları üzerinde inatla durmaları ve doğruya karşı direnç göstermeleri anlamında olumsuz bir sebatı ifade eder."}]},{"word":"يَعْلَمُونَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Gerçeği idrak etmek, bilmek, öğrenmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm'i bir şeyin hakikatini idrak etmek olarak tanımlar. Ayetteki 'ya'lemûne' ifadesi, müşriklerin ahirette azabı gördüklerinde, dünyadaki iddialarının aksine, kimin gerçekten sapık yolda olduğunu kesin olarak anlayacaklarını belirtir. Bu, bilginin kesinlik kazanması ve gerçeğin ortaya çıkmasıdır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ilm'in cehaletin zıttı olduğunu ve bir şeyin mahiyetini kavramak anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'ya'lemûne', müşriklerin dünyada sahip oldukları yanlış 'bilgi' ve inançların aksine, ahiretteki somut delillerle (azapla) gerçek 'bilgiye' ulaşacaklarını ve kimin sapık olduğunu kesin olarak idrak edeceklerini vurgular."}]},{"word":"ٱلْعَذَابَ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-dh-b","meaning":"İlahi ceza, azap, işkence.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'azâb'ı bir şeyi tatlılıktan uzaklaştırmak, acılaştırmak olarak açıklar. Kur'an'da ise genellikle ilahi ceza ve işkence anlamında kullanılır. Ayetteki 'el-azâb', müşriklerin dünyadaki inatları ve sapıklıkları karşılığında ahirette karşılaşacakları acı ve şiddetli cezayı ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'azâb'ın kökeninde 'tatlılıktan uzaklaşma, acılaşma' anlamı olduğunu ve Kur'an'da genellikle Allah'ın kullarına verdiği cezayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'el-azâb', müşriklerin inkârları ve sapıklıkları nedeniyle karşılaşacakları ilahi cezayı, yani cehennem azabını açıkça işaret eder."}]},{"word":"سَبِيلًا","root":"س ب ل","rootLatin":"s-b-l","meaning":"Yol, yöntem, takip edilen inanç veya yaşam tarzı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sebîl'i hem maddi hem de manevi yol olarak tanımlar. Ayetteki 'men edallu sebîlâ' ifadesi, müşriklerin kendi inançlarını doğru yol olarak görmelerine karşın, ahirette kimin gerçekten sapık bir inanç ve yaşam tarzı üzerinde olduğunu anlayacaklarını belirtir. Burada 'sebîl', inançsal ve ahlaki bir yolu temsil eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sebîl' kavramının Kur'an'da genellikle 'Allah'ın yolu' (sebîlullah) veya 'şeytanın yolu' gibi zıtlıklarla kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'sebîlâ', müşriklerin takip ettikleri putperestlik yolunun, ahirette ilahi hükümle sapık bir yol olduğunun ortaya çıkacağını ifade eder. Kavram, bir inanç sisteminin veya yaşam tarzının doğruluğunu veya yanlışlığını temsil eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["musrikler","kufur-sirk","cehennem","sabir"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"eğer"},{"position":2,"surface":"كَادَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-د","rootLatin":"k-w-d","lemma":"كَادَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"neredeyse"},{"position":3,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"muhakkak"},{"position":3,"surface":"يُضِلُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"أَضَلَّ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"saptıracaktı"},{"position":3,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bizi"},{"position":4,"surface":"عَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":5,"surface":"ءَالِهَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"إِلَاه","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"tanrıları"},{"position":5,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":6,"surface":"لَوْلَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْلَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"eğer olmasaydı"},{"position":7,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Mastariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ki"},{"position":8,"surface":"صَبَرْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ص-ب-ر","rootLatin":"s-b-r","lemma":"صَبَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"direnmeseydik"},{"position":9,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":9,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"سَوْفَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstikbal","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"سَوْفَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ileride"},{"position":11,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"bileceklerdir"},{"position":12,"surface":"حِينَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ح-ي-ن","rootLatin":"h-y-n","lemma":"حِين","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"zaman"},{"position":13,"surface":"يَرَوْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ء-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"gördükleri"},{"position":14,"surface":"ٱلْعَذَابَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"azabı"},{"position":15,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"kim"},{"position":16,"surface":"أَضَلُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"أَضَلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha sapık"},{"position":17,"surface":"سَبِيلًا","pos":"isim","posDetail":"Temyiz","root":"س-ب-ل","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"yolca"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Furkân Sûresi** · *25/41-42*
- **Furkân Sûresi** · *25/41-42*