# Furkân Sûresi, 55. Âyet (25:55) > وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُهُمْ وَلَا يَضُرُّهُمْ ۗ وَكَانَ ٱلْكَافِرُ عَلَىٰ رَبِّهِۦ ظَهِيرًا *Veya'budûne min dûni(A)llâhi mâ lâ yenfe'uhum velâ yedurruhum(k) vekâne-lkâfiru ‘alâ rabbihi zahîrâ(n)* **Meal (Diyanet):** Onlar, Allah'ı bırakıp, kendilerine ne faydası ne de zararı dokunan şeylere kulluk ederler. Kafir, Rabbine karşı (şeytana) arka çıkandır. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/25/55 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, müşriklerin Allah dışındaki varlıklara tapınmasını ve bu tapınmanın anlamsızlığını ele alırken, kâfirin Rabbine karşı gelenlere destek olmasını vurgular. Ayet, 'ibadet', 'fayda', 'zarar' ve 'yardımcı olma' gibi temel kavramlar üzerinden inanç ve küfür arasındaki derin farkı ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يَعْبُدُونَ","root":"ع-ب-د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'tan başkasına tapınma, kulluk etme eylemi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'abd' kelimesinin kökenini 'tevazu ve boyun eğme' olarak açıklar. 'İbadet' ise, en üst düzeyde boyun eğme ve tevazu ile birlikte Allah'a yönelme halidir. Ayetteki 'ya'budûne' ifadesi, Allah'ın dışında, fayda ve zarar veremeyen varlıklara gösterilen bu tür bir boyun eğmeyi ve tapınmayı ifade eder ki bu, tevhidin zıddıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ibadet' kavramını Kur'an'da 'Allah'a tam bir teslimiyet ve itaatle boyun eğme' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, bu teslimiyetin yanlış adreslere yöneltilmesi, yani Allah'ın dışında, hiçbir gücü olmayan varlıklara tapınma eylemini eleştirmektedir. Bu, Kur'an'ın temel mesajlarından biri olan tevhidin ihlalidir."}]},{"word":"يَنفَعُهُمْ","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-a","meaning":"Bir şeye yarar sağlamak, faydalı olmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'nef' kelimesini 'hayır ve iyilik getiren şey' olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yenfe'uhum' ifadesi, tapınılan putların veya ilahların, tapanlara hiçbir maddi veya manevi fayda sağlayamayacağını, onlara bir iyilik ulaştıramayacağını mecazi bir dille ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'nef''in zıddının 'darar' (zarar) olduğunu belirtir ve 'menfaat'in 'bir şeye ulaşan hayır' olduğunu söyler. Ayetteki bağlamda, Allah'tan başka tapılanların 'fayda verememesi', onların ilahlık vasfından yoksun olduklarını, hiçbir kudrete sahip olmadıklarını ve dolayısıyla ibadete layık olmadıklarını vurgular."}]},{"word":"يَضُرُّهُمْ","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"Bir şeye zarar vermek, kötü bir etki yapmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'darar' kelimesini 'zarar vermek, kötülük dokundurmak' olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yedurruhum' ifadesi, tapınılan varlıkların, tapanlara ne bir fayda ne de bir zarar verme gücüne sahip olmadığını, yani mutlak acizliklerini belirtir. Bu, onların ilahlık iddialarının boşluğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'darar'ı 'bir şeye ulaşan kötülük' olarak tanımlar. Ayetteki 'lâ yedurruhum' kullanımı, müşriklerin taptıkları şeylerin, kendilerine bir zarar dahi veremeyecek kadar güçsüz olduklarını, dolayısıyla onlardan korkmanın veya onlara sığınmanın anlamsızlığını vurgular. Bu, Allah'ın mutlak kudretine bir göndermedir."}]},{"word":"ظَهِيرًا","root":"ظ-ه-ر","rootLatin":"z-h-r","meaning":"Birine arka çıkan, yardımcı olan, destekçi.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'zahîr' kelimesini 'yardımcı, destekçi' olarak açıklar. Ayetteki 'kâne'l-kâfiru alâ Rabbihî zahîrâ' ifadesi, kâfirin, Allah'a karşı gelenlere (şeytanlara veya Allah'ın emirlerine karşı çıkanlara) destekçi olduğunu, onlarla işbirliği yaptığını mecazi bir anlatımla belirtir. Bu, küfrün Allah'a karşı bir duruş olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'zahîr' kelimesinin 'sırtını dayayan, destek olan' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, kâfirin, Allah'ın düşmanlarına veya Allah'ın hükümlerine karşı çıkanlara arka çıkmasını, onlara yardım etmesini ifade eder. Bu, kâfirin Allah'a karşı olan düşmanca tavrının bir tezahürüdür ve onun şeytanın safında yer aldığını ima eder."}]}]} ## Tefsir {"topics":["kufur-sirk","musrikler","seytan-vesvese"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَيَعْبُدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"ʿ-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"kulluk ederler"},{"position":2,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":3,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dışında, gayrısı"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb, ism-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"şeyler"},{"position":6,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil, -mez"},{"position":7,"surface":"يَنفَعُهُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-ʿ","lemma":"نَفَعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"fayda verir"},{"position":7,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb, zamir olduğu için mebnî","gloss":"onlara"},{"position":8,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve değil"},{"position":9,"surface":"يَضُرُّهُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"ḍ-r-r","lemma":"ضَرَّ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"zarar verir"},{"position":9,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb, zamir olduğu için mebnî","gloss":"onlara"},{"position":10,"surface":"وَكَانَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu"},{"position":11,"surface":"ٱلْكَافِرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَافِر","form":"Fâ'il","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"inkar eden"},{"position":12,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine, karşı"},{"position":13,"surface":"رَبِّهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rabbi"},{"position":13,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr, zamir olduğu için mebnî","gloss":"onun"},{"position":14,"surface":"ظَهِيرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ظ-ه-ر","rootLatin":"ẓ-h-r","lemma":"ظَهِير","form":"Fa'îl","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"yardımcı"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Furkân Sûresi** · *25/55* - **Furkân Sûresi** · *25/55*