# Furkân Sûresi, 58. Âyet (25:58)

> وَتَوَكَّلْ عَلَى ٱلْحَىِّ ٱلَّذِى لَا يَمُوتُ وَسَبِّحْ بِحَمْدِهِۦ ۚ وَكَفَىٰ بِهِۦ بِذُنُوبِ عِبَادِهِۦ خَبِيرًا

*Vetevekkel ‘alâ-lhayyi-lleżî lâ yemûtu vesebbih bihamdih(i)(c) vekefâ bihi biżunûbi ‘ibâdihi ḣabîrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Sen, o ölümsüz ve daima diri olana (Allah'a) tevekkül et. O'nu her türlü övgüyle yücelterek tesbih et. Kullarının günahlarından hakkıyla haberdar olarak O yeter!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/25/58

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın ebedi diriliğine ve kudretine vurgu yaparak, müminlere yalnızca O'na güvenmelerini ve O'nu tesbih etmelerini emretmektedir. Aynı zamanda Allah'ın kullarının günahlarından tam anlamıyla haberdar olduğunu ve bu konuda yeterli olduğunu bildirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"تَوَكَّلْ","root":"و-ك-ل","rootLatin":"v-k-l","meaning":"Allah'a güvenmek, işleri O'na havale etmek ve O'na dayanmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vekâlet, bir işi başkasına havale etmektir. Tevekkül ise, bir işi başkasına bırakıp ona güvenmektir. Ayetteki 'tevekkül', kulun tüm işlerinde Allah'a güvenmesi, O'na dayanması ve O'nun kudretine teslim olması anlamındadır. Bu, acziyetini bilip her şeyi Allah'a bırakmaktır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Tevekkül, 'işi birine bırakmak' demektir. Burada 'Allah'a tevekkül et' ifadesi, 'işlerini Allah'a bırak, O'na güven' manasındadır. Bu, Allah'ın her şeye kadir olduğuna ve kulun ihtiyaçlarını karşılayacağına olan inancı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Tevekkül, Kur'an'da 'Allah'a güvenmek, O'na dayanmak' anlamında merkezi bir kavramdır. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın 'el-Hayy' (diri) sıfatıyla birleşerek, O'nun ebedi ve mutlak gücüne olan tam teslimiyeti ifade eder. Kulun kendi gücünün sınırlılığını idrak edip her şeyi Allah'a bırakmasıdır."}]},{"word":"ٱلْحَىِّ","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","meaning":"Diri, canlı, ölümsüz ve ebedi var olan Allah'ı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hayat, varlığın zıddı olan ölümdür. Allah için 'el-Hayy' sıfatı, O'nun ebedi, başlangıcı ve sonu olmayan, kendi zatıyla kaim ve her şeyi dirilten olduğunu ifade eder. Ayetteki 'el-Hayy ellezî lâ yemût' (ölmeyen diri), Allah'ın mutlak ve sonsuz hayatına vurgu yapar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Hayy, diri demektir. Allah için kullanıldığında, O'nun zatı itibarıyla diri olduğunu, hayatının başkasına bağlı olmadığını ve ebediyen var olduğunu gösterir. Bu ayetteki 'el-Hayy', tevekkülün ancak mutlak diri ve ölümsüz olana yapılabileceğini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hayy, diri ve var olan demektir. Allah'ın 'el-Hayy' sıfatı, O'nun her zaman var olduğunu, ölümsüz olduğunu ve tüm varlıklara hayat verenin O olduğunu ifade eder. Bu bağlamda, kulun güveneceği varlığın ölümsüz ve ebedi olması gerektiği vurgulanır."}]},{"word":"سَبِّحْ","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek, O'nu övgüyle anmak ve yüceltmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tesbih, Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek ve O'nu yüceltmektir. 'Bi-hamdihi' (O'nun hamdiyle) ifadesiyle birlikte kullanıldığında, Allah'ı överek, O'na şükrederek ve O'nun kemal sıfatlarını anarak tenzih etmek anlamına gelir. Bu ayette, tevekkülün ardından Allah'ı tesbih etme emri, O'nun yüceliğini ve kudretini idrak etmeyi pekiştirir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tesbih, Allah'ı noksanlardan uzak tutmak ve O'nu yüceltmektir. 'Bi-hamdihi' ile birlikte kullanılması, O'nu övgüyle anarak, O'nun kemal sıfatlarını zikrederek tenzih etmek demektir. Bu, Allah'ın büyüklüğünü ve eksiksizliğini kabul etmenin bir ifadesidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Tesbih, Allah'ı her türlü eksiklikten arındırmak ve O'nu övgüyle anmaktır. Ayetteki 've sebbih bi-hamdihi', Allah'a olan güvenin bir tezahürü olarak, O'nun kemal sıfatlarını zikrederek ve O'na şükrederek O'nu yüceltmeyi ifade eder. Bu, kulun Allah'a karşı duyduğu saygı ve hayranlığın bir göstergesidir."}]},{"word":"خَبِيرًا","root":"خ-ب-ر","rootLatin":"h-b-r","meaning":"Her şeyden haberdar olan, her şeyi en ince ayrıntısına kadar bilen Allah'ı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Haber, bir şeyin bilgisine ulaşmaktır. Habîr ise, her şeyden tam ve eksiksiz bilgi sahibi olan demektir. Allah için 'Habîr' sıfatı, O'nun kullarının tüm amellerinden, niyetlerinden ve günahlarından tam anlamıyla haberdar olduğunu gösterir. Ayetteki 'bi-zünûbi ibâdihi habîrâ', Allah'ın kullarının günahlarını en ince detayına kadar bildiğini vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Habîr, her şeyden haberdar olan, her şeyi bilen demektir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın kullarının işlediği günahları, gizli veya açık, hepsini bildiğini ifade eder. Bu bilgi, Allah'ın adaletinin ve her şeyi kuşatan ilminin bir göstergesidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Habîr, gizli ve açık her şeyi bilen, her şeyden haberdar olan demektir. Ayetteki 'Habîrâ' kelimesi, Allah'ın kullarının günahlarını, onların iç dünyalarını ve niyetlerini dahi bildiğini vurgular. Bu, kulun Allah'tan hiçbir şeyi gizleyemeyeceği gerçeğini ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevekkul","zikir","esma-i-husna","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"تَوَكَّلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ك-ل","rootLatin":"w-k-l","lemma":"تَوَكَّلَ","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî, sükûn üzere mebnîdir.","gloss":"güven"},{"position":2,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":3,"surface":"ٱلْحَىِّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Sıfat","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"حَيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"diri"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî, önceki ismin sıfatı konumunda","gloss":"ki o"},{"position":5,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":6,"surface":"يَمُوتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَاتَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"ölmez"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"سَبِّحْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"سَبَّحَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî, sükûn üzere mebnîdir.","gloss":"tesbih et"},{"position":8,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":8,"surface":"حَمْدِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-د","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hamdi"},{"position":8,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"كَفَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ي","rootLatin":"k-f-y","lemma":"كَفَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî, takdirî fetha üzere mebnîdir.","gloss":"yeter"},{"position":10,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":10,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için lafzen mecrûr, mahallen merfû (fâil)","gloss":"O"},{"position":11,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":11,"surface":"ذُنُوبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-ن-ب","rootLatin":"dh-n-b","lemma":"ذَنْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"günahları"},{"position":12,"surface":"عِبَادِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kullarının"},{"position":12,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":13,"surface":"خَبِيرًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Sıfat","root":"خ-ب-ر","rootLatin":"kh-b-r","lemma":"خَبِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"haberdar olarak"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Furkân Sûresi** · *25/58*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/58*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/58*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/58*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/58*
- **Furkân Sûresi** · *25/58*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *25/58*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *25/58*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *25/58*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *25/58*