# Furkân Sûresi, 61. Âyet (25:61)

> تَبَارَكَ ٱلَّذِى جَعَلَ فِى ٱلسَّمَآءِ بُرُوجًا وَجَعَلَ فِيهَا سِرَٰجًا وَقَمَرًا مُّنِيرًا

*Tebârake-lleżî ce'ale fî-ssemâ-i burûcen vece'ale fîhâ sirâcen vekameran munîrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Göğe burçlar yerleştiren, orada bir ışık kaynağı (güneş) ve aydınlatıcı bir ay yaratanın şanı çok yücedir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/25/61

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın göklerdeki yaratma kudretini ve azametini vurgulamaktadır. Özellikle gök cisimlerinin düzenini ve işlevini, 'burçlar', 'sirâc' (güneş) ve 'münîr' (ay) kavramları üzerinden ele alarak Allah'ın yaratıcılığını ve yüceliğini ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"تَبَارَكَ","root":"ب-ر-ك","rootLatin":"b-r-k","meaning":"Allah'ın yüceliğini, bereketini ve hayrının çokluğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Bereket kelimesi, Allah'tan gelen ilahi hayrın ve faziletin sürekliliğini ifade eder. 'Tebârake' fiili ise, Allah'ın zatına mahsus bir yücelik ve kemal sıfatıdır; O'nun hayrının ve nimetlerinin sonsuzluğunu, her türlü eksiklikten münezzeh olduğunu ve her şeyin üstünde olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yaratma kudreti ve göklerdeki düzeni kurması bağlamında O'nun azametini ve yüceliğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Bereket, bir şeyin içinde ilahi hayrın ve artışın bulunmasıdır. 'Tebârake' ise, Allah'ın zatına nispet edildiğinde, O'nun her türlü noksanlıktan münezzeh olduğunu, kemal sıfatlarıyla muttasıf olduğunu ve hayrının kesintisiz olduğunu ifade eder. Ayetteki 'Tebârake' ifadesi, göklerdeki burçları, güneşi ve ayı yaratan Allah'ın kudretinin ve lütfunun sonsuzluğunu dile getirir."}]},{"word":"بُرُوجًا","root":"ب-ر-ج","rootLatin":"b-r-j","meaning":"Gökteki büyük yıldız kümelerini veya gezegenlerin hareket ettiği yörüngeleri ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Burçlar, gökteki büyük kasırlar (köşkler) gibidir. Yıldızlar bu burçlarda hareket eder. Ayetteki 'burûcen' ifadesi, gökyüzündeki belirgin ve büyük yıldız gruplarını veya gezegenlerin hareket ettiği yolları ifade eder ki bu, Allah'ın yaratılışındaki düzeni ve ihtişamı gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Burçlar, gökteki menzillerdir. Yıldızlar bu menzillerde seyreder. Bu kelime, gökyüzündeki belirgin ve büyük oluşumları ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın gökyüzünü belirli bir düzen ve güzellikle donattığını, bu burçların gök cisimlerinin hareketine birer işaret olduğunu belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Burç, açıkça görünen, belirgin olan şey demektir. Gökteki burçlar ise, yıldızların hareket ettiği büyük menzillerdir. Bu menziller, gökyüzünde belirgin bir şekilde yer alır ve Allah'ın yaratma sanatının büyüklüğünü gösterir. Ayetteki 'burûcen' kelimesi, gökyüzünün sadece boşluktan ibaret olmadığını, aksine belirli bir düzen ve güzellikle donatılmış olduğunu vurgular."}]},{"word":"سِرَاجًا","root":"س-ر-ج","rootLatin":"s-r-j","meaning":"Işık veren, aydınlatan, özellikle güneşi ifade eden bir kavramdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sirâc, ışık veren her şey için kullanılır, özellikle de lamba ve güneş için. Kendi başına ışık kaynağı olan varlıkları ifade eder. Ayetteki 'sirâcen' kelimesi, gökteki ışık kaynağı olarak güneşi işaret eder; bu da Allah'ın yaratılışındaki hikmeti ve canlıların yaşamı için gerekli olan ışığı sağlamasını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Sirâc, ışık veren ve aydınlatan şeydir. Kur'an'da genellikle güneş için kullanılır. Bu, güneşin kendi başına ışık üreten bir kaynak olduğunu ve bu ışıkla dünyayı aydınlattığını belirtir. Ayetteki 'sirâcen' ifadesi, Allah'ın güneşi bir ışık kaynağı olarak yaratmasının, O'nun kudretinin ve lütfunun bir delili olduğunu vurgular."}]},{"word":"مُّنِيرًا","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","meaning":"Aydınlatan, ışık veren, özellikle ayın yansıttığı ışığı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nûr, ışık demektir. 'Münîr' ise, ışık veren veya ışıkla aydınlatan anlamına gelir. Ay için kullanıldığında, ayın kendi başına ışık üretmediğini, aksine güneşten aldığı ışığı yansıttığını ifade eder. Ayetteki 'münîren' kelimesi, ayın pasif bir ışık kaynağı olduğunu ve bu özelliğiyle Allah'ın yaratılışındaki farklılığı ve düzeni gösterdiğini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'nûr' kavramı, hem maddi ışık hem de manevi aydınlanma için kullanılır. Ay için 'münîr' sıfatının kullanılması, ayın ışığının güneşin 'sirâc' (kendi ışığı) gibi olmadığını, aksine yansıtılan bir ışık olduğunu vurgular. Bu ayrım, Kur'an'ın evrenin işleyişine dair hassas gözlemini ve dilbilimsel inceliğini ortaya koyar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da güneş için 'sirâc' (kendi ışığıyla yakan, aydınlatan) ve ay için 'münîr' (aydınlatan, ışık veren ama kendi ışığı olmayan) kelimelerinin kullanılması, bu iki gök cisminin ışık kaynakları arasındaki temel farkı dilsel olarak ifade eder. Bu, Allah'ın yaratılışındaki mükemmelliği ve her varlığa özgü işlevi belirlemesini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","tabiat-ayetleri","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"تَبَارَكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ر-ك","rootLatin":"b-r-k","lemma":"تَبَارَكَ","form":"Tefâ'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yüceldi"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimse ki"},{"position":3,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı, yaptı"},{"position":4,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde, de/da"},{"position":5,"surface":"ٱلسَّمَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gök"},{"position":6,"surface":"بُرُوجًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ر-ج","rootLatin":"b-r-j","lemma":"بُرُوج","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"burçlar"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı, yaptı"},{"position":8,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde, de/da"},{"position":8,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onda"},{"position":9,"surface":"سِرَٰجًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ر-ج","rootLatin":"s-r-j","lemma":"سِرَاج","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ışık, lamba"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"قَمَرًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-م-ر","rootLatin":"q-m-r","lemma":"قَمَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"ay"},{"position":11,"surface":"مُّنِيرًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"مُنِير","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"aydınlatan"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/61*
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/61*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/61*
- **Kamer Sûresi** · *25/61*
- **Furkân Sûresi** · *25/61*
- **Kamer Sûresi** · *25/61*
- **Furkân Sûresi** · *25/61*
- **Kamer Sûresi** · *25/61*
- **Kamer Sûresi** · *25/61*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/61*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/61*