# Furkân Sûresi, 64. Âyet (25:64)

> وَٱلَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّدًا وَقِيَـٰمًا

*Velleżîne yebîtûne lirabbihim succeden vekiyâmâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Onlar, Rabblerine secde ederek ve kıyamda durarak geceleyenlerdir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/25/64

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, 'İbadurrahman'ın' (Rahman'ın kulları) özelliklerinden birini, yani gece ibadetlerini vurgulamaktadır. Ayet, 'gecelemek', 'secde etmek' ve 'kıyamda durmak' fiilleri üzerinden müminlerin Rablerine olan derin bağlılıklarını ve ibadetlerindeki sürekliliği dilbilimsel olarak ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"يَبِيتُونَ","root":"ب ي ت","rootLatin":"b-y-t","meaning":"Geceyi bir hal üzere geçirmek, gecelemek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'beyt' kökünün temel anlamının 'gecelemek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'yebîtûne' fiili, müminlerin gecelerini ibadetle, yani secde ve kıyam halinde geçirdiklerini ifade eder. Bu, sadece kısa bir anı değil, gecenin önemli bir bölümünü bu hal üzere geçirmeyi vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'beyt' kelimesinin 'gecelemek' anlamına geldiğini ve bir işi geceleyin yapmak veya geceyi bir hal üzere geçirmek için kullanıldığını açıklar. Ayetteki kullanımı, müminlerin ibadetlerini gündüzle sınırlı tutmayıp, gecenin sükûnetinde Rablerine yönelişlerini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki zaman kavramlarının ibadetle ilişkisine dikkat çeker. 'Yebîtûne' fiili, gecenin özel bir zaman dilimi olarak ibadet için ayrılmasını, bu zamanın Allah'a adanmışlığını semantik olarak güçlendirir. Bu, müminlerin ibadetlerindeki samimiyet ve sürekliliğin bir göstergesidir."}]},{"word":"سُجَّدًا","root":"س ج د","rootLatin":"s-j-d","meaning":"Secde edenler, Allah'a boyun eğenler.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'secde' kelimesinin mecazi olarak 'boyun eğmek' ve 'itaat etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'sücceden' ifadesi, müminlerin sadece fiziksel olarak secde etmekle kalmayıp, aynı zamanda Rablerine tam bir teslimiyet ve alçakgönüllülükle boyun eğdiklerini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'secde'nin asıl anlamının 'alçakgönüllülük ve boyun eğme' olduğunu, alnın yere konmasının ise bunun en belirgin tezahürü olduğunu ifade eder. Ayetteki 'sücceden' kelimesi, müminlerin Rableri karşısındaki tevazu ve kulluk bilincini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'secde' kavramının Kur'an'da hem fiziksel bir eylem hem de Allah'a tam bir teslimiyetin sembolü olarak kullanıldığını belirtir. 'Sücceden' kelimesi, müminlerin gece ibadetlerinde bu teslimiyet halini sürekli yaşadıklarını, Rablerine karşı tam bir huşu içinde olduklarını ifade eder."}]},{"word":"قِيَـٰمًا","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Kıyamda duranlar, ayakta duranlar (ibadet için).","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'kıyam' kelimesinin 'ayakta durmak' anlamına geldiğini ve namazdaki duruşu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'kıyâmen' ifadesi, müminlerin gece ibadetlerinde secde ile birlikte kıyam halini de sürdürdüklerini, yani namaz kıldıklarını gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kıyam'ın 'ayakta durmak' ve 'bir işin başında durmak' gibi anlamlara geldiğini açıklar. İbadet bağlamında ise namazın rükünlerinden biri olan ayakta durma halini ifade eder. Ayetteki kullanımı, müminlerin gece ibadetlerinde Rablerinin huzurunda huşu içinde ayakta durduklarını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kıyam'ın 'istikamet' ve 'doğruluk' anlamlarını da içerdiğini belirtir. İbadet bağlamında 'kıyâmen' ifadesi, müminlerin sadece fiziksel olarak ayakta durmakla kalmayıp, aynı zamanda Rablerine karşı doğru ve istikamet üzere bir duruş sergilediklerini, O'na yönelişlerinde samimi olduklarını ima eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Furkân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/64*
- **Furkân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/64*