# Furkân Sûresi, 65. Âyet (25:65)

> وَٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا ٱصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ ۖ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا

*Velleżîne yekûlûne rabbenâ-srif ‘annâ ‘ażâbe cehennem(e)(s) inne ‘ażâbehâ kâne ġarâmâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Onlar, şöyle diyenlerdir: "Ey Rabbimiz! Bizden cehennem azabını uzaklaştır, gerçekten onun azabı sürekli bir helaktir!"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/25/65

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müminlerin cehennem azabından Allah'a sığınışını ve bu azabın niteliğini dile getirmektedir. Anahtar kavramlar, bu sığınmanın ve azabın mahiyetini dilbilimsel ve semantik açıdan derinlemesine incelemektedir.","keyConcepts":[{"word":"ٱصْرِفْ","root":"ص ر ف","rootLatin":"s-r-f","meaning":"Yüz çevirmek, uzaklaştırmak, bir şeyi bir halden başka bir hale çevirmek anlamlarına gelir ve ayette azabın kendilerinden uzaklaştırılması talebini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sarfe (صرف), bir şeyi bir halden başka bir hale çevirmektir. Ayetteki 'ısrif annâ' (اصرف عنا) ifadesi, azabın kendilerinden uzaklaştırılması, yönünün değiştirilmesi anlamındadır. Bu, Allah'tan azabın kendilerine isabet etmemesi için bir niyazdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Sarfe (صرف) kelimesi, bir şeyi geri çevirmek, uzaklaştırmak manasına gelir. Burada 'ısrif annâ azâbe cehenneme' (اصرف عنا عذاب جهنم) ifadesi, cehennem azabının kendilerinden çevrilmesi, yani onlara dokunmaması için bir duadır."}]},{"word":"عَذَابَ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"Acı veren, eziyet çektiren şey anlamına gelir ve ayette cehennemin vereceği şiddetli sıkıntıyı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Azâb (عذاب), bir şeyi yemekten veya içmekten men etmekten türemiştir. Daha geniş anlamda, bir şeyi engellemek, alıkoymak ve acı vermek demektir. Ayetteki 'azâbe cehenneme' (عذاب جهنم) ifadesi, cehennemin insanlara tattıracağı şiddetli acı ve sıkıntıyı belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Azâb (عذاب) kavramı Kur'an'da genellikle Allah'ın günahkarlara uyguladığı cezayı ifade eder. Bu ceza, sadece fiziksel acı değil, aynı zamanda ruhsal ıstırabı da kapsar. Ayetteki kullanımı, cehennemin hem bedensel hem de ruhsal bir işkence yeri olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Azâb (عذاب), nefse acı veren, ıstırap çektiren her şeydir. Ayetteki 'azâbe cehenneme' (عذاب جهنم) ifadesi, cehennemin insanlara yaşatacağı şiddetli ve sürekli sıkıntıyı, eziyeti anlatır."}]},{"word":"جَهَنَّمَ","root":"ج ه ن م","rootLatin":"c-h-n-m","meaning":"İslam inancında kafirlerin ve günahkarların cezalandırılacağı yerin özel ismidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cehennem (جهنم), Arapça'da derin kuyu anlamına gelen 'cehennem' kelimesinden türemiştir. Kur'an'da ise ahiretteki azap yurdunun özel ismidir. Ayetteki kullanımı, müminlerin korktuğu ve uzak durmak istediği nihai azap mekanını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cehennem (جهنم), ahiretteki azap yurdunun ismidir. Kelimenin kökeni hakkında farklı görüşler olsa da, Kur'an'da genellikle derinliği ve şiddeti ile tasvir edilen bir mekan olarak geçer. Ayetteki 'azâbe cehenneme' (عذاب جهنم) ifadesi, bu azap yurdunun vereceği cezayı vurgular."}]},{"word":"غَرَامًا","root":"غ ر م","rootLatin":"ğ-r-m","meaning":"Sürekli, ayrılmaz, şiddetli ve helak edici bir azap anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Garâm (غرام), bir şeye aşırı düşkünlük, ayrılmazlık ve helak edici bir durumdur. 'İnne azâbehâ kâne garâmâ' (إن عذابها كان غراما) ifadesi, cehennem azabının sürekli, ayrılmaz ve helak edici bir nitelikte olduğunu, kişiyi tamamen kuşattığını ve ondan kurtulmanın mümkün olmadığını ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Garâm (غرام), bir şeye yapışıp kalmak, ondan ayrılmamak ve helak edici bir borç gibi kişiyi kuşatmak demektir. Ayetteki 'garâmâ' (غراما) kelimesi, cehennem azabının sürekli, bitmeyen ve kişiyi tamamen saran, ondan kurtulması imkansız olan bir azap olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Garâm (غرام), bir şeyin kişiye yapışıp kalması, ondan ayrılmaması ve onu helak etmesidir. Ayetteki 'kâne garâmâ' (كان غراما) ifadesi, cehennem azabının sadece geçici bir sıkıntı olmadığını, aksine sürekli, kalıcı ve kişiyi tamamen kuşatan, ondan kurtulmanın mümkün olmadığı bir azap olduğunu belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["dua","cehennem","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen merfû (mübteda veya atfedilen kelimeye göre)","gloss":"o kimseler ki"},{"position":2,"surface":"يَقُولُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nûn harfi ile merfûdur, çünkü nasb ve cezm edatlarından önce gelmemiştir. İsm-i mevsûlün sıla cümlesidir.","gloss":"derler"},{"position":3,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nida harfi (ya) hazfedildiği için mansûb (münada)","gloss":"Rabb"},{"position":3,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":4,"surface":"ٱصْرِفْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ص-ر-ف","rootLatin":"s-r-f","lemma":"صَرْف","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fiil-i emir olduğu için sükûn üzere mebnî","gloss":"uzaklaştır"},{"position":5,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":5,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"bizden"},{"position":6,"surface":"عَذَابَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"azabını"},{"position":7,"surface":"جَهَنَّمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ه-ن-م","rootLatin":"j-h-n-m","lemma":"جَهَنَّم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için fetha ile mecrûr (gayr-ı munsarıf)","gloss":"cehennemin"},{"position":8,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i müşebbehe bil fiil olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":9,"surface":"عَذَابَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"azabı"},{"position":9,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":10,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için fetha üzere mebnî","gloss":"idi"},{"position":11,"surface":"غَرَامًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ر-م","rootLatin":"gh-r-m","lemma":"غَرَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"sürekli, acı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Furkân Sûresi** · *25/65*
- **Furkân Sûresi** · *25/65*