# Furkân Sûresi, 67. Âyet (25:67) > وَٱلَّذِينَ إِذَآ أَنفَقُوا۟ لَمْ يُسْرِفُوا۟ وَلَمْ يَقْتُرُوا۟ وَكَانَ بَيْنَ ذَٰلِكَ قَوَامًا *Velleżîne iżâ enfekû lem yusrifû velem yakturû vekâne beyne żâlike kavâmâ(n)* **Meal (Diyanet):** Onlar, harcadıklarında ne israf ne de cimrilik edenlerdir. Onların harcamaları, bu ikisi arası dengeli bir harcamadır. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/25/67 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, Rahman'ın has kullarının harcama konusundaki dengeli tutumunu, israf ve cimrilikten uzak durarak orta yolu benimsemelerini dilbilimsel bir derinlikle ifade etmektedir. Kelimelerin kök anlamları, bu dengenin ahlaki ve sosyal boyutlarını ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"أَنفَقُوا۟","root":"ن ف ق","rootLatin":"n-f-q","meaning":"Harcamak, malı tüketmek, infak etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nefak (نَفَق) kelimesi, tünel gibi bir yerden çıkmak anlamına gelir. İnfak (إنفاق) ise malın elden çıkması, tükenmesi demektir. Ayetteki 'enfekû' fiili, malı Allah yolunda veya meşru ihtiyaçlar için harcamayı ifade eder, ancak bu harcamanın niteliği sonraki kelimelerle sınırlandırılmıştır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İnfak, Kur'an'da sadece maddi harcamayı değil, aynı zamanda Allah'a karşı bir sorumluluk bilinciyle yapılan her türlü bağışı ve yardımı ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, müminlerin mal varlıklarını nasıl yönettiklerini gösteren temel bir ahlaki ilkedir."}]},{"word":"يُسْرِفُوا۟","root":"س ر ف","rootLatin":"s-r-f","meaning":"Haddi aşmak, ölçüyü kaçırmak, israf etmek demektir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsraf, bir şeyde haddi aşmak, sınırı geçmektir. Ayetteki 'yüsrifû' fiili, harcamada aşırıya gitmeyi, gereksiz yere malı tüketmeyi ifade eder ki bu, Rahman'ın kullarının kaçındığı bir davranıştır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İsraf, 'seref' kökünden gelir ve bir şeyin sınırını aşmak anlamına gelir. Burada, harcamada meşru sınırların dışına çıkmayı, savurganlığı mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İsraf kavramı, sadece maddi harcamalarda değil, aynı zamanda zaman, enerji ve diğer kaynakların kullanımında da ölçüsüzlüğü ifade eder. Ayetteki bağlamda, malın gereksiz yere, faydasız alanlara harcanması kastedilmektedir."}]},{"word":"يَقْتُرُوا۟","root":"ق ت ر","rootLatin":"k-t-r","meaning":"Cimrilik etmek, kısmak, daraltmak demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Katar (قَتَر) kelimesi, dumanın yükselmesi ve daralması anlamlarına gelir. İktar (إقتار) ise harcamada daraltmak, kısmak, cimrilik etmek demektir. Ayetteki 'yakturû' fiili, israfın zıttı olarak, gerekli yerlere dahi harcama yapmaktan kaçınmayı, eli sıkılığı ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Katar kökü, darlık ve sıkıntı anlamlarını taşır. 'İktar' fiili, harcamada aşırıya kaçmamakla birlikte, gerekli olanı da vermekten imtina etmeyi, yani cimriliği ifade eder. Bu, Rahman'ın kullarının uzak durduğu diğer aşırı uçtur."}]},{"word":"قَوَامًا","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Orta yol, denge, adaletli ve doğru tutum demektir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Kavâm (قَوَام), bir şeyin dayanağı, omurgası ve orta noktası anlamına gelir. Ayetteki 'kavâmen' kelimesi, israf ile cimrilik arasında adil ve dengeli bir tutumu, yani itidali ifade eder. Bu, Rahman'ın kullarının harcamalarındaki temel prensibidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kavâm, bir şeyin istikametini ve doğruluğunu sağlayan temel unsurdur. Burada, harcamalarda ne aşırıya kaçmak ne de cimrilik etmek suretiyle elde edilen dengeli ve adil yolu temsil eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'kavâm' veya 'kıyam' kökünden türeyen kelimeler genellikle denge, adalet ve doğru duruşu ifade eder. Bu ayetteki 'kavâmen', İslam'ın ekonomik ahlakındaki 'vasat ümmet' (orta yol ümmeti) ilkesinin bir yansıması olarak, harcamalarda aşırılıklardan kaçınarak ideal dengeyi bulmayı vurgular."}]}]} ## Tefsir {"topics":["zekat-infak","comertlik","kibir-hased"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":2,"surface":"إِذَآ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Şart zarfı olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":3,"surface":"أَنفَقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ف-ق","rootLatin":"n-f-q","lemma":"أَنفَقَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"harcadılar"},{"position":4,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cezm edatı olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":5,"surface":"يُسْرِفُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ر-ف","rootLatin":"s-r-f","lemma":"أَسْرَفَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"لَمْ edatından sonra geldiği için meczûm","gloss":"israf etmezler"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cezm edatı olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":7,"surface":"يَقْتُرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ت-ر","rootLatin":"q-t-r","lemma":"قَتَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"لَمْ edatından sonra geldiği için meczûm","gloss":"cimrilik etmezler"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu"},{"position":9,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı mekan olduğu için mansûb","gloss":"arasında"},{"position":10,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"o"},{"position":11,"surface":"قَوَامًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوَام","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"orta yol"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Furkân Sûresi** · *25/67* - **Furkân Sûresi** · *25/67*