# Furkân Sûresi, 71. Âyet (25:71)

> وَمَن تَابَ وَعَمِلَ صَـٰلِحًا فَإِنَّهُۥ يَتُوبُ إِلَى ٱللَّهِ مَتَابًا

*Vemen tâbe ve'amile sâlihan fe-innehu yetûbu ila(A)llâhi metâbâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Kim de tövbe eder ve salih amel işlerse işte o, Allah'a, tövbesi kabul edilmiş olarak döner.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/25/71

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, tevbe ve salih amelin Allah'a dönüşteki önemini vurgulamaktadır. Kelimelerin kök anlamları, bu dönüşün samimiyetini ve kapsamlılığını dilbilimsel olarak destekler.","keyConcepts":[{"word":"تَابَ","root":"ت و ب","rootLatin":"t-v-b","meaning":"Günahlarından dönmek, pişman olmak ve Allah'a yönelmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tevbe, işlenen günahtan çirkinliğini bilerek dönmek, pişman olmak ve bir daha işlememeye azmetmektir. Ayetteki 'men tâbe' ifadesi, kulun Allah'a yönelişini ve günahlarından arınma çabasını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Tevbe, 'ricû' (geri dönmek) anlamındadır. Ayetteki kullanımı, kişinin günahlarından vazgeçip Allah'ın emrettiği yola geri dönmesini, yani mecazi olarak Allah'a yönelmesini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Tevbe kavramı, Kur'an'da sadece pişmanlık değil, aynı zamanda aktif bir dönüş ve Allah'a yöneliş eylemini de içerir. Ayetteki 'tâbe' fiili, bu dönüşün bireysel ve iradi bir eylem olduğunu gösterir."}]},{"word":"عَمِلَ","root":"ع م ل","rootLatin":"a-m-l","meaning":"Bir işi yapmak, eylemde bulunmak ve çaba sarf etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Amel, kasıtlı olarak yapılan her türlü fiildir. Ayetteki 'amel' kelimesi, tevbenin sadece sözde kalmayıp, salih amellerle desteklenmesi gerektiğini, yani kişinin inancını eylemleriyle ortaya koymasını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Amel, irade ve ihtiyar ile yapılan fiildir. Ayetteki 'amel' kelimesi, kişinin bilinçli bir şekilde iyi işler yapmasını, tevbesinin bir göstergesi olarak salih amellere yönelmesini ifade eder."}]},{"word":"صَـٰلِحًا","root":"ص ل ح","rootLatin":"s-l-h","meaning":"İyi, doğru, faydalı ve ıslah edici nitelikte olan işleri ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Salih, 'faydalı ve düzgün' anlamındadır. Ayetteki 'sâlihan' kelimesi, yapılan amelin sadece bir eylem olmakla kalmayıp, aynı zamanda doğru, faydalı ve Allah katında makbul nitelikte olması gerektiğini belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Salah, fesadın zıddıdır ve her şeyin kendi yerli yerine konulmasıdır. Ayetteki 'sâlihan' kelimesi, tevbe eden kişinin sadece günahı terk etmekle kalmayıp, aynı zamanda hayatını ve eylemlerini ıslah etmesi, yani doğru ve faydalı bir hale getirmesi gerektiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Salih kelimesi, Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahiptir ve hem bireysel hem de toplumsal düzeyde iyiliği, doğruluğu ve faydayı kapsar. Ayetteki 'sâlihan' ifadesi, tevbenin ardından gelen amellerin bu nitelikleri taşıması gerektiğini gösterir."}]},{"word":"يَتُوبُ","root":"ت و ب","rootLatin":"t-v-b","meaning":"Allah'a yönelmek, dönmek ve O'na sığınmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'yetûbu' fiili, 'yercî' (geri döner) anlamındadır. Ayetteki kullanımı, kulun tevbe ve salih amellerle Allah'a yönelmesinin, aslında Allah'ın rahmetine ve mağfiretine bir dönüş olduğunu mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Allah'ın tevbesi, kulun tevbesini kabul etmesi ve ona merhamet etmesidir. Ayetteki 'yetûbu ilallahi' ifadesi, kulun Allah'a yönelmesiyle, Allah'ın da ona rahmetle yönelmesini, yani tevbesini kabul etmesini ima eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Tevbe kavramı, Kur'an'da hem kulun Allah'a yönelişini hem de Allah'ın kula yönelişini (tevbesini kabul etmesini) ifade eder. Ayetteki 'yetûbu ilallahi' ifadesi, bu karşılıklı yönelişin bir sonucunu, yani kulun Allah'a tam bir dönüşünü vurgular."}]},{"word":"مَتَابًا","root":"ت و ب","rootLatin":"t-v-b","meaning":"Tam bir dönüş, samimi bir yöneliş ve tevbenin nihai hedefi anlamındadır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Metâb, masdar-ı mîmî olup, 'tevbe etmek' fiilinin anlamını pekiştirir ve 'tam bir tevbe ile' veya 'tevbe edilecek bir yer olarak' anlamlarına gelir. Ayetteki 'metâben' kelimesi, bu dönüşün samimiyetini ve ciddiyetini vurgular."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Metâb, tevbenin kendisi veya tevbe edilecek yer anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, kişinin Allah'a olan dönüşünün sadece bir eylem değil, aynı zamanda bir hal ve nihai bir hedef olduğunu, yani tam ve eksiksiz bir yöneliş olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Metâb kelimesi, tevbe fiilinin masdarı olarak, tevbenin niteliğini ve yoğunluğunu belirtir. Ayetteki 'metâben' ifadesi, kişinin Allah'a yönelişinin sıradan bir dönüş değil, tam anlamıyla, samimi ve kabul edilebilir bir dönüş olması gerektiğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tovbe","iman","ihlas"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"kim"},{"position":2,"surface":"تَابَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-و-ب","rootLatin":"t-w-b","lemma":"تَابَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tevbe etti"},{"position":3,"surface":"وَعَمِلَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"عَمِلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-م-ل","rootLatin":"ʿ-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"Fe'ile","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"işledi"},{"position":4,"surface":"صَـٰلِحًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ل-ح","rootLatin":"ṣ-l-ḥ","lemma":"صَالِح","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yararlı bir iş"},{"position":5,"surface":"فَإِنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Rabıt","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman"},{"position":5,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":5,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o"},{"position":6,"surface":"يَتُوبُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ت-و-ب","rootLatin":"t-w-b","lemma":"تَابَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"yönelir"},{"position":7,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-e, -a"},{"position":8,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":9,"surface":"مَتَابًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar-ı Mîmî","root":"ت-و-ب","rootLatin":"t-w-b","lemma":"مَتَاب","form":"Mef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"gereği gibi yönelme"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Furkân Sûresi** · *25/71*
- **Furkân Sûresi** · *25/71*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *25/71*