# Furkân Sûresi, 73. Âyet (25:73)

> وَٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُوا۟ بِـَٔايَـٰتِ رَبِّهِمْ لَمْ يَخِرُّوا۟ عَلَيْهَا صُمًّا وَعُمْيَانًا

*Velleżîne iżâ żukkirû bi-âyâti rabbihim lem yeḣirrû ‘aleyhâ summen ve'umyânâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Onlar, kendilerine Rabblerinin ayetleri hatırlatıldığı zaman, onlara kör ve sağır kesilmezler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/25/73

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müminlerin Rablerinin ayetlerine karşı takındıkları bilinçli ve idrakli duruşu ifade etmektedir. Ayetler karşısında körü körüne bir teslimiyet yerine, anlayış ve tefekkürle yaklaşımın önemini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ذُكِّرُوا۟","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Hatırlatılmak, öğüt verilmek, anımsatılmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr' kelimesinin hem kalpteki bir şeyi hatırlama hem de dil ile anma anlamına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'zukkirû' (edilgen) formu, onlara dışarıdan bir hatırlatma, bir öğüt verilmesi durumunu ifade eder. Ayetlerin tebliğ edilmesiyle meydana gelen bu hatırlatma, gafletten uyanmayı amaçlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zikr' kavramının Kur'an'da genellikle 'Allah'ı hatırlama, O'nun ayetlerini anma' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'zikr' ise, Allah'ın ayetlerinin insanlar tarafından onlara hatırlatılması, tebliğ edilmesi ve böylece onların dikkatlerinin bu ayetlere çekilmesi eylemini ifade eder."}]},{"word":"بِـَٔايَـٰتِ","root":"أ ي ي","rootLatin":"e-y-y","meaning":"Deliller, işaretler, mucizeler, Kur'an ayetleri.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'âyât' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda 'alametler, deliller' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette 'Rablerinin ayetleri' ifadesi, hem Kur'an'ın vahyedilen metinlerini hem de evrendeki yaratılış delillerini kapsayan geniş bir anlam taşır. Bunlar, insanı Allah'a yönelten işaretlerdir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ayet' kelimesinin 'açık alamet, delil, ibret' gibi anlamlara geldiğini vurgular. Ayetteki kullanımıyla 'Rablerinin ayetleri', Allah'ın varlığını, birliğini ve kudretini gösteren, aynı zamanda insanlara doğru yolu gösteren ilahi mesajları ifade eder. Bu ayetler, üzerinde düşünülmesi ve ibret alınması gereken şeylerdir."}]},{"word":"يَخِرُّوا۟","root":"خ ر ر","rootLatin":"h-r-r","meaning":"Yere düşmek, kapanmak, boyun eğmek (mecazi olarak körü körüne teslim olmak).","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'harra' fiilinin 'yüksekten düşmek, yere kapanmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'lem yahirrû' ifadesi, ayetler kendilerine hatırlatıldığında, düşünmeden, idrak etmeden, körü körüne bir teslimiyetle yere kapanmamak, yani pasif bir şekilde kabul etmemek anlamındadır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hurûr' fiilinin Kur'an'da genellikle secde etmek veya bir şeye düşmek anlamında kullanıldığını belirtir. Ancak bu ayetteki olumsuz kullanımı, ayetler karşısında 'kör ve sağır' bir şekilde, yani idrak etmeden, düşünmeden, sorgulamadan boyun eğmemeyi, aksine bilinçli bir kabulü ifade eder."}]},{"word":"صُمًّا","root":"ص م م","rootLatin":"s-m-m","meaning":"Sağır, işitmeyen, gerçeğe kulak tıkayan.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'samm' kelimesinin 'işitme yeteneğini kaybetmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'summen' ifadesi, mecazi olarak, Rablerinin ayetleri kendilerine hatırlatıldığında, bu ayetlerin anlamını idrak etmeye, onlardan öğüt almaya kapalı olmak, yani gerçeğe kulak tıkamak anlamında kullanılmıştır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'samm' kelimesinin hem fiziksel sağırlık hem de mecazi olarak 'gerçeği işitmeye kapalı olma' anlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayetteki bağlamda, müminlerin ayetler karşısında 'sağır' gibi davranmayacakları, yani onların mesajını dikkatle dinleyip anlayacakları vurgulanır."}]},{"word":"وَعُمْيَانًا","root":"ع م ي","rootLatin":"a-m-y","meaning":"Kör, görmeyen, gerçeği idrak edemeyen.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'amâ' kelimesinin hem gözle görme yeteneğinin kaybı hem de kalp gözünün körlüğü, yani hakikati idrak edememe anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'umyen' ifadesi, Rablerinin ayetleri karşısında kör gibi davranmamak, yani onların delillerini görmezden gelmemek, hakikati idrak etmek anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'amâ' kavramının Kur'an'da genellikle 'manevi körlük, hakikati görememe' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki 'umyen' ifadesi, müminlerin ayetler karşısında pasif bir şekilde, düşünmeden, idrak etmeden kör gibi davranmayacaklarını, aksine basiretli bir şekilde ayetlerin anlamını ve delillerini göreceklerini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","iman","takva","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Ma'tûf"},{"position":2,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"ذُكِّرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hatırlatıldılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"ـَٔايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"hamza-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayetleri","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rablerinin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cezm edatı olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":7,"surface":"يَخِرُّوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ر-ر","rootLatin":"kh-r-r","lemma":"خَرَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı 'lem'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"yere kapanmazlar / kör ve sağır davranmazlar","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":8,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî","gloss":"onun (ayetlerin)","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"صُمًّا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-م-م","rootLatin":"s-m-m","lemma":"أَصَمّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"sağırlar olarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"عُمْيَانًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-م-ي","rootLatin":"ayn-m-y","lemma":"أَعْمَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için mansûb","gloss":"körler olarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Velleżîne"},{"position":2,"translit":"iżâ"},{"position":3,"translit":"żukkirû"},{"position":4,"translit":"bi-âyâti"},{"position":5,"translit":"rabbihim"},{"position":6,"translit":"lem"},{"position":7,"translit":"yeḣirrû"},{"position":8,"translit":"‘aleyhâ"},{"position":9,"translit":"summen"},{"position":10,"translit":"ve'umyânâ(n)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Furkân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/73*
- **Furkân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/73*