# Furkân Sûresi, 77. Âyet (25:77)

> قُلْ مَا يَعْبَؤُا۟ بِكُمْ رَبِّى لَوْلَا دُعَآؤُكُمْ ۖ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يَكُونُ لِزَامًۢا

*Kul mâ ya'beu bikum rabbî levlâ du'âukum(s) fekad keżżebtum fesevfe yekûnu lizâmâ(n)*

**Meal (Diyanet):** (Ey Muhammed!) De ki: "Duanız olmasa, Rabbim size ne diye değer versin! Siz yalanladınız. Öyle ise azap yakanızı bırakmayacak."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/25/77

---

## Tefsir

{"topics":["dua","kufur-sirk","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne diye"},{"position":3,"surface":"يَعْبَؤُا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-أ","rootLatin":"'-b-'","lemma":"عَبْء","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"değer versin"},{"position":4,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":4,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"size"},{"position":5,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rabbim"},{"position":5,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":6,"surface":"لَوْلَا","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْلَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"olmasa"},{"position":7,"surface":"دُعَآؤُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دُعَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (haberi mahzuf)","gloss":"duanız"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":8,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"çünkü"},{"position":8,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten"},{"position":9,"surface":"كَذَّبْتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"تَكْذِيب","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanladınız"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":10,"surface":"سَوْفَ","pos":"harf","posDetail":"İstikbal Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"سَوْفَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yakında"},{"position":11,"surface":"يَكُونُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"olacaktır"},{"position":12,"surface":"لِزَامًۢا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ل-ز-م","rootLatin":"l-z-m","lemma":"لِزَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"ayrılmaz bir azap"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanın Allah katındaki değerini ve bu değerin temelini oluşturan ibadet/dua kavramını vurgulamaktadır. Aynı zamanda, inkarcılığın kaçınılmaz sonucunu, yani azabın onlara yapışıp kalacağını dilbilimsel bir derinlikle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"يَعْبَؤُا۟","root":"ع ب أ","rootLatin":"a-b-a","meaning":"Allah'ın bir şeye değer vermesi, önem atfetmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ab' kökünün 'ağırlık, yük' anlamına geldiğini belirtir. 'Ma ya'beu biküm' ifadesi, 'sizin bir ağırlığınız, değeriniz olmaz' demektir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın insanlara değer vermesinin, onların ibadet ve dualarına bağlı olduğunu ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'Ma ya'beu biküm' ifadesini 'sizinle ne işi var, size ne diye önem versin' şeklinde açıklar. Bu, Allah'ın insanlara olan muamelesinin, onların Allah'a yönelişleriyle doğrudan ilişkili olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'değer' ve 'önem' kavramlarının genellikle ilahi irade ve takdirle ilişkili olduğunu belirtir. Bu ayette, insanın Allah katındaki değerinin, O'na yöneliş ve ibadetle kazanılabileceği vurgulanır."}]},{"word":"دُعَآؤُكُمْ","root":"د ع و","rootLatin":"d-a-w","meaning":"İnsanların Allah'a yönelmesi, O'na yakarması, ibadet etmesi ve yardım dilemesidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'dua' kelimesinin hem 'çağırmak' hem de 'ibadet etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'levlâ duâüküm' ifadesi, 'ibadetiniz olmasa' veya 'Allah'a yönelişiniz olmasa' şeklinde anlaşılmalıdır, zira bu, Allah katında değer kazanmanın temelidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dua'nın 'bir şeyi kendine doğru çekmek' ve 'Allah'tan yardım istemek' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın insanlara değer vermesi için onların O'na yönelmesi, O'nu çağırması ve ibadet etmesi gerektiği vurgulanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'dua'nın Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, hem sözlü yakarışı hem de fiili ibadeti kapsadığını belirtir. Bu ayette, 'dua' kelimesi, insanın Allah ile olan tüm iletişimini ve O'na kulluğunu ifade eden kapsayıcı bir kavram olarak kullanılmıştır."}]},{"word":"كَذَّبْتُمْ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-dh-b","meaning":"Allah'ın ayetlerini, peygamberlerini veya hakikatini yalanlamak, inkâr etmektir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'tekzîb'in 'bir şeyi yalan saymak, doğru olmadığını iddia etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'fekad kezzebtüm' ifadesi, inkarcıların Allah'ın mesajını ve hakikatini yalanlamalarını ifade eder ve bu durumun bir sonucu olacağını bildirir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'k-dh-b' kökünün 'gerçeğin aksini söylemek veya iddia etmek' anlamını taşıdığını açıklar. Ayette, inkarcıların 'yalanlamaları' onların Allah'a karşı takındıkları olumsuz tavrı ve bunun kaçınılmaz sonucunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'tekzîb'in sadece sözlü bir yalanlama olmadığını, aynı zamanda bir hakikati reddetme ve ona karşı çıkma eylemini de içerdiğini belirtir. Bu ayetteki 'yalanlama', inkarcıların Allah'ın mesajına karşı gösterdikleri direnişi ifade eder."}]},{"word":"لِزَامًۢا","root":"ل ز م","rootLatin":"l-z-m","meaning":"Bir şeye yapışıp kalmak, ayrılmaz olmak, kaçınılmaz bir sonuç olmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'lüzûm'un 'bir şeyin diğerine yapışması, ondan ayrılmaması' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'fesevfe yekûnu lizâmâ' ifadesi, inkarcıların yalanlamalarının bir sonucu olarak azabın onlara yapışıp kalacağını, onlardan ayrılmayacağını ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'lizâm' kelimesinin 'ayrılmaz bir şekilde bağlı olan, kaçınılmaz olan' anlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayette, inkarcılığın getireceği azabın, onlardan asla ayrılmayacak bir sonuç olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'lüzûm'un 'bir şeyin diğerinden ayrılmaması, onunla birlikte bulunması' olduğunu belirtir. Ayetteki 'lizâmâ' kelimesi, inkarcıların yalanlamalarının bir sonucu olarak azabın onlara sürekli eşlik edeceğini, onlardan uzaklaşmayacağını ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Furkân Sûresi** · *25/77*
- **Furkân Sûresi** · *25/77*
- **Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/77*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *25/77*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *25/77*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *25/77*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/77*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *25/77*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25/77*
- **Furkân Sûresi** · *77. ÂYETLER*