# Şuarâ Sûresi, 128. Âyet (26:128)

> أَتَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ ءَايَةً تَعْبَثُونَ

*Etebnûne bikulli rî'in âyeten ta'beśûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Siz her yüksek yere bir alamet bina yapıp boş şeylerle eğleniyor musunuz?"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/26/128

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Şuarâ Suresi 128. ayet, Semûd kavminin israfçı ve anlamsız yapılaşma alışkanlıklarını eleştirmekte, bu eylemlerin boşuna olduğunu ve ilahi bir uyarı niteliği taşıdığını vurgulamaktadır. Ayet, 'bina etme', 'yüksek yer' ve 'boş şeylerle uğraşma' gibi kavramlar üzerinden kavmin dünyaya aşırı bağlılığını ve ahireti unutuşunu dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أَتَبْنُونَ","root":"ب ن ى","rootLatin":"b-n-y","meaning":"Semûd kavminin, faydasız ve gösterişli yapılar inşa etme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'بنى' fiilinin temel anlamının 'bir şeyi diğerinin üzerine koyarak yükseltmek' olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Semûd kavminin kalıcı olmayacak dünyevi yapılar inşa etme çabasını, ahireti göz ardı ederek dünyaya yönelişini eleştirel bir şekilde vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'بنى' fiilinin burada 'inşa etmek, kurmak' anlamında kullanıldığını ve kavmin boş yere, faydasız ve sadece gösteriş amaçlı yapılar diktiğini ifade eder. Bu, onların dünyevi zevklere düşkünlüğünü ve israfını mecazi olarak anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'bina' kavramının Kur'an'da genellikle maddi yapılar için kullanıldığını, ancak bu ayetteki gibi bağlamlarda, 'faydasız ve boş yere yapılan' anlamını da taşıdığını belirtir. Semûd kavminin bu eylemi, onların dünya hayatına aşırı bağlılığını ve ahiret bilincinden yoksunluğunu gösterir."}]},{"word":"رِيعٍ","root":"ر ى ع","rootLatin":"r-y-'-","meaning":"Yüksek yer, tepe veya yol üzerinde belirgin bir işaret noktası anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ريع' kelimesinin 'yüksek yer, yol üzerindeki belirgin tepe' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'بكل ريع' ifadesi, Semûd kavminin her yüksek yere, yani dikkat çekecek her noktaya anlamsız yapılar inşa etme alışkanlığını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ريع' kelimesinin 'yüksek ve belirgin yer' anlamına geldiğini ve bu ayette, kavmin gösteriş ve kibir amacıyla her yüksek noktaya anıtlar veya binalar diktiğini gösterdiğini ifade eder. Bu, onların dünyevi güç ve ihtişam arayışını simgeler."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ريع' kelimesinin 'yüksek yer, tepe, yolun belirgin kısmı' gibi anlamlara geldiğini ve ayetteki kullanımının, Semûd kavminin her göze çarpan yere anlamsız yapılar inşa ederek dikkat çekme ve üstünlük taslama arzusunu yansıttığını belirtir."}]},{"word":"ءَايَةً","root":"ء ى ى","rootLatin":"'-y-y","meaning":"Burada, bir işaret, anıt veya gösteriş amaçlı yapı anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'آية' kelimesinin bu bağlamda 'işaret, alamet, anıt' anlamında kullanıldığını ve Semûd kavminin bu yapıları, kendilerini göstermek, güçlerini sergilemek ve belki de yolculara bir işaret olmak amacıyla inşa ettiklerini ifade eder. Ancak Kur'an, bu eylemi 'boş' olarak nitelendirir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'آية' kelimesinin temel anlamının 'açık işaret, alamet' olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı ise, Semûd kavminin inşa ettiği bu yapıların, aslında ilahi bir işaret veya ibret olması gerekirken, onların kibir ve gösterişlerinin birer 'işareti' haline geldiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ayet' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın varlığına ve kudretine işaret eden deliller için kullanıldığını belirtir. Ancak bu ayette, Semûd kavminin kendi elleriyle inşa ettiği 'ayetler'in, ilahi bir amaçtan saparak, dünyevi gösteriş ve boş gururun sembolü haline geldiğini ifade eder."}]},{"word":"تَعْبَثُونَ","root":"ع ب ث","rootLatin":"'-b-s","meaning":"Boş ve faydasız işlerle uğraşmak, anlamsız eylemlerde bulunmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'عبث' fiilinin 'faydasız, boş ve anlamsız işlerle meşgul olmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Semûd kavminin yüksek yerlere büyük yapılar inşa etme eyleminin, aslında hiçbir fayda sağlamayan, sadece zaman ve kaynak israfı olan boş bir uğraş olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'عبث' kelimesinin 'bir şeyi amaçsızca yapmak, boş yere uğraşmak' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, Semûd kavminin inşa ettiği bu gösterişli yapıların, ahiret için hiçbir değeri olmayan, sadece dünyevi bir 'oyun ve eğlence' niteliği taşıdığını belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'عبث' kelimesinin 'bir işi faydasız yere yapmak, boş yere çabalamak' anlamını taşıdığını açıklar. Ayetteki 'تعْبَثُونَ' ifadesi, Semûd kavminin bu yapılaşma faaliyetlerinin, kalıcı bir amaçtan yoksun, sadece geçici heveslere dayalı ve sonuçsuz bir çaba olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","musrikler","takva","peygamberlik","mal-mulk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":1,"surface":"تَبْنُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-y","lemma":"بَنَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"inşa ediyorsunuz"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":2,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":3,"surface":"رِيعٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-و-ع","rootLatin":"r-w-ʿ","lemma":"رِيع","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"yüksek yere"},{"position":4,"surface":"ءَايَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"ʾ-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir işaret"},{"position":5,"surface":"تَعْبَثُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-ث","rootLatin":"ʿ-b-th","lemma":"عَبِثَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"boş şeyle uğraşırsınız"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Şu'arâ Sûresi** · *26/128*
- **Şu'arâ Sûresi** · *26/128*