# Şuarâ Sûresi, 29. Âyet (26:29)

> قَالَ لَئِنِ ٱتَّخَذْتَ إِلَـٰهًا غَيْرِى لَأَجْعَلَنَّكَ مِنَ ٱلْمَسْجُونِينَ

*Kâle le-ini-tteḣażte ilâhen ġayrî leec'alenneke mine-lmescûnîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Firavun, "Eğer benden başka bir ilah edinirsen, andolsun seni zindana atılanlardan ederim."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/26/29

---

## Tefsir

{"topics":["tevhid","kufur-sirk","kissa-musa"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"لَئِنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":3,"surface":"ٱتَّخَذْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتِّخَاذ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edinirsen"},{"position":4,"surface":"إِلَـٰهًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"tanrı"},{"position":5,"surface":"غَيْرِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"başkası"},{"position":5,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"benim"},{"position":6,"surface":"لَأَجْعَلَنَّكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعْل","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nûnu ile bitiştiği için fetha üzere mebnî","gloss":"and olsun ki seni yaparım"},{"position":6,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"seni"},{"position":7,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":8,"surface":"ٱلْمَسْجُونِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"س-ج-ن","rootLatin":"s-j-n","lemma":"مَسْجُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"zindanlık edilenler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Şuarâ Suresi'nin 29. ayeti, Firavun'un Hz. Musa'ya yönelik tehdidini içermektedir. Ayet, 'ilah edinme' ve 'zindana atma' gibi kavramlar üzerinden Firavun'un mutlak otorite iddiasını ve bu iddiaya karşı çıkanlara yönelik acımasız tavrını dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱتَّخَذْتَ","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Bir şeyi kendine edinmek, benimsemek, kılmak anlamındadır ve burada Firavun'dan başkasını ilah edinme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'أخذ' (ahz) kelimesinin bir şeyi ele geçirmek, almak ve bazen de bir şeyi kendine kılmak, edinmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ittehazte' (edindin) fiili, Firavun'un kendi tanrılık iddiasına rağmen başka bir varlığı ilah olarak kabul etme eylemini vurgular. Bu, sadece bir şeyi almak değil, aynı zamanda onu bir statüye yükseltmek anlamını taşır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ittehaze' fiilinin mecazi olarak bir şeyi kendine dost edinmek, benimsemek veya bir şeye inanmak anlamında kullanılabileceğini ifade eder. Ayette Firavun'un 'Benden başkasını ilah edinirsen' ifadesi, Musa'nın Firavun'un tanrılık iddiasını reddedip başka bir varlığa tapınması durumunu mecazi bir dille anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilah' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini incelerken, 'ittehaze ilâhen' ifadesinin sadece bir varlığa tapınmak değil, aynı zamanda onu en yüce otorite ve mutlak güç olarak kabul etmek anlamına geldiğini belirtir. Firavun'un tehdidi, kendi mutlak otoritesine karşı bir meydan okuma olarak algıladığı bu 'ilah edinme' eylemine yöneliktir."}]},{"word":"إِلَـٰهًا","root":"أ-ل-ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Tapınılan, ibadet edilen, yüceltilen varlık; tanrı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilah' kelimesinin 'elehe' (hayran olmak, tapınmak) kökünden geldiğini ve kendisine ibadet edilen, hayranlık duyulan varlık anlamına geldiğini belirtir. Ayette Firavun'un 'benden başkasını ilah edinirsen' ifadesi, kendisinin tanrısal bir statüye sahip olduğu iddiasını ve bu statünün başka bir varlıkla paylaşılmasına tahammülsüzlüğünü gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ilah' kelimesinin 'el-ulûhe' (ilahlık) ve 'el-ilâhe' (tapınma) mastarlarından türediğini ve kendisine ibadet edilen, kulluk edilen varlık olduğunu açıklar. Firavun'un bu kelimeyi kullanması, kendi tanrılık iddiasının ve bu iddiaya karşı çıkanları cezalandırma yetkisinin bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilah' kavramının Kur'an'daki temel anlamının, 'mutlak otoriteye sahip olan, her şeye gücü yeten ve kendisine ibadet edilen varlık' olduğunu vurgular. Firavun'un bu ayette 'ilah' kelimesini kullanması, kendi mutlak otoritesini ve bu otoriteye karşı çıkanları cezalandırma hakkını ilan etmesidir."}]},{"word":"غَيْرِى","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"ğ-y-r","meaning":"Başka, öteki, farklı; burada Firavun'un kendisi dışındaki herhangi bir varlığı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'gayr' kelimesinin bir şeyin zıddı veya ondan farklı olanı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'gayrî' (benden başkası) ifadesi, Firavun'un kendisini tek ve yegane ilah olarak gördüğünü, bu konumun başka bir varlıkla paylaşılmasına kesinlikle karşı olduğunu net bir şekilde ortaya koyar."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'gayr' kelimesinin bir şeyin dışında kalan, ondan farklı olan anlamında kullanıldığını açıklar. Firavun'un 'benden başkasını' demesi, kendi tanrılık iddiasının münhasırlığını ve bu iddianın dışındaki her türlü ilah edinme eylemini reddettiğini gösterir."}]},{"word":"لَأَجْعَلَنَّكَ","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"c-'-l","meaning":"Yapmak, kılmak, dönüştürmek; burada Firavun'un Musa'yı zindana atma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ceale' fiilinin bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek, bir şeyi yapmak veya kılmak anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'le'ec'alenneke' (seni mutlaka kılacağım/yapacağım) ifadesi, Firavun'un Musa'yı zindana atma eylemini kesin ve kaçınılmaz bir sonuç olarak sunmasını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ceale' fiilinin bazen bir şeyi bir duruma sokmak, bir şeye dönüştürmek anlamında kullanıldığını ifade eder. Firavun'un bu fiili kullanması, Musa'yı özgür bir birey olmaktan çıkarıp zindanlık bir duruma sokma tehdidini açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"ٱلْمَسْجُونِينَ","root":"س-ج-ن","rootLatin":"s-c-n","meaning":"Zindana atılmış olanlar, mahkumlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sicn' kelimesinin hapishane, zindan anlamına geldiğini ve 'mescûn' kelimesinin de zindana atılmış kişi olduğunu belirtir. Ayetteki 'el-mescûnîn' (zindana atılmış olanlar) ifadesi, Firavun'un Musa'yı, kendisi gibi otoritesine karşı gelen diğer mahkumların arasına katma tehdidini somutlaştırır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'sicn' kelimesinin bir yeri kapatmak, hapsetmek anlamındaki 'secene' fiilinden türediğini ve 'mescûn'un da hapsedilmiş, zindana atılmış kişi olduğunu açıklar. Firavun'un bu kelimeyi kullanması, Musa'yı özgürlüğünden mahrum bırakarak onu cezalandırma niyetini ve bu cezanın ağırlığını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sicn' kökünün Kur'an'da genellikle bir cezalandırma aracı olarak kullanıldığını ve 'mescûn'un da bu cezanın muhatabı olan kişiyi ifade ettiğini belirtir. Firavun'un tehdidi, Musa'yı sadece hapsetmekle kalmayıp, onu toplumdan izole ederek ve özgürlüğünden mahrum bırakarak cezalandırma amacını taşır."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *26/29*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *26/29*
- **Şu'arâ Sûresi** · *26/29*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *26/29*
- **Şu'arâ Sûresi** · *26/29*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *26/29*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *26/29*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *26/29*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *26/29*
- **Şu'arâ Sûresi** · *26/29*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *26/29*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *26/29*