# Kasas Sûresi, 16. Âyet (28:16)

> قَالَ رَبِّ إِنِّى ظَلَمْتُ نَفْسِى فَٱغْفِرْ لِى فَغَفَرَ لَهُۥٓ ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ

*Kâle rabbi innî zalemtu nefsî faġfir lî feġafera leh(u)(c) innehu huve-lġafûru-rrahîm(u)*

**Meal (Diyanet):** Musa, "Rabbim! Şüphesiz ben nefsime zulmettim. Beni affet" dedi. Allah da onu affetti. Şüphesiz O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/28/16

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Musa'nın bir hata sonrası Allah'tan af dilemesini ve Allah'ın da onu bağışlamasını konu almaktadır. Ayet, 'zulüm', 'mağfiret' ve 'rahmet' gibi temel kavramlar üzerinden insanın acziyetini ve Allah'ın sonsuz bağışlayıcılığını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ظَلَمْتُ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Hz. Musa'nın kendi nefsine haksızlık etmesi, haddi aşması ve günah işlemesi anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulüm, bir şeyi ait olduğu yerin dışına koymak, haddi aşmak demektir. Bu ayette Hz. Musa'nın, istemeden de olsa bir cana kıymasıyla kendi nefsine karşı işlediği bir haksızlığı ifade eder. Kendi nefsine zulmetmesi, onu günaha sokmasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Zulüm, burada 'hata etmek, günah işlemek' anlamındadır. Hz. Musa'nın 'nefsime zulmettim' ifadesi, kendi aleyhine bir iş yaptığını, kendini günaha soktuğunu mecazi olarak anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'zulüm' kavramı, genellikle Allah'ın koyduğu sınırları aşma, ilahi düzene karşı gelme ve bu yolla hem başkalarına hem de kişinin kendi nefsine zarar verme anlamında kullanılır. Hz. Musa'nın ifadesi, bu ilahi düzene karşı istemeden de olsa bir ihlalde bulunduğunu ve bunun vicdani yükünü taşıdığını gösterir."}]},{"word":"فَٱغْفِرْ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Allah'tan günahları örtmesini, bağışlamasını ve affetmesini talep etme fiilidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğufrân ve mağfiret, bir şeyi örten ve onu kirlerden koruyan bir şeyle örtmek demektir. Allah'ın mağfireti, kulun günahlarını örtmesi ve onu azaptan korumasıdır. Ayette Hz. Musa'nın Allah'tan günahını örtmesini ve affetmesini istemesi bu anlamdadır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Mağfiret, Allah'ın kulun günahlarını affetmesi, onu cezalandırmaması ve günahlarının izlerini silmesidir. Hz. Musa'nın bu talebi, Allah'ın affediciliğine olan inancını ve pişmanlığını gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Mağfiret, Kur'an'da genellikle Allah'ın günahları bağışlaması, affetmesi ve kulun üzerindeki günah yükünü kaldırması anlamında kullanılır. Bu ayetteki 'fağfir lî' ifadesi, Hz. Musa'nın Allah'tan doğrudan bir af dileği olup, O'nun bağışlayıcılığına sığınmasını ifade eder."}]},{"word":"ٱلْغَفُورُ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Allah'ın çokça bağışlayan, günahları örten ve affeden sıfatıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğafûr, Allah'ın isimlerinden olup, günahları çokça bağışlayan, kullarının kusurlarını örten demektir. Bu ayette Allah'ın, Hz. Musa'nın hatasını bağışladığı ve O'nun bu sıfatının tecelli ettiği vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Ğafûr, Allah'ın kullarının günahlarını tekrar tekrar affeden, onları cezalandırmayan ve günahlarını örten sıfatıdır. Ayette bu sıfatın zikredilmesi, Allah'ın bağışlayıcılığının sonsuzluğunu ve Hz. Musa'nın affedilmesinin bu sıfatın bir tezahürü olduğunu belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ğafûr, mübalağa sigası olup, Allah'ın bağışlayıcılığının kemalini ve sürekliliğini ifade eder. Hz. Musa'nın affedilmesi, Allah'ın bu yüce sıfatının bir göstergesidir ve O'nun kullarına karşı ne kadar affedici olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلرَّحِيمُ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın kullarına karşı çok merhametli, şefkatli ve lütufkâr olan sıfatıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahmet, kalpteki incelik ve şefkatten kaynaklanan bir iyilik ve lütuf dileğidir. Allah'ın Rahîm sıfatı, O'nun kullarına karşı sürekli ve özel merhametini ifade eder. Hz. Musa'nın affedilmesi, Allah'ın hem bağışlayıcılığının hem de merhametinin bir sonucudur."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rahîm, Allah'ın ahirette müminlere özel olarak merhamet eden sıfatıdır. Bu ayette, Hz. Musa'nın affedilmesi, Allah'ın ona yönelik özel rahmetinin bir göstergesidir. O'nun bağışlaması, aynı zamanda merhametinin bir tezahürüdür."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rahmet, Kur'an'da Allah'ın yaratılmışlara karşı gösterdiği şefkat, lütuf ve ihsanı ifade eden merkezi bir kavramdır. Rahîm sıfatı, bu merhametin sürekli ve kapsayıcı olduğunu vurgular. Hz. Musa'nın affedilmesi, Allah'ın bu engin rahmetinin bir yansımasıdır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tovbe","af-hosgoru","esma-i-husna","kissa-musa"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbim"},{"position":3,"surface":"إِنِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":3,"surface":"ي","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî zamir olduğu için mebnî, İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ben"},{"position":4,"surface":"ظَلَمْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظُلْم","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"zulmettim"},{"position":5,"surface":"نَفْسِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nefsime"},{"position":5,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî zamir olduğu için mebnî, muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":6,"surface":"فَٱغْفِرْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":6,"surface":"ٱغْفِرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غُفْرَان","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"bağışla"},{"position":7,"surface":"لِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bana"},{"position":7,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî zamir olduğu için mebnî, harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"ben"},{"position":8,"surface":"فَغَفَرَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":8,"surface":"غَفَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غُفْرَان","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bağışladı"},{"position":9,"surface":"لَهُۥٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":9,"surface":"هُۥٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî zamir olduğu için mebnî, harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"o"},{"position":10,"surface":"إِنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":10,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî zamir olduğu için mebnî, İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o"},{"position":11,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Fasl Zamiri","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî zamir olduğu için mebnî","gloss":"o"},{"position":12,"surface":"ٱلْغَفُورُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفُور","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"çok bağışlayan"},{"position":13,"surface":"ٱلرَّحِيمُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِيم","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"çok merhamet eden"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/16*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-20*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-19*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-20*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/16*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *28/16*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *28/16*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-20*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-19*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-20*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/16*
- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/16*