# Kasas Sûresi, 18. Âyet (28:18)

> فَأَصْبَحَ فِى ٱلْمَدِينَةِ خَآئِفًا يَتَرَقَّبُ فَإِذَا ٱلَّذِى ٱسْتَنصَرَهُۥ بِٱلْأَمْسِ يَسْتَصْرِخُهُۥ ۚ قَالَ لَهُۥ مُوسَىٰٓ إِنَّكَ لَغَوِىٌّ مُّبِينٌ

*Feasbeha fî-lmedîneti ḣâ-ifen yeterakkabu fe-iżâ-lleżî-stensarahu bil-emsi yestasriḣuh(u)(c) kâle lehu mûsâ inneke leġaviyyun mubîn(un)*

**Meal (Diyanet):** Korkarak, etrafı gözetleyerek şehirde sabahladı. Bir de ne görsün, dün kendisinden yardım isteyen yine feryat ederek ondan yardım istiyordu. Musa da ona, "Belli ki sen azgın bir kimsesin" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/28/18

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kasas Suresi'nin 18. ayeti, Hz. Musa'nın Mısır'dan ayrılmadan önceki gerilimli durumunu ve önceki gün yardım ettiği kişinin tekrar yardım istemesi üzerine verdiği tepkiyi anlatır. Ayet, korku, gözetleme, yardım isteme ve azgınlık gibi temel kavramlar üzerinden bir olayın gelişimini ve karakterlerin ruh hallerini dilbilimsel olarak derinlemesine aktarır.","keyConcepts":[{"word":"خَآئِفًا","root":"خ و ف","rootLatin":"h-v-f","meaning":"Korku içinde, endişeli bir durumda olma halini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'havf' kelimesini, bir şeyden dolayı duyulan endişe ve korku olarak tanımlar. Ayetteki 'hâifân' kelimesi, Hz. Musa'nın önceki günkü olaydan sonra şehirde dolaşırken hissettiği sürekli tedirginliği ve olası bir tehlike beklentisini vurgular. Bu, sadece anlık bir korku değil, aynı zamanda geleceğe yönelik bir kaygıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'havf' kavramının genellikle Allah'a karşı duyulan saygılı korku veya dünyevi bir tehlikeden kaynaklanan endişe olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, dünyevi bir tehlikeden, yani Firavun'un adamları tarafından yakalanma veya cezalandırılma ihtimalinden kaynaklanan bir korkuyu ifade eder. Hz. Musa'nın bu korkuyla hareket etmesi, onun insani yönünü ve içinde bulunduğu zor durumu gösterir."}]},{"word":"يَتَرَقَّبُ","root":"ر ق ب","rootLatin":"r-k-b","meaning":"Gözetlemek, beklemek, bir şeyin olmasını veya bir tehlikenin gelmesini dikkatle izlemek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'terakkub' fiilini, bir şeyi beklemek, gözetlemek ve gözlemlemek olarak açıklar. Ayetteki 'yeterakkabu' ifadesi, Hz. Musa'nın sadece korkmakla kalmayıp, aynı zamanda etrafını sürekli kontrol ederek, olası bir tehlikeye karşı tetikte olduğunu ve dikkatli davrandığını gösterir. Bu, onun içinde bulunduğu durumun ciddiyetini ve temkinli halini yansıtır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'terakkub' kelimesinin mecazi olarak bir tehlikeyi veya bir olayı beklemek anlamında kullanıldığını belirtir. Hz. Musa'nın 'yeterakkabu' hali, onun sadece fiziksel olarak değil, zihinsel olarak da sürekli bir beklenti ve gözlem içinde olduğunu, her an bir şeyin olabileceği endişesiyle yaşadığını ifade eder."}]},{"word":"ٱسْتَنصَرَهُۥ","root":"ن ص ر","rootLatin":"n-s-r","meaning":"Yardım istemek, yardım talep etmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nasr' kökünü, birine yardım etmek, destek olmak olarak tanımlar. 'İstinsâr' ise, bu kökten türeyen 'istif'al' babında, aktif olarak yardım talep etme eylemini ifade eder. Ayetteki 'istensarahu' kelimesi, önceki günkü olayın failinin Hz. Musa'dan açıkça ve ısrarla yardım istediğini, bu talebin bir ihtiyaçtan kaynaklandığını belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nasr' kelimesinin düşmana karşı galip gelmek için yardım etmek anlamını taşıdığını belirtir. 'İstinsâr' ise, bu yardımı talep etmektir. Ayetteki bağlamda, yardım isteyen kişinin kendisini bir sıkıntıdan kurtarması için Hz. Musa'ya başvurması, onun gücüne ve yardım etme kapasitesine olan inancını gösterir."}]},{"word":"يَسْتَصْرِخُهُۥ","root":"ص ر خ","rootLatin":"s-r-h","meaning":"Yüksek sesle yardım istemek, feryat etmek, imdat dilemek anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'sarh' kelimesini yüksek sesle bağırmak olarak açıklar. 'İstisrak' ise, bu bağırmayı yardım istemek amacıyla yapmak demektir. Ayetteki 'yestasrihuhu' ifadesi, yardım isteyen kişinin sadece talepte bulunmakla kalmayıp, aynı zamanda çaresizliğini ve aciliyetini yüksek sesle, feryat ederek dile getirdiğini vurgular. Bu, durumun vahametini ve kişinin içinde bulunduğu sıkıntının büyüklüğünü gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'istisrak' fiilinin, birinden yüksek sesle yardım talep etmek, imdat dilemek anlamına geldiğini belirtir. Bu kelimenin kullanımı, yardım isteyen kişinin durumunun önceki günden daha da kötüleştiğini ve artık çaresizce, tüm gücüyle yardım çağırdığını ifade eder. Hz. Musa'nın bu feryadı duyması, onun tepkisini şekillendiren önemli bir unsurdur."}]},{"word":"لَغَوِىٌّ","root":"غ و ي","rootLatin":"ğ-v-y","meaning":"Azgın, sapkın, doğru yoldan çıkmış, şaşırmış kimse anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ğayy' kelimesini, doğru yoldan sapmak, şaşırmak ve helake sürüklenmek olarak tanımlar. 'Ğaviyy' ise, bu sapkınlığı sürekli hale getirmiş kişiyi ifade eder. Hz. Musa'nın bu kişiye 'leğaviyyün' demesi, onun davranışlarının sadece bir hata olmadığını, aksine sürekli bir azgınlık ve yanlış yolda olma hali olduğunu düşündüğünü gösterir. Bu, Hz. Musa'nın bu kişiye karşı duyduğu bıkkınlığı ve hayal kırıklığını yansıtır."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ğayy' kelimesinin, doğru yolu bulamamaktan kaynaklanan sapkınlık ve helak anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'leğaviyyün' ifadesi, yardım isteyen kişinin sadece bir kez değil, sürekli olarak sorun çıkaran, başını belaya sokan ve doğru yoldan sapan bir karakter olduğunu vurgular. Hz. Musa'nın bu tespiti, onun bu kişiye karşı olan sabrının tükendiğini ve durumun tekrarlanmasından duyduğu rahatsızlığı ifade eder."}]},{"word":"مُّبِينٌ","root":"ب ي ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Açık, besbelli, apaçık ortada olan anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'beyân' kökünü, bir şeyi açıklamak, ortaya koymak olarak tanımlar. 'Mübîn' ise, hem açıklayan hem de kendisi açık olan anlamlarına gelir. Ayetteki 'mübîn' kelimesi, yardım isteyen kişinin azgınlığının gizli saklı olmadığını, aksine herkes tarafından görülebilen, apaçık bir gerçek olduğunu vurgular. Hz. Musa'nın bu tespiti, onun bu kişinin karakterini net bir şekilde anladığını ve bu durumun artık gizlenemez olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'beyân' kökünün Kur'an'da genellikle bir şeyin açıklığa kavuşması, netleşmesi anlamında kullanıldığını belirtir. 'Mübîn' kelimesi, burada 'ğaviyy' sıfatını pekiştirerek, kişinin azgınlığının şüpheye yer bırakmayacak kadar açık ve belirgin olduğunu ifade eder. Bu, Hz. Musa'nın sözlerinin sadece bir yargı değil, aynı zamanda gözlemlere dayalı kesin bir tespit olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve, sonra"},{"position":1,"surface":"أَصْبَحَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ص-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"أَصْبَحَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sabahladı"},{"position":2,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":3,"surface":"ٱلْمَدِينَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-د-ن","rootLatin":"m-d-n","lemma":"مَدِينَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şehir"},{"position":4,"surface":"خَآئِفًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-و-ف","rootLatin":"ḫ-w-f","lemma":"خَائِف","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"korku içinde"},{"position":5,"surface":"يَتَرَقَّبُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ق-ب","rootLatin":"r-q-b","lemma":"تَرَقَّبَ","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"gözetip dolaşıyor"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müfâcee","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bir de ne göresin"},{"position":7,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimse ki"},{"position":8,"surface":"ٱسْتَنصَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-s-r","lemma":"اِسْتَنْصَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yardım istedi"},{"position":8,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ondan"},{"position":9,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":9,"surface":"ٱلْأَمْسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-م-س","rootLatin":"a-m-s","lemma":"أَمْس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dün"},{"position":10,"surface":"يَسْتَصْرِخُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-ر-خ","rootLatin":"s-r-ḫ","lemma":"اِسْتَصْرَخَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yardım istiyor"},{"position":10,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ondan"},{"position":11,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":12,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":12,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"ona"},{"position":13,"surface":"مُوسَىٰٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-س-ي","rootLatin":"m-w-s-y","lemma":"مُوسَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Musa"},{"position":14,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":14,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sen"},{"position":15,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid (Lâm-ı İbtida)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":15,"surface":"غَوِىٌّۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"غ-و-ي","rootLatin":"ġ-w-y","lemma":"غَوِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"azgın"},{"position":16,"surface":"مُّبِينٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"مُبِين","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"besbelli"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/18*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-20*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-19*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-20*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/18*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-20*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-19*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-20*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/18*
- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/18*