# Kasas Sûresi, 19. Âyet (28:19)

> فَلَمَّآ أَنْ أَرَادَ أَن يَبْطِشَ بِٱلَّذِى هُوَ عَدُوٌّ لَّهُمَا قَالَ يَـٰمُوسَىٰٓ أَتُرِيدُ أَن تَقْتُلَنِى كَمَا قَتَلْتَ نَفْسًۢا بِٱلْأَمْسِ ۖ إِن تُرِيدُ إِلَّآ أَن تَكُونَ جَبَّارًا فِى ٱلْأَرْضِ وَمَا تُرِيدُ أَن تَكُونَ مِنَ ٱلْمُصْلِحِينَ

*Felemmâ en erâde en yebtişe billeżî huve ‘aduvvun lehumâ kâle yâ mûsâ eturîdu en taktulenî kemâ katelte nefsen bil-ems(i)(s) in turîdu illâ en tekûne cebbâran fî-l-ardi vemâ turîdu en tekûne mine-lmuslihîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Musa, ikisinin de düşmanı olan adamı yakalamak isteyince adam, "Ey Musa! Dün birini öldürdüğün gibi, beni de öldürmek mi istiyorsun. Sen ancak yeryüzünde bir zorba olmak istiyorsun, arabuluculardan olmak istemiyorsun" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/28/19

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Musa'nın bir olaya müdahale etme isteği üzerine, karşı tarafın onu 'zorba' olmakla itham etmesini ve 'ıslah edici' olmaktan uzak görmekle suçlamasını ele almaktadır. Ayet, 'batş', 'katl', 'cebbar' ve 'muslih' gibi kavramlar üzerinden güç kullanımı, öldürme eylemi, zorbalık ve ıslah etme arasındaki gerilimi dilbilimsel bir derinlikle sunar.","keyConcepts":[{"word":"يَبْطِشَ","root":"ب ط ش","rootLatin":"b-t-ş","meaning":"Birini şiddetle yakalamak, tutmak veya vurmak, güç kullanmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'batş' kelimesini 'şiddetli yakalama, kuvvetle tutma' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Hz. Musa'nın düşman olarak gördüğü kişiye karşı fiziksel bir güç kullanma, onu yakalama veya cezalandırma niyetini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'batş'ı 'kuvvetle tutmak, yakalamak' anlamında kullanır. Ayetteki 'en yebtışe' ifadesi, Hz. Musa'nın bir kişiye karşı fiziksel bir müdahalede bulunma, onu zapt etme arzusunu mecazi olarak değil, doğrudan bir eylem olarak gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki fiillerin genellikle somut ve güçlü eylemleri ifade ettiğini belirtir. 'Batş' da bu bağlamda, sadece bir niyet değil, aynı zamanda potansiyel bir fiziksel şiddet eylemini ima eder ki bu da ayetteki gerilimi artırır."}]},{"word":"تَقْتُلَنِى","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Bir cana kıymak, öldürmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'katl' kelimesinin 'canı bedenden ayırmak, hayatına son vermek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'tekutulenî' ifadesi, Hz. Musa'nın daha önce yaptığı bir öldürme eylemine atıfla, muhatabın kendi hayatından endişe ettiğini açıkça ortaya koyar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'katl'i 'canı bedenden ayırmak' olarak tanımlar ve bunun hem kasten hem de hataen olabileceğini belirtir. Ayetteki kullanım, muhatabın Hz. Musa'nın geçmişteki eylemini hatırlatarak, onun potansiyel bir katil olduğunu ima etmesiyle ilgilidir."}]},{"word":"جَبَّارًا","root":"ج ب ر","rootLatin":"c-b-r","meaning":"Zorba, baskıcı, gücünü kötüye kullanan kişi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'cebbar' kelimesini 'başkalarını zorla kendi iradesine tabi kılan, kibirli ve baskıcı' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Hz. Musa'ya yöneltilen bu itham, onun yeryüzünde gücünü haksız yere kullanan, insanlara tahakküm eden bir kişi olma arzusunda olduğunu iddia eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'cebbar'ı 'kendi iradesini zorla kabul ettiren, başkalarına hükmeden' olarak tanımlar. Ayetteki kullanım, Hz. Musa'nın niyetinin 'ıslah' değil, 'zorbalık' olduğu yönündeki ağır bir suçlamayı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'cebbar' gibi kavramların Kur'an'da genellikle olumsuz bir konotasyon taşıdığını ve ilahi iradeye karşı gelme, kibir ve zulümle ilişkilendirildiğini belirtir. Bu bağlamda, ayetteki 'cebbar' kelimesi, Hz. Musa'nın eylemlerinin ahlaki ve dini açıdan sorgulanmasına yol açar."}]},{"word":"ٱلْمُصْلِحِينَ","root":"ص ل ح","rootLatin":"s-l-h","meaning":"Islah edenler, düzeltmeye çalışanlar, barışı ve iyiliği sağlayanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ıslah' kelimesini 'fesadı gidermek, düzeltmek, iyileştirmek' olarak açıklar. 'Muslihîn' ise bu eylemi gerçekleştirenlerdir. Ayetteki kullanım, Hz. Musa'nın 'zorba' olmakla itham edilmesinin karşısında, onun 'ıslah edici' olma vasfından uzak olduğu iddiasını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ıslah'ı 'bir şeyi bozukluktan kurtarıp doğru hale getirmek' olarak tanımlar. 'Muslihîn' ise bu düzeltme ve iyileştirme eylemini yapanlardır. Ayetteki ifade, Hz. Musa'nın niyetinin yapıcı ve düzeltici olmaktan ziyade yıkıcı ve baskıcı olduğu yönündeki eleştiriyi pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ıslah' kavramının Kur'an'da genellikle toplumsal düzeni, adaleti ve barışı tesis etme anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'muslihîn' ifadesi, Hz. Musa'nın eylemlerinin bu genel 'ıslah' amacına hizmet etmediği, aksine 'zorbalık'la çeliştiği yönündeki karşıtlığı ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","adalet","kibir-hased"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَلَمَّآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Zaman Zarfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَلَمَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve ... olunca"},{"position":2,"surface":"أَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki, -mek"},{"position":3,"surface":"أَرَادَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"إِرَادَة","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"istedi"},{"position":4,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariyye ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki, -mek"},{"position":5,"surface":"يَبْطِشَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ط-ش","rootLatin":"b-ṭ-š","lemma":"بَطْش","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Harf-i nasb olan 'en'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"yakalamak"},{"position":6,"surface":"بِٱلَّذِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":6,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o kimse ki"},{"position":7,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o"},{"position":8,"surface":"عَدُوٌّۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-د-و","rootLatin":"ʿ-d-w","lemma":"عَدُوّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"düşman"},{"position":9,"surface":"لَّهُمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":9,"surface":"هُمَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ikisi"},{"position":10,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":11,"surface":"يَـٰمُوسَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Nida Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ey"},{"position":11,"surface":"مُوسَىٰٓ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Nida harfinden sonra geldiği için mebnî","gloss":"Musa"},{"position":12,"surface":"أَتُرِيدُ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı?"},{"position":12,"surface":"تُرِيدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"إِرَادَة","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"istiyorsun"},{"position":13,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariyye ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki, -mek"},{"position":14,"surface":"تَقْتُلَنِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَتْل","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Harf-i nasb olan 'en'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"öldürmek"},{"position":14,"surface":"نِى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"beni"},{"position":15,"surface":"كَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer + Masdariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gibi"},{"position":16,"surface":"قَتَلْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَتْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"öldürdün"},{"position":17,"surface":"نَفْسًۢا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir canı"},{"position":18,"surface":"بِٱلْأَمْسِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"de"},{"position":18,"surface":"ٱلْأَمْسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-م-س","rootLatin":"ʾ-m-s","lemma":"أَمْس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dün"},{"position":19,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":20,"surface":"تُرِيدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"إِرَادَة","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"istiyorsun"},{"position":21,"surface":"إِلَّآ","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":22,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariyye ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki, -mek"},{"position":23,"surface":"تَكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Harf-i nasb olan 'en'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"olmak"},{"position":24,"surface":"جَبَّارًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ج-ب-ر","rootLatin":"j-b-r","lemma":"جَبَّار","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"zorba"},{"position":25,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":26,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"ʾ-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzü"},{"position":27,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve değil"},{"position":28,"surface":"تُرِيدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"إِرَادَة","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"istiyorsun"},{"position":29,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariyye ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki, -mek"},{"position":30,"surface":"تَكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Harf-i nasb olan 'en'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"olmak"},{"position":31,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":32,"surface":"ٱلْمُصْلِحِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ل-ح","rootLatin":"ṣ-l-ḥ","lemma":"مُصْلِح","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ıslah edenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/19*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-20*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-19*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-20*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/19*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-20*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-19*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/15-20*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/19*
- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/19*