# Kasas Sûresi, 38. Âyet (28:38)

> وَقَالَ فِرْعَوْنُ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلْمَلَأُ مَا عَلِمْتُ لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرِى فَأَوْقِدْ لِى يَـٰهَـٰمَـٰنُ عَلَى ٱلطِّينِ فَٱجْعَل لِّى صَرْحًا لَّعَلِّىٓ أَطَّلِعُ إِلَىٰٓ إِلَـٰهِ مُوسَىٰ وَإِنِّى لَأَظُنُّهُۥ مِنَ ٱلْكَـٰذِبِينَ

*Vekâle fir'avnu yâ eyyuhâ-lmeleu mâ ‘alimtu lekum min ilâhin ġayrî feevkid lî yâ hâmânu ‘alâ-ttîni fec'al lî sarhan le'allî ettali'u ilâ ilâhi mûsâ ve-innî leezunnuhu mine-lkâżibîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Firavun, "Ey ileri gelenler! Sizin benden başka bir ilahınız olduğunu bilmiyorum. Ey Haman! Benim için bir ateş yakıp tuğla pişir de bana bir kule yap! Belki Musa'nın ilahına çıkar bakarım(!) Şüphesiz ben onun mutlaka yalancılardan olduğunu sanıyorum" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/28/38

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kasas Suresi'nin 38. ayeti, Firavun'un kibir ve inkârını, kendisini ilahlaştırma çabasını ve Hz. Musa'nın tebliğine karşı gösterdiği tepkiyi dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır. Ayet, Firavun'un 'ilah' ve 'yalancı' gibi kavramlar üzerinden kendi otoritesini pekiştirme ve hakikati saptırma girişimini gözler önüne serer.","keyConcepts":[{"word":"فِرْعَوْنُ","root":"ف-ر-ع-ن","rootLatin":"f-r-ayn-n","meaning":"Mısır hükümdarlarının unvanı olup, bu ayette Hz. Musa dönemindeki zalim hükümdarı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Firavun kelimesi, Mısır krallarına verilen bir lakaptır. Kur'an'da genellikle kibir, zulüm ve ilahlık iddia eden bir şahsiyet olarak zikredilir. Ayette, Firavun'un kendisini ilah yerine koyma iddiasıyla bu lakabın taşıdığı anlam pekiştirilir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Firavun, Mısır'ın eski krallarının genel adıdır. Kur'an'da ise özel olarak Hz. Musa'ya karşı çıkan ve ilahlık taslayan hükümdarı ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, onun kendi halkı üzerindeki mutlak otoritesini ve ilahlık iddiasını vurgular."}]},{"word":"إِلَـٰهٍ","root":"أ-ل-ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Tapınılan, ibadet edilen varlık, tanrı.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlah, ibadet edilen, kendisine yönelinen demektir. Firavun'un 'Sizin benden başka bir ilahınız olduğunu bilmiyorum' sözü, kendisini tek tapınılacak varlık olarak görme iddiasını ortaya koyar ve bu kelimenin temel anlamını yansıtır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlah, kendisine ibadet edilen, hayranlık duyulan ve yüceltilen varlıktır. Ayette Firavun'un bu kelimeyi kullanışı, kendi nefsini yüceltme ve halkını kendisine kulluk etmeye zorlama çabasını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İlah kavramı, Kur'an'da mutlak güç ve otorite sahibi, ibadete layık tek varlık anlamında kullanılır. Firavun'un bu kelimeyi kendi şahsına atfetmesi, Kur'an'ın tevhid ilkesine tamamen zıt bir 'sahte ilah' iddiasını temsil eder."}]},{"word":"فَأَوْقِدْ","root":"و-ق-د","rootLatin":"v-k-d","meaning":"Ateş yakmak, tutuşturmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Evkada fiili, ateşi yakmak, tutuşturmak anlamına gelir. Ayette Firavun'un Haman'a 'toprak üzerine ateş yak' emri, tuğla yapımı için gerekli olan ateşi hazırlamasını ifade eder ve bu fiilin somut bir eylemi işaret ettiğini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Vakd kökünden türeyen evkada, bir şeyi yakmak, alevlendirmek demektir. Firavun'un bu emri, yüksek bir yapı inşa etme arzusunun pratik bir adımı olarak, tuğla üretimi için ateşe ihtiyaç duyulduğunu belirtir."}]},{"word":"صَرْحًا","root":"ص-ر-ح","rootLatin":"s-r-h","meaning":"Yüksek ve büyük bina, köşk, kule.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sarh, yüksek ve geniş bina demektir. Firavun'un 'bana bir sarh yap' emri, Hz. Musa'nın ilahını görebilmek için inşa edilmesini istediği görkemli ve yüksek yapıyı ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sarh, yüksek ve açıkça görünen yapıdır. Firavun'un bu kelimeyi kullanması, onun hem fiziksel olarak yüksek bir yapı inşa etme arzusunu hem de bu yapıyla kendi gücünü ve otoritesini sergileme niyetini yansıtır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Sarh kelimesi, Kur'an'da genellikle görkemli, yüksek ve dikkat çekici yapılar için kullanılır. Firavun'un bu talebi, onun kibir ve büyüklük taslamasının bir göstergesi olarak, Musa'nın ilahına ulaşma bahanesiyle kendi gücünü ispatlama çabasını vurgular."}]},{"word":"أَطَّلِعُ","root":"ط-ل-ع","rootLatin":"t-l-ayn","meaning":"Bir şeye muttali olmak, vâkıf olmak, görmek, yükselmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İttila', bir şeye yükselip bakmak, onu görmek demektir. Firavun'un 'çıkar belki Musa'nın tanrısını görürüm' ifadesi, bu fiilin hem fiziksel olarak yükselme hem de bir şeyi gözlemleme anlamını taşıdığını gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tala'a kökünden türeyen ittila', bir şeye yükselerek onu görmek, keşfetmek anlamına gelir. Firavun'un bu sözü, alaycı bir tavırla, Musa'nın iddia ettiği ilahı 'gözleriyle' görmek istediğini belirtir, bu da onun inkârcı ve materyalist bakış açısını yansıtır."}]},{"word":"ٱلْكَـٰذِبِينَ","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Yalan söyleyenler, yalancılar.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kâzib, yalan söyleyen kişidir. Firavun'un 'onu yalancılardan sanıyorum' sözü, Hz. Musa'nın peygamberliğini ve tebliğini yalan olarak nitelendirme çabasını ifade eder. Bu, Firavun'un hakikati reddetme ve kendi otoritesini koruma arzusunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Kezib, gerçeğe aykırı söz söylemektir. Firavun'un Hz. Musa'yı 'yalancılardan' sayması, onun tebliğini küçümseme ve halkının gözünde itibarını düşürme amacını taşır. Bu kelime, Firavun'un inkârcı ve alaycı tutumunu net bir şekilde ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","kissa-musa","musrikler","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"فِرْعَوْنُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Alem","root":"ف-ر-ع-ن","rootLatin":"f-r-'-n","lemma":"فِرْعَوْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Firavun"},{"position":3,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ey"},{"position":3,"surface":"أَيُّهَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"أ-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"أَيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Nekre"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra geldiği için mebnî","gloss":"ey"},{"position":4,"surface":"ٱلْمَلَأُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-أ","rootLatin":"m-l-'","lemma":"مَلَأ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Eyye tabi olduğu için merfû","gloss":"ileri gelenler"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":6,"surface":"عَلِمْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bilmiyorum"},{"position":7,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sizin için"},{"position":7,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":8,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":9,"surface":"إِلَـٰهٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"tanrı"},{"position":10,"surface":"غَيْرِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"başkası"},{"position":10,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":11,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":11,"surface":"أَوْقِدْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ق-د","rootLatin":"w-q-d","lemma":"أَوْقَدَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için meczûm","gloss":"yak"},{"position":12,"surface":"لِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"benim için"},{"position":12,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":13,"surface":"يَـٰهَـٰمَـٰنُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ey"},{"position":13,"surface":"هَـٰمَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Alem","root":"ه-م-ن","rootLatin":"h-m-n","lemma":"هَامَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra geldiği için merfû (damme ile mebnî)","gloss":"Haman"},{"position":14,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":15,"surface":"ٱلطِّينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ط-ي-ن","rootLatin":"t-y-n","lemma":"طِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"toprak"},{"position":16,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":16,"surface":"ٱجْعَل","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için meczûm","gloss":"yap"},{"position":17,"surface":"لِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"benim için"},{"position":17,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":18,"surface":"صَرْحًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ر-ح","rootLatin":"s-r-h","lemma":"صَرْح","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir kule"},{"position":19,"surface":"لَّعَلِّىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"umulur ki"},{"position":19,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne ve benzerlerinin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ben"},{"position":20,"surface":"أَطَّلِعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-ل-ع","rootLatin":"t-l-'","lemma":"اِطَّلَعَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"çıkarım"},{"position":21,"surface":"إِلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"e doğru"},{"position":22,"surface":"إِلَـٰهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"tanrısı"},{"position":23,"surface":"مُوسَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Alem","root":"م-و-س-ى","rootLatin":"m-w-s-y","lemma":"مُوسَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (takdiri)","gloss":"Musa'nın"},{"position":24,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":24,"surface":"إِنِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":24,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne ve benzerlerinin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ben"},{"position":25,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid (Lâm-ı İbtidâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":25,"surface":"أَظُنُّهُۥ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"z-n-n","lemma":"ظَنَّ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"onu sanıyorum"},{"position":25,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":26,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":27,"surface":"ٱلْكَـٰذِبِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَاذِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yalancılardan"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *28/38*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *28/38*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *28/38*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *28/38*
- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/38*
- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/38*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/38*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/38*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/38*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/38*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *28/38*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *28/38*