# Kasas Sûresi, 85. Âyet (28:85)

> إِنَّ ٱلَّذِى فَرَضَ عَلَيْكَ ٱلْقُرْءَانَ لَرَآدُّكَ إِلَىٰ مَعَادٍ ۚ قُل رَّبِّىٓ أَعْلَمُ مَن جَآءَ بِٱلْهُدَىٰ وَمَنْ هُوَ فِى ضَلَـٰلٍ مُّبِينٍ

*İnne-lleżî ferada ‘aleyke-lkur-âne lerâdduke ilâ me'âd(in)(c) kul rabbî a'lemu men câe bilhudâ vemen huve fî dalâlin mubîn(in)*

**Meal (Diyanet):** Kur'an'ı sana farz kılan Allah, şüphesiz seni dönülecek bir yere döndürecektir. De ki: "Rabbim hidayetle geleni ve apaçık bir sapıklık içinde olanı daha iyi bilir."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/28/85

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kasas Suresi'nin 85. ayeti, Kur'an'ın farz kılınması, ahiret dönüşü ve hidayet-dalalet ayrımı gibi temel İslami kavramları ele almaktadır. Ayet, Peygamber'e (s.a.v.) hitaben, Allah'ın vaadini ve hakikati beyan etmesini vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"فَرَضَ","root":"ف ر ض","rootLatin":"f-r-d","meaning":"Bir şeyi kesin olarak emretmek, zorunlu kılmak, farz kılmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Farz (فرض), bir şeyi kesmek, belirlemek ve takdir etmek anlamına gelir. Şeriatta ise, Allah'ın kullarına kesin olarak emrettiği ve yapmalarını zorunlu kıldığı hükümler için kullanılır. Ayetteki 'فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ' ifadesi, Kur'an'ın hükümlerine uymayı ve onu tebliğ etmeyi Peygamber'e (s.a.v.) Allah tarafından kesin bir emir olarak yüklediğini belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Farz (فرض), 'takdir etmek' ve 'vacip kılmak' anlamlarına gelir. Burada Kur'an'ın hükümlerinin Peygamber'e (s.a.v.) vacip kılındığı, yani onun için bir görev ve yükümlülük haline getirildiği kastedilmektedir. Bu, Kur'an'ın sadece bir öğüt değil, aynı zamanda uyulması gereken bir kanun olduğunu gösterir."}]},{"word":"الْقُرْآنَ","root":"ق ر أ","rootLatin":"k-r-ʾ","meaning":"Allah tarafından Cebrail aracılığıyla Hz. Muhammed'e (s.a.v.) vahyedilen, okunması ibadet olan ilahi kitap.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kur'an (قرآن), 'karae' (قَرَأَ) fiilinden türemiş olup, 'toplamak' ve 'okumak' anlamlarına gelir. Kitapların en faziletlisi olduğu için bu isimle anılmıştır, çünkü o, önceki kitapların özünü toplamış ve okunmasıyla ibadet edilen bir kitaptır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın Peygamber'e (s.a.v.) farz kıldığı ilahi kelamı ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kur'an (قرآن), 'okunan' anlamına gelir. Allah'ın kelamıdır ve Peygamber'e (s.a.v.) vahyedilmiştir. Bu ayette, Allah'ın Peygamber'e (s.a.v.) tebliğ etmesini ve hükümlerine uymasını emrettiği, okunması ve üzerinde düşünülmesi gereken kutsal metni ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an, İslam'ın merkezî kavramlarından biridir ve 'okuma' eylemiyle doğrudan ilişkilidir. Ancak sadece okumak değil, aynı zamanda 'toplamak' ve 'bir araya getirmek' anlamlarını da içerir. Bu, Kur'an'ın ilahi mesajları bir araya getiren ve insanlığa sunan bir bütün olduğunu gösterir. Ayetteki bağlamda, Kur'an'ın Peygamber'e (s.a.v.) yüklenen bir görev ve rehberlik kaynağı olduğu vurgulanır."}]},{"word":"مَعَادٍ","root":"ع و د","rootLatin":"ʿ-w-d","meaning":"Dönüş yeri, ahiret, kıyamet günü.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Me'âd (معاد), 'avd' (عود) kökünden türemiş olup, 'dönüş' anlamına gelir. Buradaki 'me'âd', kıyamet günü veya ahiret yurdu gibi, insanların en sonunda dönecekleri yeri ifade eder. Ayetteki 'لَرَآدُّكَ إِلَىٰ مَعَادٍ' ifadesi, Allah'ın Peygamber'i (s.a.v.) ahiretteki makamına döndüreceğini, yani ona vaat ettiği zaferi ve cenneti vereceğini müjdeler."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Me'âd (معاد), 'dönüş yeri' demektir. Bu ayetteki kullanımı, Peygamber'in (s.a.v.) Mekke'ye zaferle döneceğine veya ahiretteki yüce makamına döneceğine işaret eder. Her iki durumda da, Allah'ın vaadinin gerçekleşeceği ve Peygamber'in (s.a.v.) nihai olarak başarıya ulaşacağı anlamını taşır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Me'âd (معاد), 'dönülecek yer' demektir. Bu, hem dünya hayatındaki bir dönüşü (Mekke'ye dönüş gibi) hem de ahiret hayatındaki nihai dönüşü kapsar. Ayetteki bağlam, Allah'ın Peygamber'e (s.a.v.) olan desteğini ve onu düşmanlarına karşı muzaffer kılacağını, sonunda da ona vaat edilen ebedi yurdu vereceğini vurgular."}]},{"word":"الْهُدَىٰ","root":"ه د ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Doğru yol, rehberlik, hidayet.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüda (هدى), 'doğru yolu göstermek' ve 'doğru yola iletmek' anlamlarına gelir. Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara gönderdiği ilahi rehberlik ve doğru din için kullanılır. Ayetteki 'مَن جَآءَ بِٱلْهُدَىٰ' ifadesi, Allah'ın gönderdiği hakikatle, yani İslam diniyle gelen kişiyi ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüda (هدى), 'doğru yol' ve 'açıklama' demektir. Bu ayette, Peygamber'in (s.a.v.) getirdiği Kur'an ve İslam dininin, insanları sapıklıktan kurtarıp doğru yola ileten ilahi bir rehberlik olduğunu belirtir. Allah, kimin bu doğru yolla geldiğini en iyi bilendir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hüda, Kur'an'ın temel kavramlarından biridir ve 'doğru yolu bulma' veya 'doğru yola rehberlik etme' anlamlarını taşır. Bu kavram, Allah'ın insanlara gönderdiği peygamberler ve kitaplar aracılığıyla gerçekleşen ilahi rehberliği ifade eder. Ayette, Allah'ın kimin bu ilahi rehberlikle geldiğini ve kimin ondan saptığını bildiği vurgulanır."}]},{"word":"ضَلَـٰلٍ","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Sapıklık, doğru yoldan ayrılma, şaşırma.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Dalâl (ضلال), 'doğru yoldan sapmak', 'şaşırmak' ve 'kaybolmak' anlamlarına gelir. Kur'an'da genellikle Allah'ın yolundan, hakikatten ve hidayetten uzaklaşmayı ifade eder. Ayetteki 'فِى ضَلَـٰلٍ مُّبِينٍ' ifadesi, apaçık bir sapıklık içinde olmayı, yani hakikatten tamamen uzaklaşmış ve doğru yolu kaybetmiş olmayı belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Dalâl (ضلال), 'yoldan çıkmak' ve 'şaşırmak' demektir. Burada, Allah'ın gönderdiği hidayeti kabul etmeyip kendi heva ve heveslerine uyanların içinde bulunduğu durumu ifade eder. 'Mübîn' (apaçık) kelimesiyle birlikte kullanılması, bu sapıklığın herkes tarafından görülebilir ve anlaşılabilir olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Dalâl, hidayetin zıttı olarak, 'doğru yoldan sapma' ve 'kaybolma' anlamlarını taşır. Bu kavram, Allah'ın iradesine karşı gelme, hakikati reddetme ve yanlış inançlara saplanma durumunu ifade eder. Ayetteki 'apaçık sapıklık' ifadesi, bu durumun gizli veya belirsiz olmadığını, aksine herkesin fark edebileceği kadar açık olduğunu belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","hidayet-dalalet","peygamberlik","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o kimse ki"},{"position":3,"surface":"فَرَضَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ر-ض","rootLatin":"f-r-d","lemma":"فَرَضَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"farz kıldı"},{"position":4,"surface":"عَلَيْكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":5,"surface":"ٱلْقُرْءَانَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-أ","rootLatin":"q-r-hamza","lemma":"قُرْآن","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Kur'an'ı"},{"position":6,"surface":"لَرَآدُّكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd (Lâm-ı İbtidâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette"},{"position":6,"surface":"رَآدُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-د-د","rootLatin":"r-d-d","lemma":"رَادّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"geri döndürecek olan"},{"position":6,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i fâilin mef'ûlü olduğu için mahallen mansûb","gloss":"seni"},{"position":7,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":8,"surface":"مَعَادٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar/İsim","root":"ع-و-د","rootLatin":"'-w-d","lemma":"مَعَاد","form":"Mef'al","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dönüş yerine"},{"position":9,"surface":"قُل","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":10,"surface":"رَّبِّىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Rabbim"},{"position":10,"surface":"ىٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":11,"surface":"أَعْلَمُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"أَعْلَم","form":"Ef'al","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"en iyi bilendir"},{"position":12,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"kim"},{"position":13,"surface":"جَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-أ","rootLatin":"j-y-hamza","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldi"},{"position":14,"surface":"بِٱلْهُدَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":14,"surface":"ٱلْهُدَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدَى","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hidayet"},{"position":15,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Önceki ism-i mevsûle atfedildiği için mahallen mansûb","gloss":"kim"},{"position":16,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"o"},{"position":17,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":18,"surface":"ضَلَـٰلٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"ضَلَال","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sapıklık"},{"position":19,"surface":"مُّبِينٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"مُبِين","form":"İf'âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"apaçık"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/85*
- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *28/85*