# Ankebût Sûresi, 17. Âyet (29:17)

> إِنَّمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوْثَـٰنًا وَتَخْلُقُونَ إِفْكًا ۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَا يَمْلِكُونَ لَكُمْ رِزْقًا فَٱبْتَغُوا۟ عِندَ ٱللَّهِ ٱلرِّزْقَ وَٱعْبُدُوهُ وَٱشْكُرُوا۟ لَهُۥٓ ۖ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

*İnnemâ ta'budûne min dûni(A)llâhi evśânen vetaḣlukûne ifkâ(en)(c) inne-lleżîne ta'budûne min dûni(A)llâhi lâ yemlikûne lekum rizkan febteġû ‘inda(A)llâhi-rrizka va'budûhu veşkurû leh(u)(s) ileyhi turce'ûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Siz, Allah'ı bırakarak ancak putlara tapıyorsunuz ve yalan uyduruyorsunuz. Allah'ı bırakarak taptıklarınızın size hiçbir rızık vermeye güçleri yetmez. Öyle ise rızkı Allah'ın katında arayın. O'na kulluk edin ve O'na şükredin. Siz yalnız O'na döndürüleceksiniz."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/29/17

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Ankebût Suresi'nin 17. ayeti, tevhid inancının temelini oluşturan ibadet ve rızık kavramlarını ele almaktadır. Ayet, Allah'tan başkasına ibadet etmenin anlamsızlığını ve rızkın yalnızca Allah katından geldiğini vurgulayarak, kulluk ve şükür vazifesini hatırlatmaktadır. Dilbilimsel olarak, 'ibadet', 'put', 'iftira', 'rızık' ve 'dönüş' gibi anahtar kavramlar etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"تَعْبُدُونَ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a veya ilah edinilen varlıklara boyun eğmek, kulluk etmek, tapmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'abd' kelimesinin asıl anlamının 'boyun eğme ve alçak gönüllülük' olduğunu belirtir. 'İbadet' ise bu boyun eğmenin en üst derecesidir ve sadece Allah'a mahsustur. Ayetteki 'ta'budûne' fiili, müşriklerin Allah'tan başkasına, yani putlara gösterdikleri bu aşırı boyun eğme ve tapınma eylemini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ibadet' kavramını Kur'an'ın temel kavramlarından biri olarak inceler. Ona göre ibadet, sadece ritüelistik eylemlerden ibaret olmayıp, aynı zamanda Allah'a tam bir teslimiyet ve itaat halini de kapsar. Ayetteki kullanım, putlara yöneltilen bu teslimiyetin yanlışlığını ve sadece Allah'a yöneltilmesi gerektiğini vurgular."}]},{"word":"أَوْثَـٰنًا","root":"و ث ن","rootLatin":"v-s-n","meaning":"Allah'tan başka tapılan, genellikle taştan veya ağaçtan yapılmış heykeller, putlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'vesen' kelimesinin 'put' anlamına geldiğini ve cahiliye Araplarının taptığı heykelleri ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'evsânen' kelimesi, müşriklerin Allah'ın yerine koyduğu, hiçbir güç ve kudreti olmayan cansız varlıklara tapınmalarını açıkça ortaya koyar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'evsân' kelimesini 'Allah'tan başka ibadet edilen şeyler' olarak açıklar. Bu, sadece somut heykelleri değil, aynı zamanda Allah'ın dışında ilahlaştırılan her türlü varlığı veya kavramı da kapsayabilir. Ayetteki bağlamda, müşriklerin taptığı somut putlara işaret edilmektedir."}]},{"word":"إِفْكًا","root":"أ ف ك","rootLatin":"e-f-k","meaning":"Yalan, iftira, asılsız söz veya uydurma.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ifk' kelimesinin 'bir şeyi asıl yönünden çevirmek, saptırmak' anlamına geldiğini ve bu nedenle 'yalan' ve 'iftira' için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'tahlukûne ifken' ifadesi, putlara tapmanın ve onlara ilahlık atfetmenin, Allah hakkında uydurulmuş büyük bir yalan ve iftira olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ifk' kelimesini 'yalan, iftira, uydurma söz' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, müşriklerin putlara tapınarak ve onlara güç atfederek, gerçek dışı ve asılsız iddialarda bulunduklarını, yani bir yalan uydurduklarını ifade eder."}]},{"word":"رِزْقًا","root":"ر ز ق","rootLatin":"r-z-k","meaning":"Allah tarafından canlılara verilen her türlü geçim kaynağı, nimet ve fayda.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'rızk' kelimesinin 'Allah'ın kullarına verdiği her türlü nimet' olduğunu belirtir. Bu, sadece maddi gıdayı değil, aynı zamanda manevi faydaları da kapsar. Ayetteki 'lâ yemlikûne leküm rızkan' ifadesi, putların rızık verme gücüne sahip olmadığını, bu gücün yalnızca Allah'a ait olduğunu kesin bir dille ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rızk' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve Allah'ın yaratılmışlara bahşettiği her türlü lütfu ifade ettiğini belirtir. Ayette, rızkın kaynağının putlar değil, yalnızca Allah olduğu vurgulanarak, insanların rızık taleplerini sadece O'na yöneltmeleri gerektiği mesajı verilir."}]},{"word":"تُرْجَعُونَ","root":"ر ج ع","rootLatin":"r-j-a","meaning":"Geri dönmek, dönüş yapmak, özellikle ahirette Allah'a dönmek.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'rücû'' kelimesinin 'geri dönmek' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle ahirette Allah'a dönüşü ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'ileyhi turce'ûne' ifadesi, bu dünyadaki amellerin karşılığını görmek üzere herkesin eninde sonunda Allah'a döneceğini ve O'nun huzurunda hesap vereceğini hatırlatır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'rücû'' kavramının hem maddi hem de manevi anlamda geri dönüşü ifade ettiğini açıklar. Kur'an'daki kullanımı ise genellikle ölümden sonraki diriliş ve Allah'a hesap vermek üzere dönüş anlamındadır. Bu ayetteki kullanım, ibadet ve şükür emrinin ardından gelerek, bu emirlerin ahiretteki dönüşle olan ilişkisini ve sorumluluğu pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","rizik","sukur","tevhid","dirilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak, sadece"},{"position":2,"surface":"تَعْبُدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici edat bulunmadığı için merfû","gloss":"tapıyorsunuz"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dışında, gayrısı"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":6,"surface":"أَوْثَـٰنًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ث-ن","rootLatin":"w-th-n","lemma":"وَثَن","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"putlar"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"تَخْلُقُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici edat bulunmadığı için merfû","gloss":"uyduruyorsunuz"},{"position":8,"surface":"إِفْكًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"أ-ف-ك","rootLatin":"a-f-k","lemma":"إِفْك","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yalan, iftira"},{"position":9,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":10,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"number":"Cemi","gender":"Müzekker","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o kimseler ki"},{"position":11,"surface":"تَعْبُدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Sıla cümlesi olduğu için i'rab mahalli yoktur, fiil nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"tapıyorsunuz"},{"position":12,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":13,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dışında, gayrısı"},{"position":14,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":15,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil, yok"},{"position":16,"surface":"يَمْلِكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَكَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"sahip olamazlar"},{"position":17,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sizin için"},{"position":17,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"siz"},{"position":18,"surface":"رِزْقًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رِزْق","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"rızık"},{"position":19,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":19,"surface":"ٱبْتَغُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-gh-y","lemma":"اِبْتَغَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"arayın"},{"position":20,"surface":"عِندَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِنْدَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"katında"},{"position":21,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":22,"surface":"ٱلرِّزْقَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رِزْق","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"rızkı"},{"position":23,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":23,"surface":"ٱعْبُدُوهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"O'na kulluk edin"},{"position":23,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"O'na"},{"position":24,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":24,"surface":"ٱشْكُرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"sh-k-r","lemma":"شَكَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"şükredin"},{"position":25,"surface":"لَهُۥٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"O'na"},{"position":25,"surface":"هُۥٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"O'na"},{"position":26,"surface":"إِلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"O'na"},{"position":26,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"O'na"},{"position":27,"surface":"تُرْجَعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-'-","lemma":"رَجَعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici edat bulunmadığı için merfû","gloss":"döndürüleceksiniz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Ankebût Sûresi** · *29/17*
- **Ankebût Sûresi** · *29/17*
- **Ankebût Sûresi** · *29/17*
- **Ankebût Sûresi** · *29/17*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/17*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/17*
- **Sâffât Sûresi** · *29/17*
- **Sâffât Sûresi** · *29/17*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/17*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/17*
- **Sâffât Sûresi** · *29/17*
- **Sâffât Sûresi** · *29/17*