# Ankebût Sûresi, 24. Âyet (29:24)

> فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهِۦٓ إِلَّآ أَن قَالُوا۟ ٱقْتُلُوهُ أَوْ حَرِّقُوهُ فَأَنجَىٰهُ ٱللَّهُ مِنَ ٱلنَّارِ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

*Femâ kâne cevâbe kavmihi illâ en kâlû-ktulûhu ev harrikûhu feencâhu(A)llâhu mine-nnâr(i)(c) inne fî żâlike leâyâtin likavmin yu/minûn(e)*

**Meal (Diyanet):** (İbrahim'in) kavminin cevabı, "Onu öldürün veya yakın" demekten ibaret oldu. Allah da onu ateşten kurtardı. Şüphesiz bunda inanan bir toplum için ibretler vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/29/24

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Ankebût Suresi'nin 24. ayeti, Hz. İbrahim'in tebliğine kavminin verdiği tepkiyi ve Allah'ın onu bu tepkiden nasıl kurtardığını anlatır. Ayet, 'cevap', 'öldürmek', 'yakmak', 'kurtarmak' ve 'ayetler' gibi temel kavramlar üzerinden inanç ve inkâr arasındaki çatışmayı ve ilahi müdahaleyi vurgular.","keyConcepts":[{"word":"جَوَابَ","root":"ج و ب","rootLatin":"c-v-b","meaning":"Hz. İbrahim'in tebliğine kavminin verdiği karşılık, tepki.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cevap (جَوَاب), bir söze veya fiile karşılık vermektir. Ayetteki kullanımı, İbrahim'in davetine karşı kavminin gösterdiği olumsuz ve şiddet içeren reaksiyonu ifade eder. Bu, sadece bir sözlü karşılık değil, aynı zamanda bir eylem çağrısıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Cevap (جَوَاب), burada 'karşılık' anlamındadır. Kavmin cevabı, İbrahim'in sözlerine verilen bir tepki olup, bu tepki 'öldürme' ve 'yakma' emriyle somutlaşmıştır. Bu, mecazi olarak bir 'karşı çıkış' ve 'reddetme' eylemidir."}]},{"word":"ٱقْتُلُوهُ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Hz. İbrahim'i canice ortadan kaldırma emri.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Katil (قَتْل), cana kıymak, hayatı sona erdirmektir. Ayetteki 'uktulûhu' (ٱقْتُلُوهُ) emri, kavmin İbrahim'e karşı duyduğu öfke ve düşmanlığın en şiddetli ifadesidir; onu tamamen ortadan kaldırma isteğini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Katil (قَتْل), ruhu bedenden ayırmaktır. Bu ayetteki emir, İbrahim'in tebliğini durdurmak ve onu susturmak için başvurulan nihai çareyi, yani fiziksel yok etmeyi ifade eder. Kavmin, İbrahim'in mesajına karşı ne kadar acımasız olduğunu gösterir."}]},{"word":"حَرِّقُوهُ","root":"ح ر ق","rootLatin":"h-r-k","meaning":"Hz. İbrahim'i ateşte yakma emri.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hark (حَرْق), ateşe maruz bırakarak yakmaktır. Ayetteki 'harrikûhu' (حَرِّقُوهُ) emri, öldürme emrinin bir alternatifi olarak sunulmuş, ancak daha da vahşi ve ibret verici bir cezalandırma biçimi olarak düşünülmüştür. Bu, kavmin İbrahim'e karşı duyduğu nefreti ve onu en acı şekilde cezalandırma arzusunu yansıtır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hark (حَرْق), bir şeyi ateşe verip kül etmektir. Kavmin bu emri, İbrahim'i sadece öldürmekle kalmayıp, aynı zamanda onun bedenini yok ederek ve bu eylemi başkalarına ibret kılarak mesajını tamamen silme niyetini gösterir. Bu, aynı zamanda ilahi bir mucizenin zeminini hazırlar."}]},{"word":"فَأَنجَىٰهُ","root":"ن ج و","rootLatin":"n-c-v","meaning":"Allah'ın Hz. İbrahim'i tehlikeden kurtarması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Necât (نَجَاة), bir tehlikeden veya zorluktan kurtulmaktır. Ayetteki 'fe-encâhu' (فَأَنجَىٰهُ), Allah'ın İbrahim'i kavminin yakma girişiminden mucizevi bir şekilde koruduğunu ve onu sağ salim kurtardığını ifade eder. Bu, ilahi kudretin ve peygamberine olan desteğinin açık bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Necât (نَجَاة) kavramı Kur'an'da genellikle ilahi bir müdahale ile tehlikeden kurtuluşu ifade eder. Bu ayette, İbrahim'in ateşe atılmasına rağmen zarar görmemesi, Allah'ın 'kurtarıcı' sıfatının somut bir tezahürüdür ve inananlar için bir 'ayet' (işaret) niteliğindedir."}]},{"word":"لَـَٔايَـٰتٍ","root":"ء ي ي","rootLatin":"e-y-y","meaning":"İnananlar için dersler, ibretler ve Allah'ın kudretine işaretler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Âyet (آيَة), bir şeyin varlığına veya doğruluğuna delalet eden açık bir işarettir. Bu ayetteki 'le-âyâtin' (لَـَٔايَـٰتٍ), İbrahim'in ateşten kurtarılmasının, Allah'ın kudretini, peygamberine olan desteğini ve inananlar için alınacak dersleri gösteren açık ve somut deliller olduğunu belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Âyet (آيَة), Kur'an'da hem Allah'ın evrendeki yaratma gücünü gösteren delilleri hem de peygamberlerin mucizelerini ifade eder. İbrahim'in ateşten kurtuluşu, inananlar için Allah'ın varlığına, birliğine ve kudretine dair güçlü bir 'ayet'tir; bu olay, imanın sağlamlığını pekiştirir ve şüpheleri giderir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Âyet (آيَة), bir delil, bir alamet ve bir nişandır. Bu bağlamda, İbrahim'in ateşten kurtarılması, Allah'ın vaadinin gerçekleştiğini ve inananların zor zamanlarda dahi ilahi koruma altında olduğunu gösteren bir 'ayet'tir. Bu, aynı zamanda inkârcılar için bir uyarı niteliği taşır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-ibrahim","musrikler","imtihan-bela","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve, o zaman"},{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":3,"surface":"جَوَابَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-و-ب","rootLatin":"j-w-b","lemma":"جَوَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ fiilinin haberi olduğu için mansûb","gloss":"cevap"},{"position":4,"surface":"قَوْمِهِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kavmi"},{"position":4,"surface":"هِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"إِلَّآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"İstisna harfi olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":6,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Masdariyye harfi olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":7,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":8,"surface":"ٱقْتُلُوهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَتَلَ","form":"İf'al","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"öldürün"},{"position":8,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onu"},{"position":9,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":10,"surface":"حَرِّقُوهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ح-ر-ق","rootLatin":"h-r-q","lemma":"حَرَّقَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yakın"},{"position":10,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onu"},{"position":11,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":11,"surface":"أَنجَىٰهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ج-و","rootLatin":"n-j-w","lemma":"أَنجَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kurtardı"},{"position":11,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onu"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":13,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":14,"surface":"ٱلنَّارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ateş"},{"position":15,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Te'kid harfi olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":16,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":17,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî","gloss":"bu"},{"position":18,"surface":"لَـَٔايَـٰتٍۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Te'kid harfi olduğu için mebnî","gloss":"elbette"},{"position":18,"surface":"ءَايَـٰتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ayetler"},{"position":19,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":19,"surface":"قَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavim"},{"position":20,"surface":"يُؤْمِنُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"iman edenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Ankebût Sûresi** · *29/24*
- **Ankebût Sûresi** · *29/24*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** · *29/24*
- **Ankebût Sûresi** · *29/24*
- **Ankebût Sûresi** · *29/24*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** · *29/24*
- **Ankebût Sûresi** · *29/24*
- **Ankebût Sûresi** · *29/24*