# Ankebût Sûresi, 41. Âyet (29:41)

> مَثَلُ ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوْلِيَآءَ كَمَثَلِ ٱلْعَنكَبُوتِ ٱتَّخَذَتْ بَيْتًا ۖ وَإِنَّ أَوْهَنَ ٱلْبُيُوتِ لَبَيْتُ ٱلْعَنكَبُوتِ ۖ لَوْ كَانُوا۟ يَعْلَمُونَ

*Meśelu-lleżîne-tteḣażû min dûni(A)llâhi evliyâe kemeśeli-l'ankebûti-tteḣażet beytâ(en)(s) ve-inne evhene-lbuyûti lebeytu-l'ankebût(i)(s) lev kânû ya'lemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah'tan başkalarını dost edinenlerin durumu, kendine bir ev edinen örümceğin durumu gibidir. Evlerin en dayanıksızı ise şüphesiz örümcek evidir. Keşke bilselerdi!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/29/41

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Ankebût Suresi'nin 41. ayeti, Allah'tan başkasını dost edinenlerin durumunu örümcek ağına benzeterek, bu tür bir dayanağın zayıflığını ve geçiciliğini vurgular. Ayet, 'ittihaz' (edinme), 'evliya' (dostlar), 'ankebût' (örümcek) ve 'beyt' (yuva) gibi temel kavramlar üzerinden sembolik bir anlatım sunar ve bu kavramların dilbilimsel derinliği, ayetin mesajını güçlendirir.","keyConcepts":[{"word":"ٱتَّخَذُوا۟","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Allah'tan başka varlıkları dost, koruyucu veya ilah edinmek, benimsemek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ittihaz' (اتخاذ) kelimesinin 'ahz' (أخذ) kökünden türediğini ve bir şeyi kendine mal etmek, benimsemek, edinmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın dışındaki varlıkları ilah edinme, onlara güvenme ve onları veli kılma eylemini ifade eder ki bu, gerçek bir dayanak olmaktan uzaktır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ittihaz' fiilinin mecazi olarak bir şeyi kendine mesken veya sığınak kılma anlamında kullanılabileceğini ifade eder. Bu ayette ise, müşriklerin Allah'tan başka edindikleri 'evliya'nın, kendilerine sığınak ve dayanak olarak gördükleri ancak gerçekte hiçbir gücü olmayan varlıklar olduğunu anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ittihaz' kavramının Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda, Allah'tan başka ilahlar edinme veya yanlış yolları benimseme anlamında kullanıldığını vurgular. Bu ayette de, Allah'ın mutlak otoritesine karşı gelerek başka varlıkları 'veli' edinmenin boş bir çaba olduğunu gösterir."}]},{"word":"أَوْلِيَآءَ","root":"و-ل-ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Allah'tan başka güvenilen, sığınılan, yardım istenen ve dost edinilen varlıklar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'evliya' kelimesinin 'veli'nin çoğulu olduğunu ve 'yardımcı, dost, koruyucu, yakın' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın dışında, O'na ortak koşulan ve kendisine güvenilen sahte ilahları veya putları ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'veli' kelimesinin 'yakınlık' anlamından türediğini ve hem maddi hem de manevi yakınlığı ifade ettiğini açıklar. 'Evliya' ise, kişinin kendisine yakın gördüğü, işlerini emanet ettiği, yardımına başvurduğu kimselerdir. Ayette, bu yakınlığın Allah'tan başkasına yöneltilmesinin yanlışlığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'veli' kavramının Kur'an'da hem olumlu (Allah'ın müminlerin velisi olması) hem de olumsuz (şeytanın kafirlerin velisi olması) anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'evliya' ise, Allah'a şirk koşulan, O'nun yerine konulan ve dolayısıyla insanı yanıltan sahte dostları ve koruyucuları ifade eder."}]},{"word":"ٱلْعَنكَبُوتِ","root":"ع-ن-ك-ب","rootLatin":"a-n-k-b","meaning":"Ağını ören, zayıf ve dayanıksız bir yuva yapan dişi örümcek.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ankebût' kelimesinin örümcek anlamına geldiğini ve dişi örümcek için kullanıldığını belirtir. Ayetteki kullanımı, örümceğin yuvasının zayıflığına ve dayanıksızlığına atıfta bulunarak, Allah'tan başkasını dost edinenlerin dayanağının da aynı derecede zayıf olduğunu sembolize eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ankebût' kelimesinin örümcek anlamına geldiğini ve bu canlının ağının zayıflığı ile bilindiğini ifade eder. Ayetteki benzetme, Allah'tan başkasını veli edinenlerin durumunun, örümcek ağı gibi aldatıcı bir güven üzerine kurulu olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ankebût' kelimesinin Kur'an'da sadece bu ayette geçtiğini ve örümceğin ağının fiziksel zayıflığı üzerinden, müşriklerin dayanaklarının manevi zayıflığını vurgulamak için kullanıldığını belirtir. Bu, Kur'an'ın sembolik anlatım gücünün bir örneğidir."}]},{"word":"بَيْتًا","root":"ب-ي-ت","rootLatin":"b-y-t","meaning":"Örümceğin kendine yaptığı, dışarıdan sağlam görünen ancak aslında çok zayıf olan yuva.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'beyt' kelimesinin 'ev, mesken' anlamına geldiğini ve burada örümceğin ağını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'beyt' kelimesi, örümceğin barınağının görünüşte bir ev olmasına rağmen, gerçekte hiçbir koruyuculuğu ve sağlamlığı olmadığını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'beyt' kelimesinin 'gecelemek' anlamından türediğini ve 'ikamet edilen yer' anlamına geldiğini açıklar. Örümceğin 'beyt'i ise, onun barınağıdır. Ayette, bu barınağın 'evhen' (en zayıf) olarak nitelendirilmesi, Allah'tan başka edinilen dayanakların ne kadar boş olduğunu sembolize eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'beyt' kelimesinin genel olarak 'ev' anlamına geldiğini ancak bu ayetteki 'beytü'l-ankebût' ifadesinin, örümceğin ağının zayıflığına ve dayanıksızlığına özel bir vurgu yaptığını belirtir. Bu, müşriklerin dayanaklarının da aynı derecede aldatıcı ve güçsüz olduğunu anlatır."}]},{"word":"أَوْهَنَ","root":"و-ه-ن","rootLatin":"v-h-n","meaning":"En zayıf, en dayanıksız, en güçsüz.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'evhen' kelimesinin 'vehen' (zayıflık) kökünden türediğini ve 'en zayıf' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, örümcek ağının fiziksel zayıflığını vurgulayarak, Allah'tan başkasına güvenenlerin dayanaklarının da manevi olarak ne kadar zayıf olduğunu ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'vehen' kelimesinin 'zayıflık, gevşeklik' anlamlarına geldiğini ve 'evhen'in ise 'if'al' kalıbında ism-i tafdil olarak 'en zayıf' anlamına geldiğini açıklar. Bu kelime, örümcek ağının hem fiziksel hem de sembolik olarak en dayanıksız yapı olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'vehen' kavramının bir şeyin gücünü ve sağlamlığını kaybetmesi durumunu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'evhen' kelimesi, örümcek ağının diğer tüm evlerden daha zayıf olduğunu ve bu zayıflığın, Allah'tan başkasına güvenmenin getireceği acizliği sembolize ettiğini açıklar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","tevhid","musrikler","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Meśelu"},{"position":2,"translit":"lleżîne"},{"position":3,"translit":"tteḣażû"},{"position":4,"translit":"min"},{"position":5,"translit":"dûni"},{"position":6,"translit":"(A)llâhi"},{"position":7,"translit":"evliyâe"},{"position":8,"translit":"kemeśeli"},{"position":9,"translit":"l'ankebûti"},{"position":10,"translit":"tteḣażet"},{"position":11,"translit":"beytâ(en)(s)"},{"position":12,"translit":"ve-inne"},{"position":13,"translit":"evhene"},{"position":14,"translit":"lbuyûti"},{"position":15,"translit":"lebeytu"},{"position":16,"translit":"l'ankebût(i)(s)"},{"position":17,"translit":"lev"},{"position":18,"translit":"kânû"},{"position":19,"translit":"ya'lemûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَثَلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-s-l","lemma":"مَثَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"durumu","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":3,"surface":"ٱتَّخَذُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"başka","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":7,"surface":"أَوْلِيَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dostlar","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"كَمَثَلِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ك","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gibi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"مَثَلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-th-l","lemma":"مَثَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"durumu","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"ٱلْعَنكَبُوتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ن-ك-ب","rootLatin":"ʿ-n-k-b","lemma":"عَنكَبُوت","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"örümcek","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":10,"surface":"ٱتَّخَذَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":11,"surface":"بَيْتًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ت","rootLatin":"b-y-t","lemma":"بَيْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir ev","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":13,"surface":"أَوْهَنَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"و-ه-ن","rootLatin":"w-h-n","lemma":"أَوْهَن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"en dayanıksız","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi","izafet":"Muzâf"},{"position":14,"surface":"ٱلْبُيُوتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ت","rootLatin":"b-y-t","lemma":"بَيْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"evler","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":15,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd (Lâm-ı İbtidâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":15,"surface":"بَيْتُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ت","rootLatin":"b-y-t","lemma":"بَيْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"yuvası","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi","izafet":"Muzâf"},{"position":16,"surface":"ٱلْعَنكَبُوتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ن-ك-ب","rootLatin":"ʿ-n-k-b","lemma":"عَنكَبُوت","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"örümcek","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":17,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"keşke","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Şart edatı"},{"position":18,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"olsalardı","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":19,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"bilirlerdi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *41. âyette*
- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/41*
- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/41*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *29/41*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *29/41*
- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/41*
- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/41*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *29/41*