# Ankebût Sûresi, 45. Âyet (29:45)

> ٱتْلُ مَآ أُوحِىَ إِلَيْكَ مِنَ ٱلْكِتَـٰبِ وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ ۖ إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ تَنْهَىٰ عَنِ ٱلْفَحْشَآءِ وَٱلْمُنكَرِ ۗ وَلَذِكْرُ ٱللَّهِ أَكْبَرُ ۗ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

*Utlu mâ ûhiye ileyke mine-lkitâbi veakimi-ssalâ(te)(s) inne-ssalâte tenhâ ‘ani-lfahşâ-i velmunker(i)(k) veleżikru(A)llâhi ekber(u)(k) va(A)llâhu ya'lemu mâ tasne'ûn(e)*

**Meal (Diyanet):** (Ey Muhammed!) Kitaptan sana vahyolunanı oku, namazı da dosdoğru kıl. Çünkü namaz, insanı hayasızlıktan ve kötülükten alıkor. Allah'ı anmak (olan namaz) elbette en büyük ibadettir. Allah, yaptıklarınızı biliyor.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/29/45

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Ankebût Suresi'nin 45. ayeti, vahyin okunması, namazın ikamesi ve namazın fuhşiyat ile münkerden alıkoyucu özelliği üzerinde durmaktadır. Ayet, Allah'ı zikretmenin yüceliğini vurgulayarak, ilahi bilginin insan eylemlerini kuşattığını belirtir.","keyConcepts":[{"word":"ٱتْلُ","root":"ت ل و","rootLatin":"t-l-v","meaning":"Vahyedilen kitabı okumak, takip etmek ve tebliğ etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"T-L-V kökü, bir şeyi takip etmek, peşinden gitmek anlamına gelir. Kur'an bağlamında ise, ayetleri okumak, manalarını takip etmek ve onlarla amel etmek demektir. Ayetteki 'ütlü' emri, sadece lafzen okumayı değil, aynı zamanda manasını düşünmeyi ve gereğini yapmayı da içerir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"T-L-V fiili, burada 'oku' anlamında kullanılmıştır. Ancak bu okuma, sadece telaffuz etmek değil, aynı zamanda tebliğ etmek ve insanlara ulaştırmak anlamını da taşır. Peygamber'e vahyedilenin okunması, onun insanlara aktarılması demektir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"T-L-V kökü, Kur'an'da genellikle 'okumak, tilavet etmek' anlamında geçer. Ancak bu okuma, sadece dudaklarla değil, kalple ve zihinle yapılan bir okumadır. Ayetteki 'ütlü' emri, vahyedilenin derinlemesine anlaşılması ve hayata geçirilmesi gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"ٱلْكِتَـٰبِ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Allah tarafından vahyedilen, yazılı ve korunmuş ilahi mesaj.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-T-B kökü, 'yazmak, bir araya getirmek' anlamlarına gelir. 'Kitap' kelimesi ise, yazılı metin, toplanmış bilgiler bütünüdür. Kur'an bağlamında 'el-Kitâb', Allah'ın vahyettiği, hükümlerini ve mesajlarını içeren ilahi metindir. Ayetteki 'minel-Kitâb' ifadesi, vahyedilenin kaynağının ilahi olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kitap (el-Kitâb) kavramı, Kur'an'da sadece bir metin değil, aynı zamanda ilahi bir rehberlik ve yasa bütünü olarak ele alınır. Bu, Allah'ın insanlığa gönderdiği nihai ve eksiksiz mesajı temsil eder. Ayetteki kullanımı, bu ilahi rehberliğin okunması ve takip edilmesi gerektiğini belirtir."}]},{"word":"ٱلصَّلَوٰةَ","root":"ص ل و","rootLatin":"s-l-v","meaning":"Belirli vakitlerde, belirli rükünlerle yerine getirilen ibadet; Allah ile kul arasındaki manevi bağ.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"S-L-V kökü, 'dua etmek, tazim etmek' anlamlarına gelir. 'Salât' ise, şer'i anlamda, belirli rükünleri ve şartları olan ibadettir. Ayetteki 'ekımis-salât' emri, namazın sadece kılınması değil, aynı zamanda hakkıyla, huşu içinde ve devamlı olarak ikame edilmesi gerektiğini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Salât, lügatte dua ve tazim anlamına gelir. Şeriatta ise, özel fiil ve sözlerden oluşan, tekbirle başlayıp selamla biten ibadettir. Ayette namazın 'fuhşâ ve münkerden alıkoyucu' özelliği vurgulanarak, onun sadece şekli bir ibadet değil, aynı zamanda ahlaki bir arındırıcı olduğu belirtilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Salât, Kur'an'da sadece ritüelistik bir ibadet olarak değil, aynı zamanda Allah ile sürekli bir iletişim ve O'na teslimiyetin bir ifadesi olarak görülür. Namazın 'fuhşâ ve münkerden nehyetmesi', onun bireyin ahlaki gelişimindeki merkezi rolünü gösterir."}]},{"word":"تَنْهَىٰ","root":"ن ه ي","rootLatin":"n-h-y","meaning":"Bir şeyi yapmaktan alıkoymak, yasaklamak, engellemek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"N-H-Y kökü, 'yasaklamak, men etmek' anlamına gelir. Ayetteki 'tenhâ' fiili, namazın insanı fuhşiyat ve münkerden uzaklaştırma, onları yapmaktan alıkoyma gücünü ifade eder. Bu, namazın sadece bir ibadet değil, aynı zamanda ahlaki bir terbiye aracı olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"N-H-Y fiili, burada 'alıkoymak, engellemek' anlamındadır. Namazın bu özelliği, onun sadece şekli bir eylem olmadığını, aynı zamanda kılan kişide içsel bir dönüşüm ve ahlaki bir bilinç oluşturduğunu mecazi olarak ifade eder."}]},{"word":"ٱلْفَحْشَآءِ","root":"ف ح ش","rootLatin":"f-h-ş","meaning":"Çirkin, kötü, ahlaksız ve aşırı davranışlar; hayasızlık.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"F-H-Ş kökü, 'çirkinleşmek, haddi aşmak' anlamlarına gelir. 'Fahşâ' ise, söz ve fiilde aşırıya kaçan, çirkin ve kötü olan her şeyi kapsar. Ayetteki 'el-fahşâ'' kelimesi, özellikle cinsel ahlaksızlıkları ve genel anlamda tüm çirkin davranışları ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Fahşâ, şeriatta ve akılda çirkin görülen her türlü kötü fiildir. Bu, sadece zina gibi büyük günahları değil, aynı zamanda söz ve davranışlardaki aşırılıkları ve hayasızlıkları da içerir. Namazın fahşâdan alıkoyması, onun bireyi bu tür kötü fiillerden koruyucu bir kalkan olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْمُنكَرِ","root":"ن ك ر","rootLatin":"n-k-r","meaning":"İslam'ın ve aklın reddettiği, hoş görmediği, bilinmeyen ve yadırganan her türlü kötü iş ve davranış.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"N-K-R kökü, 'bilmemek, tanımamak, yadırgamak' anlamlarına gelir. 'Münker' ise, şeriatın ve aklın reddettiği, hoş görmediği, çirkin bulduğu her şeydir. Ayetteki 'el-münker' kelimesi, genel anlamda tüm kötü ve yanlış davranışları, İslam'ın tasvip etmediği her şeyi kapsar."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Münker, şeriatın ve aklın çirkin gördüğü, reddettiği her şeydir. Bu, fahşâdan daha genel bir kavramdır ve tüm kötü fiilleri, sözleri ve inançları içine alır. Namazın münkerden alıkoyması, onun bireyi her türlü kötülükten koruyucu ve arındırıcı bir etkiye sahip olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","namaz","zikir","emr-i-maruf"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Utlu"},{"position":2,"translit":"mâ"},{"position":3,"translit":"ûhiye"},{"position":4,"translit":"ileyke"},{"position":5,"translit":"mine"},{"position":6,"translit":"lkitâbi"},{"position":7,"translit":"veakimi"},{"position":8,"translit":"ssalâ(te)(s)"},{"position":9,"translit":"inne"},{"position":10,"translit":"ssalâte"},{"position":11,"translit":"tenhâ"},{"position":12,"translit":"‘ani"},{"position":13,"translit":"lfahşâ-i"},{"position":14,"translit":"velmunker(i)(k)"},{"position":15,"translit":"veleżikru"},{"position":16,"translit":"(A)llâhi"},{"position":17,"translit":"ekber(u)(k)"},{"position":18,"translit":"va(A)llâhu"},{"position":19,"translit":"ya'lemu"},{"position":20,"translit":"mâ"},{"position":21,"translit":"tasne'ûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱتْلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ت-ل-و","rootLatin":"t-l-w","lemma":"تَلَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için meczûm","gloss":"oku","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":2,"surface":"مَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb, mebnîdir.","gloss":"o şey ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"أُوحِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ح-ي","rootLatin":"w-h-y","lemma":"أَوْحَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"vahyolundu","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"إِلَيْكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"e, a"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"sen","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":5,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den, dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"ٱلْكِتَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Kitap","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"أَقِمِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"أَقَامَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için meczûm","gloss":"kıl","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":8,"surface":"ٱلصَّلَوٰةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ل-و","rootLatin":"s-l-w","lemma":"صَلَاة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"namaz","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i müşebbehe bi'l-fiil olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":10,"surface":"ٱلصَّلَوٰةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ل-و","rootLatin":"s-l-w","lemma":"صَلَاة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"namaz","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":11,"surface":"تَنْهَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ه-ي","rootLatin":"n-h-y","lemma":"نَهَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"alıkor","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":12,"surface":"عَنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den, dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":13,"surface":"ٱلْفَحْشَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ح-ش","rootLatin":"f-h-sh","lemma":"فَحْشَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hayasızlık","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":14,"surface":"ٱلْمُنكَرِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ن-ك-ر","rootLatin":"n-k-r","lemma":"مُنْكَر","form":"İf'âl","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atfedildiği için mecrûr","gloss":"fenalık","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"İbtidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Cümle başlangıcı olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":15,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Tekid Lamı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid lamı olduğu için mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":15,"surface":"ذِكْرُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْر","form":"Mücerred","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"anmak","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":16,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":17,"surface":"أَكْبَرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"أَكْبَر","form":"İf'âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"en büyük","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":18,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":18,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":19,"surface":"يَعْلَمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bilir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":20,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb, mebnîdir.","gloss":"o şey ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":21,"surface":"تَصْنَعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-ن-ع","rootLatin":"s-n-'-","lemma":"صَنَعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yaparsınız","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/45*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *29/45*
- **Kâf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/45*
- **Kâf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/45*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *29/45*
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *29/45*
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *29/45*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *29/45*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/45*
- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/45*
- **Salât (Namaz)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/45*
- **Kâf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/45*