# Ankebût Sûresi, 48. Âyet (29:48)

> وَمَا كُنتَ تَتْلُوا۟ مِن قَبْلِهِۦ مِن كِتَـٰبٍ وَلَا تَخُطُّهُۥ بِيَمِينِكَ ۖ إِذًا لَّٱرْتَابَ ٱلْمُبْطِلُونَ

*Vemâ kunte tetlû min kablihi min kitâbin velâ teḣuttuhu biyemînik(e)(s) iżen lertâbe-lmubtilûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Sen şu Kur'an'dan önce hiçbir kitap okumuyor ve onu sağ elinle yazmıyordun. (Okuyup yazsaydın) o takdirde batıl peşinde koşanlar, şüpheye düşerlerdi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/29/48

---

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","peygamberlik","musrikler"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Ankebût Suresi 48. ayet, Hz. Peygamber'in ümmî oluşunu vurgulayarak Kur'an'ın ilahi menşeini ispatlamayı hedefler. Ayet, okuma ve yazma eylemlerini, bu eylemlerin yokluğunu ve bu durumun inkarcılar üzerindeki etkisini dilbilimsel olarak ele alır.","keyConcepts":[{"word":"تَتْلُوا۟","root":"ت ل و","rootLatin":"t-l-v","meaning":"Bu kelime, ayette okumak, tilavet etmek anlamında kullanılmıştır ve Hz. Peygamber'in Kur'an'dan önce herhangi bir kitabı okumamış olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tilavet' kelimesini bir şeyi takip etmek, ardı sıra gelmek olarak açıklar. Kur'an bağlamında ise, lafızları ve manalarıyla takip ederek okumak anlamına gelir. Ayetteki 'tettlû' ifadesi, Hz. Peygamber'in Kur'an'dan önce herhangi bir metni okuma eylemini gerçekleştirmemiş olduğunu vurgular, bu da onun ümmîliğine işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tettlû' kelimesini 'takra' (okursun) anlamında kullanır. Ayetteki bağlamda, Hz. Peygamber'in Kur'an'dan önce hiçbir kitaptan okumamış olması, Kur'an'ın beşer sözü olamayacağının bir delili olarak sunulur. Bu, Kur'an'ın mucizevi yönünü pekiştirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tilavet' kavramının Kur'an'da sadece okumak değil, aynı zamanda 'anlamını düşünerek okumak' ve 'ilahi mesajı aktarmak' gibi daha derin anlamlar taşıdığını belirtir. Ayetteki olumsuz kullanım, Hz. Peygamber'in Kur'an'dan önce bu tür bir entelektüel ve dini metinle meşguliyetinin olmadığını vurgulayarak, Kur'an'ın kaynağının ilahi olduğunu güçlendirir."}]},{"word":"كِتَـٰبٍ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Bu kelime, ayette yazılı metin, kitap anlamında kullanılmış olup, Hz. Peygamber'in Kur'an'dan önce herhangi bir yazılı metinle ilişkisinin olmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kitab' kelimesini 'yazılmış şey' olarak tanımlar. Ayetteki 'min kitâbin' ifadesi, Hz. Peygamber'in Kur'an'dan önce herhangi bir yazılı metni okuma veya ondan bilgi edinme imkanının olmadığını belirtir. Bu durum, Kur'an'ın kaynağının beşerî olmadığını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kitab' kelimesinin kök anlamının 'toplamak, bir araya getirmek' olduğunu ve bu anlamdan türeyerek 'yazılı metin' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, Hz. Peygamber'in daha önce herhangi bir yazılı bilgi birikimine sahip olmadığını, dolayısıyla Kur'an'ı kendi bilgisinden uydurmasının mümkün olmadığını gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kitab' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda 'yazılı metin', 'ilahi vahiy', 'kader' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'min kitâbin' ifadesi, Hz. Peygamber'in Kur'an'dan önce herhangi bir beşerî veya ilahi kitaptan bilgi edinmediğini, dolayısıyla Kur'an'ın doğrudan ilahi bir vahiy olduğunu vurgular."}]},{"word":"تَخُطُّهُۥ","root":"خ ط ط","rootLatin":"h-t-t","meaning":"Bu kelime, ayette yazmak, çizmek anlamında kullanılmış olup, Hz. Peygamber'in kendi eliyle herhangi bir metni yazma eylemini gerçekleştirmemiş olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'hatt' kelimesinin 'yazmak, çizmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'velâ tehuttuhû bi-yemînike' ifadesi, Hz. Peygamber'in okuma bilmediği gibi, yazma becerisine de sahip olmadığını açıkça ortaya koyar. Bu, onun ümmîliğinin bir başka kanıtıdır ve Kur'an'ın ilahi kaynağını destekler."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hatt' kelimesinin 'yazı yazmak, bir şeyi çizmek' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bu kullanım, Hz. Peygamber'in kendi eliyle bir metin oluşturma yeteneğinin olmadığını vurgulayarak, Kur'an'ın beşerî bir eser olamayacağını pekiştirir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hatt' kelimesinin 'yazı' ve 'yazma eylemi' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'velâ tehuttuhû bi-yemînike' ifadesi, Hz. Peygamber'in okuma ve yazma bilmemesinin, Kur'an'ın ilahi menşeini kanıtlayan önemli bir mucize olduğunu vurgular. Bu durum, inkarcıların şüphelerini ortadan kaldırmayı amaçlar."}]},{"word":"لَّٱرْتَابَ","root":"ر ي ب","rootLatin":"r-y-b","meaning":"Bu kelime, ayette şüpheye düşmek, tereddüt etmek anlamında kullanılmıştır ve Hz. Peygamber'in ümmî olmaması durumunda inkarcıların şüpheye düşeceğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rayb' kelimesini 'şüphe, tereddüt, endişe' olarak açıklar. Ayetteki 'lertâbe' ifadesi, eğer Hz. Peygamber okuma ve yazma bilseydi, inkarcıların Kur'an'ın ilahi kaynağı hakkında şüpheye düşeceklerini, onun kendi eseri olduğunu iddia edeceklerini belirtir. Bu durum, Hz. Peygamber'in ümmîliğinin hikmetini ortaya koyar."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'rayb' kelimesinin 'kalpte oluşan şüphe ve tereddüt' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanım, Hz. Peygamber'in ümmî olmasının, Kur'an'ın ilahi menşeini açıkça ortaya koyduğunu ve bu sayede inkarcıların 'bu Kur'an'ı kendisi yazdı' gibi şüphelerinin önüne geçildiğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rayb' kavramının Kur'an'da genellikle 'hakikatten sapmaya yol açan şüphe' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'lertâbe' ifadesi, Hz. Peygamber'in okuryazar olması durumunda, inkarcıların Kur'an'ın ilahi kaynağına dair şüphelerinin artacağını ve bu şüphenin onları hakikatten uzaklaştıracağını vurgular."}]},{"word":"ٱلْمُبْطِلُونَ","root":"ب ط ل","rootLatin":"b-t-l","meaning":"Bu kelime, ayette batıl söze uyanlar, hakkı iptal etmeye çalışanlar anlamında kullanılmıştır ve Hz. Peygamber'in ümmî olmaması durumunda şüpheye düşecek olan inkarcıları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'batıl' kelimesini 'hakkın zıddı, faydasız ve geçersiz olan şey' olarak tanımlar. 'Mubtılûn' ise batılı savunan, hakkı iptal etmeye çalışan kişilerdir. Ayetteki kullanım, Hz. Peygamber'in ümmîliğinin, batıl iddialarda bulunanların, yani inkarcıların şüphelerini ortadan kaldırdığını ve onların Kur'an'ın ilahi menşeini inkar etme gerekçelerini zayıflattığını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mubtılûn' kelimesini 'yalan söyleyenler, batıl iddialarda bulunanlar' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Hz. Peygamber'in okuma ve yazma bilmemesi, bu batıl iddialarda bulunanların, yani Kur'an'ın beşer sözü olduğunu iddia edenlerin şüphelerini ortadan kaldırmak için bir delil olarak sunulur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'batıl' kavramının Kur'an'da 'gerçek dışı, temelsiz, geçersiz' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Mubtılûn' ise bu batılı savunan ve yaymaya çalışanlardır. Ayetteki 'mubtılûn' kelimesi, Hz. Peygamber'in ümmîliğinin, Kur'an'ın ilahi kaynağına dair batıl iddiaları çürüttüğünü ve bu iddiaları ortaya atanların şüphelerini giderdiğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"كُنتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nâkıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiniz","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":3,"surface":"تَتْلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ت-ل-و","rootLatin":"t-l-w","lemma":"تَلَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nâkıs fiilin haberi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"okuyordun","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":4,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"قَبْلِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"önce","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"كِتَـٰبٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kitap","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"تَخُطُّهُۥ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ط-ط","rootLatin":"kh-ṭ-ṭ","lemma":"خَطَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yazıyordun","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":9,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":10,"surface":"بِيَمِينِكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"يَمِينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-م-ن","rootLatin":"y-m-n","lemma":"يَمِين","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sağ elin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":10,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":11,"surface":"إِذًا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cevap ve Cezâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذًا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"لَّٱرْتَابَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Lam (Cevap Lamı)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"ٱرْتَابَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ي-ب","rootLatin":"r-y-b","lemma":"اِرْتَابَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"şüphelenirdi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":13,"surface":"ٱلْمُبْطِلُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ط-ل","rootLatin":"b-ṭ-l","lemma":"مُبْطِل","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"batılcılar","irabMarker":"vâv ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vemâ"},{"position":2,"translit":"kunte"},{"position":3,"translit":"tetlû"},{"position":4,"translit":"min"},{"position":5,"translit":"kablihi"},{"position":6,"translit":"min"},{"position":7,"translit":"kitâbin"},{"position":8,"translit":"velâ"},{"position":9,"translit":"teḣuttuhu"},{"position":10,"translit":"biyemînik(e)(s)"},{"position":11,"translit":"iżen"},{"position":12,"translit":"lertâbe"},{"position":13,"translit":"lmubtilûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/48*
- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/48*
- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/48*
- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/48*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/48*
- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/48*
- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/48*