# Ankebût Sûresi, 6. Âyet (29:6)

> وَمَن جَـٰهَدَ فَإِنَّمَا يُجَـٰهِدُ لِنَفْسِهِۦٓ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَغَنِىٌّ عَنِ ٱلْعَـٰلَمِينَ

*Vemen câhede fe-innemâ yucâhidu linefsih(i)(c) inna(A)llâhe leġaniyyun ‘ani-l'âlemîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Her kim cihad ederse, ancak kendisi için cihad etmiş olur. Şüphesiz Allah, alemlere muhtaç değildir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/29/6

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Ankebût Suresi'nin 6. ayeti, cihadın bireysel faydasına ve Allah'ın tüm âlemlerden müstağni olduğuna vurgu yapmaktadır. Ayet, 'cihad' ve 'ganî' kavramları üzerinden insanın çabasının kendi lehine olduğunu ve Allah'ın kimseye muhtaç olmadığını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"جَـٰهَدَ","root":"ج ه د","rootLatin":"c-h-d","meaning":"Hak uğrunda çaba sarf etmek, mücadele etmek, gayret göstermek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cihad kelimesi, 'cehd' kökünden türemiştir ve 'güç ve takatin son sınırına kadar çaba sarf etmek' anlamına gelir. Ayetteki 'câhede' fiili, kişinin Allah yolunda tüm imkanlarını kullanarak gösterdiği gayreti ifade eder ve bu çabanın neticesinin kişinin kendisine döneceğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Cihad, 'düşmana karşı savaşmak' veya 'nefisle mücadele etmek' gibi geniş anlamları kapsar. Bu ayetteki kullanımı, kişinin Allah'ın rızasını kazanmak için gösterdiği her türlü çabayı, yani hem dışsal hem de içsel mücadeleyi ifade eder. Bu mücadelenin faydası, Allah'a değil, mücadele edenin kendisine aittir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'cihad' kavramının Kur'an'da sadece savaşla sınırlı olmadığını, aynı zamanda 'Allah yolunda gösterilen her türlü gayret ve çaba' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'men câhede' ifadesi, bu geniş anlamıyla, kişinin kendi nefsini terbiye etme, iyiliği emredip kötülükten sakındırma gibi çabalarını da içerir ve bu çabaların sonucunun kişinin kendi manevi gelişimine katkıda bulunduğunu gösterir."}]},{"word":"يُجَـٰهِدُ","root":"ج ه د","rootLatin":"c-h-d","meaning":"Cihat etmeye devam eder, çaba sarf eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fiilin muzari (şimdiki/geniş zaman) formu, cihadın süreklilik arz eden bir eylem olduğunu gösterir. Ayetteki 'fe-innemâ yucâhidü li-nefsihî' ifadesi, kişinin yaptığı cihadın faydasının anında veya gelecekte kendisine döneceğini, bu çabanın Allah için değil, kişinin kendi lehine olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Muzari fiil 'yucâhidü', cihadın sadece bir kerelik bir eylem olmadığını, aksine sürekli bir gayret ve mücadele gerektirdiğini ifade eder. Ayet, bu sürekli çabanın nihai faydasının, kişinin kendi ruhsal ve ahlaki tekamülü için olduğunu belirtir."}]},{"word":"لِنَفْسِهِۦٓ","root":"ن ف س","rootLatin":"n-f-s","meaning":"Kendi lehine, kendi yararına.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nefs kelimesi, 'can, ruh, zat, benlik' gibi anlamlara gelir. Ayetteki 'li-nefsihî' ifadesi, cihadın sonucunun doğrudan kişinin kendi benliğine, ruhsal durumuna ve ahiretine fayda sağlayacağını belirtir. Allah'ın bu çabaya ihtiyacı olmadığını, aksine kişinin kendi iyiliği için çabaladığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Nefs, insanın özünü, hakikatini ifade eden bir kavramdır. Ayetteki 'li-nefsihî' kullanımı, kişinin yaptığı her türlü hayırlı işin, özellikle de cihadın, dışsal bir varlığa değil, bizzat kendi iç dünyasına, kendi varoluşuna fayda sağladığını, kişinin kendi kemalatı için bir araç olduğunu anlatır."}]},{"word":"لَغَنِىٌّ","root":"غ ن ى","rootLatin":"ğ-n-y","meaning":"Kesinlikle müstağni, hiçbir şeye muhtaç olmayan.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ganî kelimesi, 'ihtiyaçsız olmak, zengin olmak' anlamlarına gelir. Allah için kullanıldığında, O'nun hiçbir şeye ve hiç kimseye muhtaç olmadığını, her şeyden müstağni olduğunu ifade eder. Ayetteki 'le-ganîyyun' ifadesindeki 'lam' harfi, bu müstağniliğin kesinliğini ve mutlaklığını pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ganî' kelimesinin Kur'an'daki kullanımının, Allah'ın mutlak zenginliğini ve hiçbir varlığa bağımlı olmadığını vurguladığını belirtir. Bu ayette, insanların cihadının veya herhangi bir ibadetinin Allah'a bir fayda sağlamadığını, çünkü Allah'ın tüm âlemlerden müstağni olduğunu açıkça ifade eder. İnsanların çabaları sadece kendi faydalarınadır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ganî, 'ihtiyaçtan uzak olmak' demektir. Allah Teâlâ için kullanıldığında, O'nun zatı itibarıyla her türlü eksiklikten ve ihtiyaçtan münezzeh olduğunu, varlığının ve kemalinin kendinden olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, insanların cihadının Allah'ın ululuğuna bir şey katmadığını, O'nun zaten her şeyden müstağni olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Tüm âlemler, yaratılmış her şey.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Âlemîn kelimesi, 'âlem' kelimesinin çoğuludur ve 'Allah'tan başka her şey' anlamına gelir. Bu, insanları, cinleri, melekleri ve tüm yaratılmış varlıkları kapsar. Ayetteki 'ani'l-âlemîn' ifadesi, Allah'ın sadece insanlardan değil, tüm varlık âleminden müstağni olduğunu, hiçbir yaratılmışa ihtiyacı olmadığını belirtir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Âlemîn, 'âlem' kelimesinin akıllı varlıklar için kullanılan çoğuludur. Bu ayette, Allah'ın sadece insanlardan değil, akıl sahibi tüm varlıklardan (insanlar, cinler, melekler) müstağni olduğunu ifade eder. Bu, Allah'ın mutlak bağımsızlığını ve yüceliğini pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cihad","ihlas","tevekkul","takva"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vemen"},{"position":2,"translit":"câhede"},{"position":3,"translit":"fe-innemâ"},{"position":4,"translit":"yucâhidu"},{"position":5,"translit":"linefsih(i)(c)"},{"position":6,"translit":"inna"},{"position":7,"translit":"(A)llâhe"},{"position":8,"translit":"leġaniyyun"},{"position":9,"translit":"‘ani"},{"position":10,"translit":"l'âlemîn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"kim","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"جَـٰهَدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ه-د","rootLatin":"j-h-d","lemma":"جَاهَدَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"cihad etti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cevap","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":3,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":4,"surface":"يُجَـٰهِدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ه-د","rootLatin":"j-h-d","lemma":"جَاهَدَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"cihad eder","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":5,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"نَفْسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nefsi","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"هِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":7,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":8,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid (Lâm-ı İbtidâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"غَنِىٌّ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"غ-ن-ي","rootLatin":"gh-n-y","lemma":"غَنِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"müstağnidir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"},{"position":9,"surface":"عَنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil Cemi","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَالَم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"âlemlerden","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *29. sure 6. ayette*
- **Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29. sure 6. ayette*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *29. sure 6. ayette*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *29/6*
- **TB. Fusûs — Ayniyyet/Gayriyyet** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *29/6*
- **TB. Fusûs — Ayniyyet/Gayriyyet** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *29/6*
- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/6*
- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *29/6*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *29/6*
- **TB. Fusûs — Ayniyyet/Gayriyyet** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *29/6*
- **TB. Fusûs — Ayniyyet/Gayriyyet** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *29/6*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (28)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Ankebut Suresi 6. Ayette*