# Âl-i İmrân Sûresi, 109. Âyet (3:109)

> وَلِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرْجَعُ ٱلْأُمُورُ

*Veli(A)llâhi mâ fî-ssemâvâti vemâ fî-l-ard(i)(c) ve-ila(A)llâhi turce'u-l-umûr(u)*

**Meal (Diyanet):** Göklerdeki her şey, yerdeki her şey Allah'ındır. Bütün işler ancak Allah'a döndürülür.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/109

---

## Tefsir

{"topics":["tevhid","esma-i-husna","ahiret-mukafat","kader"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لِلَّهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":1,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"olanlar"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Müennes Salim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"göklerde"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ism-i mevsûle atfedildiği için merfû","gloss":"olanlar"},{"position":6,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yerde"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-e, -a"},{"position":9,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":10,"surface":"تُرْجَعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-ʿ","lemma":"رَجَعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"döndürülür"},{"position":11,"surface":"ٱلْأُمُورُ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"أ-م-ر","rootLatin":"a-m-r","lemma":"أَمْر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için merfû","gloss":"işler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın evren üzerindeki mutlak mülkiyetini ve tüm işlerin nihai olarak O'na döneceğini vurgular. Anahtar kavramlar, Allah'ın yaratılış üzerindeki egemenliğini ve ahiretteki hesap verme sorumluluğunu dilbilimsel olarak derinleştirir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-v","meaning":"Gökler, Allah'ın yüceliğini ve kudretini gösteren yaratılmış âlemler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Semâ kelimesi, 'yükseklik' ve 'üstte olma' anlamlarına gelir. Kur'an'da genellikle yedi kat gökler olarak zikredilir ve Allah'ın kudretinin tecelligâhı olarak kullanılır. Bu ayetteki çoğul kullanımı (semâvât), Allah'ın mülkiyetinin sadece bir gök ile sınırlı olmadığını, tüm gök katmanlarını kapsadığını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Semâvât, 'yüksek olan her şey' anlamında mecazi olarak da kullanılır. Ayetteki 'mâ fî'l-semâvât' ifadesi, göklerde bulunan tüm varlıkları, melekleri, gezegenleri ve diğer yaratılmışları kapsar. Bu, Allah'ın mülkiyetinin kapsamlılığını gösterir."}]},{"word":"ٱلْأَرْضِ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Yeryüzü, Allah'ın yaratılışındaki çeşitliliği ve insan yaşamının merkezini temsil eden mekân.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Arz kelimesi, 'yeryüzü' anlamına gelir ve Kur'an'da genellikle göklerin zıddı olarak zikredilir. Bu ayette 'mâ fî'l-ard' ifadesi, yeryüzünde bulunan tüm canlıları, cansız varlıkları ve tüm mülkü ifade eder. Allah'ın mülkiyetinin sadece göklerle sınırlı olmadığını, yeryüzünü de kapsadığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Arz, 'genişlik' ve 'yayılma' anlamlarını da taşır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın mülkiyetinin ve kudretinin yeryüzünün tüm genişliğini ve üzerindeki her şeyi kapsadığını gösterir. Bu, Allah'ın her şeye hâkim olduğunun bir ifadesidir."}]},{"word":"تُرْجَعُ","root":"ر ج ع","rootLatin":"r-c-a","meaning":"Döndürülmek, geri çevrilmek; tüm işlerin nihai olarak Allah'a ait olduğunu ve O'nun hükmüne tabi olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rücû' kelimesi, 'geri dönmek' veya 'bir yere varmak' anlamındadır. Ayetteki 'türca'u' (edilgen fiil) kullanımı, tüm işlerin kendi iradeleriyle değil, Allah'ın takdiriyle O'na döndürüleceğini ifade eder. Bu, ahiretteki hesap verme ve nihai hükmün Allah'a ait olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'rücû'' kavramının Kur'an'da genellikle 'Allah'a dönüş' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu dönüş, sadece ölümden sonraki ahiret hayatını değil, aynı zamanda tüm olayların ve kararların nihai olarak Allah'ın iradesine bağlı olduğunu da ifade eder. Ayetteki 'ilallahi türca'u'l-umûr' ifadesi, tüm işlerin nihai merciinin Allah olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Fiilin meçhul (edilgen) yapısı, işlerin kendi kendine değil, bir güç tarafından döndürüldüğünü gösterir ki bu güç Allah'tır. Bu, Allah'ın mutlak kudretini ve her şeyin O'nun kontrolünde olduğunu vurgular. İnsanların eylemleri de dahil olmak üzere tüm işlerin akıbeti O'na aittir."}]},{"word":"ٱلْأُمُورُ","root":"أ م ر","rootLatin":"e-m-r","meaning":"İşler, meseleler, emirler; Allah'ın hükmüne ve iradesine tabi olan her türlü olay ve durum.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Emr kelimesi, 'iş, durum, mesele' ve 'emir, hüküm' anlamlarına gelir. Ayetteki çoğul kullanımı (umûr), sadece belirli işleri değil, evrendeki tüm olayları, kararları ve kaderi kapsar. Bu, Allah'ın her şeye hükmeden ve her şeyin nihai sonucunu belirleyen olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Umûr kelimesi, hem 'emirler' (Allah'ın emirleri) hem de 'işler, meseleler' anlamında kullanılır. Bu ayetteki bağlamda, insanların dünyadaki tüm eylemleri, kararları ve evrenin işleyişi dahil olmak üzere her türlü meselenin nihai olarak Allah'a döneceği ve O'nun hükmüne tabi olacağı vurgulanır. Bu, Allah'ın mutlak otoritesini pekiştirir."}]}]}