# Âl-i İmrân Sûresi, 13. Âyet (3:13)

> قَدْ كَانَ لَكُمْ ءَايَةٌ فِى فِئَتَيْنِ ٱلْتَقَتَا ۖ فِئَةٌ تُقَـٰتِلُ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَأُخْرَىٰ كَافِرَةٌ يَرَوْنَهُم مِّثْلَيْهِمْ رَأْىَ ٱلْعَيْنِ ۚ وَٱللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِۦ مَن يَشَآءُ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَعِبْرَةً لِّأُو۟لِى ٱلْأَبْصَـٰرِ

*Kad kâne lekum âyetun fî fi-eteyni-ltekatâ(s) fi-etun tukâtilu fî sebîli(A)llâhi ve uḣrâ kâfiratun yeravnehum miśleyhim ra/ye-l'ayn(i)(c) va(A)llâhu yu-eyyidu binasrihi men yeşâ(u)(k) inne fî żâlike le'ibraten li-ulî-l-ebsâr(i)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz, karşı karşıya gelen iki toplulukta sizin için bir ibret vardır: Bir topluluk Allah yolunda çarpışıyordu. Öteki ise kafirdi. (Onları) göz bakışıyla kendilerinin iki katı görüyorlardı. Allah da dilediğini yardımıyla destekliyordu. Basireti olanlar için bunda elbette ibret vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/13

---

## Tefsir

{"topics":["cihad","kissa-gecmis-kavimler","musrikler","imtihan-bela","hidayet-dalalet"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Âl-i İmrân 13. ayet, Bedir Savaşı'ndaki iki grubun karşılaşmasını tasvir ederek, Allah'ın yardımıyla müminlerin zaferini ve kâfirlerin psikolojik yenilgisini vurgular. Ayet, bu olayda basiret sahipleri için derin ibretler barındırdığını dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ءَايَةٌ","root":"أ ي ي","rootLatin":"e-y-y","meaning":"Bu kelime, bir işaret, delil veya ibret anlamına gelir ve Allah'ın kudretini gösteren bir olayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'âyet' kelimesinin, bir şeyin varlığına veya doğruluğuna işaret eden açık bir alamet olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, Bedir Savaşı'nda müminlerin azlığına rağmen zafer kazanması, Allah'ın kudretine ve yardımına dair açık bir delil ve ibrettir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'âyet'i 'alamet' ve 'nişane' olarak açıklar. Burada, iki fırkanın karşılaşmasında Allah'ın müminlere yardım etmesi ve kâfirlerin gözlerinin yanılması, Allah'ın varlığına ve gücüne dair bir alamet olarak sunulur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'âyet' kavramının Kur'an'da hem kozmik işaretler (doğa olayları) hem de peygamberlerin mucizeleri gibi Allah'ın varlığını ve birliğini gösteren deliller için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'âyet', Bedir Savaşı'nın kendisinin Allah'ın iradesini gösteren bir delil olduğunu ifade eder."}]},{"word":"فِئَتَيْنِ","root":"ف أ و","rootLatin":"f-e-v","meaning":"Bu kelime, iki grup, iki topluluk veya iki cemaat anlamına gelir ve Bedir Savaşı'nda karşı karşıya gelen iki orduyu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'fîe' kelimesini 'cemaat' ve 'topluluk' olarak açıklar. Ayetteki 'fîeteyn' ifadesi, Bedir'de savaşan Müslüman ve müşrik ordularını, yani iki ayrı grubu net bir şekilde belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'fîe'nin, bir araya gelmiş, birbirini destekleyen bir grup insan olduğunu ifade eder. Ayetteki 'fîeteyn', birbirine karşı duran, farklı amaçlara sahip iki ayrı askeri birliği tanımlar."}]},{"word":"تُقَـٰتِلُ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Bu kelime, savaşmak, mücadele etmek anlamına gelir ve Allah yolunda yapılan cihadı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kıtâl' kelimesini, iki taraf arasında cereyan eden savaş ve öldürme eylemi olarak tanımlar. Ayetteki 'tukatilu', müminlerin Allah'ın rızası için, O'nun dinini yüceltmek amacıyla düşmanla savaştığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kıtâl'in, düşmanla karşı karşıya gelip mücadele etmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'tukatilu fî sebîlillâh' ifadesi, bu savaşın sadece fiziksel bir çatışma olmadığını, aynı zamanda ilahi bir amaç taşıdığını gösterir."}]},{"word":"يُؤَيِّدُ","root":"أ ي د","rootLatin":"e-y-d","meaning":"Bu kelime, desteklemek, güçlendirmek, yardım etmek anlamına gelir ve Allah'ın dilediği kimselere yardımını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'eyd' kökünden gelen 'te'yîd' kelimesini, bir şeyi güçlendirmek, kuvvetlendirmek ve desteklemek olarak açıklar. Ayetteki 'yüeyyidü bi-nasrihî', Allah'ın kendi yardımıyla dilediği kimseleri güçlendirdiğini ve onlara zafer verdiğini ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'te'yîd'i, 'takviye' ve 'kuvvetlendirme' olarak yorumlar. Ayette, Allah'ın müminleri kendi yardımıyla destekleyerek, sayıca az olmalarına rağmen üstün gelmelerini sağladığına işaret edilir."}]},{"word":"لَعِبْرَةً","root":"ع ب ر","rootLatin":"a-b-r","meaning":"Bu kelime, ibret, ders, öğüt anlamına gelir ve bir olaydan çıkarılması gereken dersi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ibret' kelimesinin, bir halden başka bir hale geçmek, bir şeyden ders çıkarmak anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'le'ibretün li-üli'l-ebsâr', Bedir Savaşı'nın sonuçlarından akıl ve basiret sahiplerinin ders çıkararak Allah'ın kudretini ve adaletini anlamaları gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ibret'i, bir olayın sonuçlarından hareketle geleceğe yönelik çıkarımlar yapmak ve ondan ders almak olarak tanımlar. Bu ayetteki ibret, Allah'ın yardımıyla zayıfın güçlüye galip gelebileceği gerçeğini gözler önüne serer."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ibret'in, bir olayın dış görünüşünden öte, içsel anlamını kavrayarak ondan ders çıkarmak olduğunu ifade eder. Ayetteki 'ibret', sadece Bedir Savaşı'nın tarihsel bir olayı olmaktan ziyade, Allah'ın yasalarını ve iradesini gösteren derin bir anlam taşıdığını belirtir."}]},{"word":"ٱلْأَبْصَـٰرِ","root":"ب ص ر","rootLatin":"b-s-r","meaning":"Bu kelime, basiretler, anlayışlar, idrakler anlamına gelir ve olayların iç yüzünü görebilen akıl sahiplerini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'basar' kelimesinin hem gözle görmeyi hem de kalple idrak etmeyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'üli'l-ebsâr', sadece fiziksel olarak görenleri değil, aynı zamanda olayların ardındaki hikmeti ve dersi kavrayabilen, derin anlayışa sahip kişileri ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ebsâr'ı 'akıllar' ve 'idrakler' olarak açıklar. Ayetteki 'üli'l-ebsâr', Bedir Savaşı'ndaki ilahi müdahaleyi ve sonuçlarını doğru bir şekilde yorumlayabilecek, akıl ve hikmet sahibi kimseleri kasteder."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten, muhakkak"},{"position":2,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-w-n","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":3,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":4,"surface":"ءَايَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"'-y-y","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"ibret, delil"},{"position":5,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":6,"surface":"فِئَتَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"f-'-y","rootLatin":"f-'-y","lemma":"فِئَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"iki topluluk"},{"position":7,"surface":"ٱلْتَقَتَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"l-q-y","rootLatin":"l-q-y","lemma":"اِلْتَقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Tesniye","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"karşılaştılar"},{"position":8,"surface":"فِئَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"f-'-y","rootLatin":"f-'-y","lemma":"فِئَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"bir topluluk"},{"position":9,"surface":"تُقَـٰتِلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"q-t-l","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَاتَلَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"savaşır"},{"position":10,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":11,"surface":"سَبِيلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-b-l","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Muzâf"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yolunda"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"'-l-h","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":13,"surface":"وَأُخْرَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"أُخْرَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"'-kh-r","rootLatin":"'-kh-r","lemma":"أُخْرَى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"diğeri"},{"position":14,"surface":"كَافِرَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"k-f-r","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَافِر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"inkarcı"},{"position":15,"surface":"يَرَوْنَهُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"r-'-y","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"görüyorlar"},{"position":15,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":16,"surface":"مِّثْلَيْهِمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"m-th-l","rootLatin":"m-th-l","lemma":"مِثْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mansûb","state":"Muzâf"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"iki misli"},{"position":16,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":17,"surface":"رَأْىَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"r-'-y","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأْي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Muzâf"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak olduğu için mansûb","gloss":"görüşü"},{"position":18,"surface":"ٱلْعَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"'-y-n","rootLatin":"'-y-n","lemma":"عَيْن","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gözün"},{"position":19,"surface":"وَٱللَّهُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":19,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"'-l-h","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":20,"surface":"يُؤَيِّدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"'-y-d","rootLatin":"'-y-d","lemma":"أَيَّدَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"destekler"},{"position":21,"surface":"بِنَصْرِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":21,"surface":"نَصْرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"n-s-r","rootLatin":"n-s-r","lemma":"نَصْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Muzâf"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yardımı"},{"position":21,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":22,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kimseyi"},{"position":23,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ş-y-'","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"dilerse"},{"position":24,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":25,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":26,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bunda"},{"position":27,"surface":"لَعِبْرَةًۭ","pos":"harf","posDetail":"Tekit Lamı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette"},{"position":27,"surface":"عِبْرَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"'-b-r","rootLatin":"'-b-r","lemma":"عِبْرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"إِنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ibret"},{"position":28,"surface":"لِّأُو۟لِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":28,"surface":"أُو۟لِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"'-w-l","rootLatin":"'-w-l","lemma":"أُولُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Muzâf"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sahipleri"},{"position":29,"surface":"ٱلْأَبْصَـٰرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"b-s-r","rootLatin":"b-s-r","lemma":"بَصَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gözlerin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *3/13*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *3/13*