# Âl-i İmrân Sûresi, 135. Âyet (3:135)

> وَٱلَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا۟ فَـٰحِشَةً أَوْ ظَلَمُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ ذَكَرُوا۟ ٱللَّهَ فَٱسْتَغْفَرُوا۟ لِذُنُوبِهِمْ وَمَن يَغْفِرُ ٱلذُّنُوبَ إِلَّا ٱللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا۟ عَلَىٰ مَا فَعَلُوا۟ وَهُمْ يَعْلَمُونَ

*Velleżîne iżâ fe'alû fâhişeten ev zalemû enfusehum żekerû(A)llâhe festaġferû liżunûbihim vemen yaġfiru-żżunûbe illa(A)llâhu velem yusirrû ‘alâ mâ fe'alû vehum ya'lemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Yine onlar, çirkin bir iş yaptıkları, yahut nefislerine zulmettikleri zaman Allah'ı hatırlayıp hemen günahlarının bağışlanmasını isteyenler -ki Allah'tan başka günahları kim bağışlar- ve bile bile işledikleri (günah) üzerinde ısrar etmeyenlerdir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/135

---

## Tefsir

{"topics":["tovbe","iman","af-hosgoru","takva"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, günah işleyen ancak pişman olup Allah'a yönelen müminlerin özelliklerini dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Özellikle 'fahişe', 'zalemû', 'zekerû', 'istağferû' ve 'yusırrû' kelimeleri, günahın mahiyetini, tövbenin gerekliliğini ve ısrarcı olmamanın önemini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"فَـٰحِشَةً","root":"ف-ح-ش","rootLatin":"f-h-ş","meaning":"Ayette, aşırı çirkin, haddi aşan, büyük günah anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fahişe (فاحشة), çirkinliği ve kötülüğü aşırı derecede belirgin olan her fiil için kullanılır. Kur'an'da genellikle zina gibi büyük günahları ifade etmekle birlikte, bu ayette genel olarak haddi aşan, çirkin ve kötü fiilleri kapsar. (el-Müfredât, s. 620)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Fahişe (فاحشة), 'fuhş' kökünden gelir ve çirkin, kötü fiil demektir. Ayetteki kullanımı, kişinin işlediği ve toplum nezdinde de çirkin görülen büyük günahları mecazi olarak ifade eder. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 1, s. 100)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Fahişe (فاحشة) kavramı, Kur'an'da ahlaki düzeni bozan, toplumsal normlara aykırı ve Allah'ın koyduğu sınırları aşan fiilleri ifade eder. Bu ayette, müminlerin bu tür fiilleri işlediklerinde dahi tövbe etme eğiliminde olduklarını gösterir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 205)"}]},{"word":"ظَلَمُوٓا۟","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Ayette, kendilerine haksızlık etmek, günah işleyerek nefislerine zarar vermek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulüm (ظلم), bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haddi aşmak demektir. 'Kendilerine zulmettiklerinde' ifadesi, günah işleyerek Allah'ın haklarını ihlal etmek ve bu yolla kendi nefislerine zarar vermek anlamındadır. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 120)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Zulüm (ظلم), hakkı yerine getirmemek veya haksızlık etmek demektir. Ayetteki 'nefislerine zulmetmek', kişinin Allah'a karşı gelerek kendi ahiretini tehlikeye atması ve bu dünyada da manevi olarak kendine zarar vermesidir. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 3, s. 500)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Zulüm (ظلم) kelimesi, Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahiptir. Bu ayetteki 'nefislerine zulmetmek' ifadesi, kişinin Allah'ın emirlerine uymayarak kendi ruhsal ve manevi gelişimine engel olması, dolayısıyla kendine haksızlık etmesi anlamını taşır. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 310)"}]},{"word":"ذَكَرُوا۟","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Ayette, Allah'ı hatırlamak, O'nun azametini, kudretini ve günahların affediciliğini akla getirmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zikir (ذكر), bir şeyi kalpte veya dilde hazır bulundurmaktır. Ayetteki 'Allah'ı zikrettiler' ifadesi, günah işlediklerinde Allah'ın azabını, rahmetini ve tövbe kapısını hatırlayarak O'na yönelmeleri anlamına gelir. (el-Müfredât, s. 307)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Zikir (ذكر), unutmanın zıddıdır. Bu ayette, günah işleyenlerin gafletten uyanıp Allah'ın varlığını, O'nun kendilerini gördüğünü ve günahlarının hesabını soracağını hatırlamalarıdır. Bu hatırlayış, tövbe etmeye sevk eder. (Umdetü'l-Huffâz, c. 1, s. 450)"}]},{"word":"فَٱسْتَغْفَرُوا۟","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Ayette, günahlarının bağışlanmasını dilemek, Allah'tan af ve mağfiret talep etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İstiğfar (استغفار), günahın örtülmesini ve affedilmesini istemektir. Ayetteki 'istiğfar ettiler' ifadesi, günah işledikten sonra pişmanlık duyarak Allah'tan günahlarının affını talep etmeleridir. Bu, sadece dille değil, kalben de yapılan bir yöneliştir. (el-Müfredât, s. 612)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"İstiğfar (استغفار), Allah'tan günahların örtülmesini ve affedilmesini dilemektir. Bu ayette, müminlerin günah işlediklerinde hemen Allah'a yönelip O'ndan af dilemeleri, onların tövbe ehli olduklarını gösterir. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 250)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İstiğfar (استغفار), Allah'tan günahların affını talep etmektir. Bu talep, kulun acizliğini ve Allah'ın mağfiretinin genişliğini idrak etmesiyle gerçekleşir. Ayetteki bağlamda, günah işleyenlerin Allah'a sığınarak O'nun affına nail olma arayışıdır. (el-Külliyyât, s. 104)"}]},{"word":"يُصِرُّوا۟","root":"ص-ر-ر","rootLatin":"s-r-r","meaning":"Ayette, işledikleri günahta ısrar etmemek, bile bile ve kasten günaha devam etmemek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsrar (إصرار), bir şeye azimle ve kararlılıkla devam etmektir. Ayetteki 'ısrar etmezler' ifadesi, günah işledikten sonra pişman olup tövbe etmeleri ve aynı günahı bilerek tekrar işlememeleridir. Bu, müminlerin ayırt edici özelliklerindendir. (el-Müfredât, s. 470)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İsrar (إصرار), bir fiile devam etmek, ondan vazgeçmemektir. Kur'an'da genellikle günah konusunda ısrar etmeme bağlamında kullanılır. Bu ayette, müminlerin günahı bir kez işleseler bile, onu alışkanlık haline getirmeyip tövbe ile terk ettiklerini vurgular. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 3, s. 350)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İsrar (إصرار) kavramı, Kur'an'da genellikle olumsuz bir anlam taşır ve günahkarın tövbe etmeksizin günahına devam etmesini ifade eder. Bu ayette ise müminlerin bu olumsuz durumdan uzak durdukları, yani günahı bilerek ve isteyerek sürdürmedikleri belirtilir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 180)"}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî isim olduğu için mebnî; önceki cümleye atfedildiği için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":2,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":3,"surface":"فَعَلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaptılar"},{"position":4,"surface":"فَـٰحِشَةً","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-ح-ش","rootLatin":"f-h-ş","lemma":"فَاحِشَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"çirkin bir şey"},{"position":5,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":6,"surface":"ظَلَمُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَلَمَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"zulmettiler"},{"position":7,"surface":"أَنفُسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nefislerini"},{"position":7,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":8,"surface":"ذَكَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"andılar"},{"position":9,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ı"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"hemen"},{"position":10,"surface":"ٱسْتَغْفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"ٱسْتَغْفَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bağışlanma dilediler"},{"position":11,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":11,"surface":"ذُنُوبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-ن-ب","rootLatin":"dh-n-b","lemma":"ذَنْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"günahları"},{"position":11,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstînâf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstînâf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifhâm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî isim olduğu için mebnî; mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"kim"},{"position":13,"surface":"يَغْفِرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"bağışlar"},{"position":14,"surface":"ٱلذُّنُوبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-ن-ب","rootLatin":"dh-n-b","lemma":"ذَنْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"günahları"},{"position":15,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"İstisnâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":16,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"İstisnâda müstesnâ minhu hazfedildiği için fâil konumunda merfû","gloss":"Allah"},{"position":17,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":17,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cezm edatı olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":18,"surface":"يُصِرُّوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-ر-ر","rootLatin":"s-r-r","lemma":"أَصَرَّ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı 'لم'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"ısrar etmezler"},{"position":19,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَىٰ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":20,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey"},{"position":21,"surface":"فَعَلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaptıkları"},{"position":22,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hâl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Hâl harfi olduğu için mebnî","gloss":"iken"},{"position":22,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"onlar"},{"position":23,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû; 'vav' ile biten fiillerde merfûluk 'nûn'un sabit kalmasıyla olur","gloss":"bilirler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **DVT-C001 (Ses Kaydı)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/135*
- **Uşşâkî Kültürünün Günümüze Yansıması “Necdet Ardıç” Örneği Yüksek Lisans tezi** — Serkan DENKÇİ · *3/135*