# Âl-i İmrân Sûresi, 144. Âyet (3:144)

> وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ ٱلرُّسُلُ ۚ أَفَإِي۟ن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ ٱنقَلَبْتُمْ عَلَىٰٓ أَعْقَـٰبِكُمْ ۚ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ ٱللَّهَ شَيْـًٔا ۗ وَسَيَجْزِى ٱللَّهُ ٱلشَّـٰكِرِينَ

*Vemâ muhammedun illâ rasûlun kad ḣalet min kablihi-rrusul(u)(c) efe-in mâte ev kutile-nkalebtum ‘alâ a'kâbikum(c) vemen yenkalib ‘alâ ‘akibeyhi felen yedurra(A)llâhe şey-â(en)(k) veseyeczi(A)llâhu-şşâkirîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Muhammed, ancak bir peygamberdir. Ondan önce de peygamberler gelip geçmiştir. Şimdi o ölür veya öldürülürse gerisin geriye (eski dininize) mi döneceksiniz? Kim gerisin geriye dönerse, Allah'a hiçbir zarar veremez. Allah, şükredenleri mükafatlandıracaktır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/144

---

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","iman","sukur","dunya-ahiret-dengesi"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) bir beşer ve peygamber olduğunu vurgulayarak, onun vefatı veya öldürülmesi durumunda müminlerin imanlarında sebat etmeleri gerektiğini bildirmektedir. Ayet, peygamberlerin fani oluşu ve Allah'ın ebediliği arasındaki ilişkiyi, şükür ve nankörlük kavramları üzerinden işlemektedir.","keyConcepts":[{"word":"رَسُولٌ","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah tarafından insanlara mesaj iletmekle görevlendirilmiş elçi, peygamber.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'resul' kelimesinin 'irsâl' kökünden geldiğini ve bir şeyi göndermek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'resul', Allah'ın emir ve yasaklarını insanlara tebliğ etmek üzere gönderilen özel bir elçiyi ifade eder. Hz. Muhammed'in (s.a.v.) de diğer peygamberler gibi bir elçi olduğu, dolayısıyla ölümlü olduğu vurgulanır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'resul' kelimesinin mecazi anlamda da kullanılabileceğini belirtse de, bu ayetteki kullanımının hakiki anlamda, yani Allah'ın elçisi manasında olduğunu ifade eder. Ayet, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) beşerî yönünü ve peygamberlik misyonunu net bir şekilde ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'resul' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini inceler. Ona göre 'resul', Allah ile insanlık arasında bir köprü görevi gören, ilahi mesajı eksiksiz bir şekilde ileten kişidir. Bu ayet, 'resul'ün ilahi bir varlık değil, beşer olduğunu ve bu beşeriyetin getirdiği ölümlülük gerçeğini hatırlatır."}]},{"word":"خَلَتْ","root":"خ ل و","rootLatin":"h-l-w","meaning":"Geçip gitmek, sona ermek, daha önce yaşanmış olmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'halet' fiilinin 'geçmiş, sona ermiş' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'kad halet min kablihi' ifadesi, Hz. Muhammed'den (s.a.v.) önce de birçok peygamberin gelip geçtiğini ve onların da ölümlü olduğunu vurgular. Bu, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) vefatının veya öldürülmesinin şaşırtıcı bir durum olmadığını anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halâ' fiilinin 'boş kalmak, geçip gitmek' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, peygamberlerin neslinin tükenmesi değil, her peygamberin kendi zamanını tamamlayıp vefat etmesi veya öldürülmesiyle görevinin sona ermesi anlamındadır. Bu, peygamberlik müessesesinin sürekliliğine rağmen, her peygamberin şahsının fani olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱنقَلَبْتُمْ","root":"ق ل ب","rootLatin":"k-l-b","meaning":"Geri dönmek, tersine dönmek, eski haline rücu etmek.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'inkılâb' kelimesinin 'bir halden başka bir hale dönmek' veya 'geri dönmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'inkalebtüm alâ a'kâbikum' ifadesi, imanlarından dönerek cahiliye adetlerine geri dönme, dinden yüz çevirme anlamında mecazi bir kullanımdır. Bu, müminlerin peygamberin vefatıyla sarsılıp imanlarını kaybetme ihtimaline karşı bir uyarıdır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'inkılâb'ın hem maddi hem de manevi dönüşümleri ifade edebileceğini açıklar. Bu ayetteki kullanımı, özellikle manevi bir dönüşü, yani İslam'dan ve peygamberin getirdiği ilkelerden yüz çevirmeyi ifade eder. Bu, imtihan anında sebat etmenin önemini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kalb' kökünün 'dönüşüm, değişim' anlamlarını taşıdığını ve 'inkılâb'ın bu dönüşümün pasif veya refleksif halini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, peygamberin vefatı sonrası müminlerin imanlarında bir 'geri dönüş' yaşayıp yaşamayacakları sorusu, onların sadakatlerinin bir testi olarak sunulur."}]},{"word":"يَضُرَّ","root":"ض ر ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"Zarar vermek, zarar dokunmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'darr' kelimesinin 'zarar, ziyan' anlamına geldiğini ve 'yadurra' fiilinin 'zarar vermek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'fe len yadurrallâhe şey'en' ifadesi, insanların imanlarından dönmesinin veya nankörlük etmesinin Allah'a hiçbir şekilde zarar vermeyeceğini, çünkü Allah'ın mutlak kudret sahibi ve kimseye muhtaç olmadığını vurgular. Zarar gören sadece kişinin kendisi olacaktır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'darr'ın zıddının 'naf'' (fayda) olduğunu ve Allah'ın zatına ne faydanın ne de zararın dokunabileceğini ifade eder. Bu ayet, Allah'ın münezzeh ve müstağni oluşunu pekiştirir; insanların amellerinin karşılığını kendilerinin göreceğini anlatır."}]},{"word":"ٱلشَّـٰكِرِينَ","root":"ش ك ر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Şükredenler, nimetlere karşılık minnettarlık gösterenler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şükür' kelimesinin 'nimetin sahibini bilmek ve ona minnettar olmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'şâkirîn', peygamberin vefatına rağmen imanlarında sebat eden, Allah'ın nimetlerine ve peygamberlik misyonuna şükreden kimseleri ifade eder. Allah, bu şükredenlerin mükafatını vereceğini vaat eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'şükür'ün hem dil ile hem de fiil ile olabileceğini, yani nimetleri dile getirmek ve o nimetleri Allah'ın rızasına uygun kullanmakla gerçekleştiğini açıklar. Bu ayetteki 'şâkirîn', peygamberin vefatı gibi zor bir durumda bile Allah'a olan bağlılıklarını sürdüren, imanın gereğini yerine getiren müminlerdir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şükür' kavramının Kur'an'da 'küfr' (nankörlük) kavramının zıddı olarak ele alındığını ve Allah'ın nimetlerine karşı doğru tavrı temsil ettiğini belirtir. Bu ayette, peygamberin vefatı sonrası imandan dönmek 'küfr' iken, sebat etmek ve Allah'a bağlı kalmak 'şükür' olarak nitelendirilir ve mükafatlandırılacağı bildirilir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cümleleri birbirine bağlayan atıf harfi","gloss":"Ve"},{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değildir"},{"position":2,"surface":"مُحَمَّدٌ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ح-م-د","rootLatin":"h-m-d","lemma":"مُحَمَّد","form":"Mufa''al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Muhammed"},{"position":3,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"İstisna harfi olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":4,"surface":"رَسُولٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"Fa'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"bir elçidir"},{"position":5,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Tahkik harfi olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten"},{"position":6,"surface":"خَلَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-و","rootLatin":"ḫ-l-w","lemma":"خَلَا","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geçmişti"},{"position":7,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":8,"surface":"قَبْلِهِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"önce"},{"position":8,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":9,"surface":"ٱلرُّسُلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"elçiler"},{"position":10,"surface":"أَفَإِي۟ن","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"mi?"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":10,"surface":"إِي۟ن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":11,"surface":"مَّاتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَاتَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ölürse"},{"position":12,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":13,"surface":"قُتِلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَتَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"öldürülürse"},{"position":14,"surface":"ٱنقَلَبْتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"اِنْقَلَبَ","form":"İnfi'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geri dönersiniz"},{"position":15,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":16,"surface":"أَعْقَـٰبِكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ق-ب","rootLatin":"'-q-b","lemma":"عَقِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"topuklarınız"},{"position":16,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":17,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cümleleri birbirine bağlayan atıf harfi","gloss":"Ve"},{"position":17,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Şart ismi olduğu için mebnî","gloss":"kim"},{"position":18,"surface":"يَنقَلِبْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"اِنْقَلَبَ","form":"İnfi'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"geri dönerse"},{"position":19,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":20,"surface":"عَقِبَيْهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ق-ب","rootLatin":"'-q-b","lemma":"عَقِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"iki topuğu"},{"position":20,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":21,"surface":"فَلَن","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Şartın cevabına gelen harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":21,"surface":"لَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Nasb harfi olduğu için mebnî","gloss":"asla"},{"position":22,"surface":"يَضُرَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"ḍ-r-r","lemma":"ضَرَّ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından sonra geldiği için mansûb","gloss":"zarar vermez"},{"position":23,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'a"},{"position":24,"surface":"شَيْـًٔا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hiçbir şey"},{"position":25,"surface":"وَسَيَجْزِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cümleleri birbirine bağlayan atıf harfi","gloss":"Ve"},{"position":25,"surface":"سَ","pos":"harf","posDetail":"Gelecek Zaman Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"سَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Gelecek zaman harfi olduğu için mebnî","gloss":"yakında"},{"position":25,"surface":"يَجْزِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ز-ي","rootLatin":"j-z-y","lemma":"جَزَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"karşılığını verecek"},{"position":26,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":27,"surface":"ٱلشَّـٰكِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"ş-k-r","lemma":"شَاكِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"şükredenler"}]