# Âl-i İmrân Sûresi, 145. Âyet (3:145)

> وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَن تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ ٱللَّهِ كِتَـٰبًا مُّؤَجَّلًا ۗ وَمَن يُرِدْ ثَوَابَ ٱلدُّنْيَا نُؤْتِهِۦ مِنْهَا وَمَن يُرِدْ ثَوَابَ ٱلْـَٔاخِرَةِ نُؤْتِهِۦ مِنْهَا ۚ وَسَنَجْزِى ٱلشَّـٰكِرِينَ

*Vemâ kâne linefsin en temûte illâ bi-iżni(A)llâhi kitâben mu-eccelâ(en)(k) vemen yurid śevâbe-ddunyâ nu/tihi minhâ vemen yurid śevâbe-l-âḣirati nu/tihi minhâ(c) veseneczî-şşâkirîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hiçbir kimse Allah'ın izni olmadan ölmez. Ölüm belirli bir süreye göre yazılmıştır. Kim dünya menfaatini isterse, kendisine ondan veririz. Kim de ahiret mükafatını isterse, ona da ondan veririz. Biz şükredenleri mükafatlandıracağız.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/145

---

## Tefsir

{"topics":["kader","olum","dunya-ahiret-dengesi","sukur","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"نَفْسٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir nefis"},{"position":4,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki"},{"position":5,"surface":"تَمُوتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَاتَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından (أَن) sonra geldiği için mansûb","gloss":"ölsün"},{"position":6,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":7,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"إِذْنِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ء-ذ-ن","rootLatin":"'-dh-n","lemma":"إِذْن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"izni"},{"position":8,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":9,"surface":"كِتَـٰبًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"Fi'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"yazılmış"},{"position":10,"surface":"مُّؤَجَّلًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ء-ج-ل","rootLatin":"'-j-l","lemma":"مُؤَجَّل","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin (كِتَابًا) sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"belirlenmiş"},{"position":11,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için","gloss":"kim"},{"position":12,"surface":"يُرِدْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"أَرَادَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"isterse"},{"position":13,"surface":"ثَوَابَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ث-و-ب","rootLatin":"th-w-b","lemma":"ثَوَاب","form":"Fi'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"mükafatını"},{"position":14,"surface":"ٱلدُّنْيَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ن-و","rootLatin":"d-n-w","lemma":"دُنْيَا","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"dünyanın"},{"position":15,"surface":"نُؤْتِهِۦ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"آتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şartın cevabı olduğu için meczûm","gloss":"ona veririz"},{"position":15,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için","gloss":"ona"},{"position":16,"surface":"مِنْهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ondan"},{"position":16,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için","gloss":"ondan"},{"position":17,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":17,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için","gloss":"kim"},{"position":18,"surface":"يُرِدْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"أَرَادَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"isterse"},{"position":19,"surface":"ثَوَابَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ث-و-ب","rootLatin":"th-w-b","lemma":"ثَوَاب","form":"Fi'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"mükafatını"},{"position":20,"surface":"ٱلْـَٔاخِرَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-خ-ر","rootLatin":"'-kh-r","lemma":"آخِرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ahiretin"},{"position":21,"surface":"نُؤْتِهِۦ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"آتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şartın cevabı olduğu için meczûm","gloss":"ona veririz"},{"position":21,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için","gloss":"ona"},{"position":22,"surface":"مِنْهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ondan"},{"position":22,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için","gloss":"ondan"},{"position":23,"surface":"وَسَنَجْزِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":23,"surface":"سَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstikbal","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"سَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yakında"},{"position":23,"surface":"نَجْزِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ز-ي","rootLatin":"j-z-y","lemma":"جَزَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"karşılığını vereceğiz"},{"position":24,"surface":"ٱلشَّـٰكِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"sh-k-r","lemma":"شَاكِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"şükredenlerin"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Âl-i İmrân 145. ayet, yaşamın ve ölümün Allah'ın iznine bağlı olduğunu, dünya ve ahiret karşılıklarının iradeye göre verildiğini ve şükredenlerin mükafatlandırılacağını vurgular. Ayet, kader, irade ve amellerin karşılığı gibi temel İslami kavramları dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"تَمُوتَ","root":"م و ت","rootLatin":"m-v-t","meaning":"Ayetteki bağlamda, canlı bir varlığın hayatının sona ermesi, ölmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mevt' kelimesini ruhun bedenden ayrılması olarak tanımlar ve Kur'an'da hem gerçek ölüm hem de mecazi anlamda (uyku, cehalet gibi) kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise 'Allah'ın izni olmadan ölmez' ifadesiyle gerçek ölüm kastedilmektedir, bu da hayatın sonunun ilahi takdire bağlı olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mevt' kelimesinin Kur'an'daki kullanımlarını incelerken, bu ayetteki 'ölmez' ifadesinin, Allah'ın takdir ettiği ecelin gelmeden kimsenin ölemeyeceği hakikatini pekiştirdiğini belirtir. Bu, ölümün bir 'mecaz' değil, ilahi bir 'hüküm' olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'mevt' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini ele alırken, ölümün mutlak bir son değil, ilahi iradenin bir tecellisi olduğunu vurgular. Bu ayet, ölümün Allah'ın 'izni'ne bağlı olmasıyla, insanın acizliğini ve ilahi kudretin mutlaklığını ortaya koyar."}]},{"word":"بِإِذْنِ","root":"أ ذ ن","rootLatin":"e-z-n","meaning":"Ayetteki bağlamda, Allah'ın müsaadesi, emri veya takdiri anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'izn' kelimesini bir şeyi yapmaya veya olmasına müsaade etmek olarak açıklar. Bu ayetteki 'Allah'ın izni olmadan ölmez' ifadesi, ölümün tamamen ilahi iradeye tabi olduğunu, hiçbir canlının kendi başına ölemeyeceğini veya ölüme engel olamayacağını gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'izn' kelimesinin Kur'an'da genellikle Allah'ın emri, takdiri ve kudreti anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, ölümün zamanının ve şeklinin Allah tarafından belirlendiği, yani kaderin bir parçası olduğu fikrini pekiştirir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'izn'in hem 'emir' hem de 'müsaade' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'Allah'ın izni' ifadesi, ölümün sadece bir müsaade değil, aynı zamanda ilahi bir emir ve takdir olduğunu, dolayısıyla kaçınılmaz olduğunu vurgular."}]},{"word":"مُؤَجَّلًا","root":"أ ج ل","rootLatin":"e-c-l","meaning":"Ayetteki bağlamda, belirli bir süreye bağlanmış, ertelenmiş veya vadesi tayin edilmiş demektir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'müeccel' kelimesini 'vadesi tayin edilmiş' olarak açıklar. Bu ayetteki 'kitâben müeccelen' ifadesi, her canlının ölümünün Allah katında belirli bir vakte, yani ecele bağlanmış olduğunu, bu vadenin ne öne alınabileceğini ne de ertelenebileceğini belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ecel' kelimesinin bir şeyin sonu veya belirlenmiş süresi anlamına geldiğini ifade eder. 'Müeccelen' ise bu sürenin Allah tarafından belirlenmiş olduğunu vurgular. Ayetteki kullanımı, ölümün rastgele değil, ilahi bir plan dahilinde gerçekleştiğini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'müeccel' kelimesinin 'vadesi belirlenmiş' anlamını taşıdığını ve bu ayetteki 'kitâben müeccelen' ifadesinin, ölümün Allah katında yazılı ve kesinleşmiş bir hüküm olduğunu pekiştirdiğini belirtir. Bu, kader inancının bir yansımasıdır."}]},{"word":"ثَوَابَ","root":"ث و ب","rootLatin":"s-v-b","meaning":"Ayetteki bağlamda, bir amelin karşılığı olarak verilen mükafat veya ödül anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sevâb' kelimesini bir işin karşılığı olarak dönen şey, yani mükafat olarak tanımlar. Bu ayette 'dünya sevabı' ve 'ahiret sevabı' ayrımı yapılarak, insanların amellerinin karşılığının niyetlerine göre farklı olabileceği vurgulanır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sevâb'ın hem iyi hem de kötü amellerin karşılığı için kullanılabileceğini, ancak Kur'an'da genellikle iyi amellerin mükafatı için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'dünya' ve 'ahiret' sevabı, kişinin tercihine göre alacağı karşılığı ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sevâb' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi adalet ve karşılık prensibiyle ilişkili olduğunu belirtir. Bu ayette, dünya ve ahiret sevabı arasındaki ayrım, insanın tercihlerinin sonuçlarını ve Allah'ın adil karşılık verme prensibini açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"ٱلشَّـٰكِرِينَ","root":"ش ك ر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Ayetteki bağlamda, Allah'ın nimetlerine şükreden, minnettar olan kimseler anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şükür' kelimesini nimetin sahibini bilmek ve ona minnettar olmak olarak açıklar. 'Şâkirîn' ise bu minnettarlığı söz ve fiille gösterenlerdir. Ayetteki 'şükredenlerin mükafatını vereceğiz' ifadesi, şükrün ilahi mükafata vesile olan önemli bir ibadet olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'şükür'ün Kur'an'da genellikle Allah'ın nimetlerine karşı gösterilen minnet ve itaat anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'şâkirîn' ifadesi, Allah'ın verdiği nimetlere karşılık minnet duyan ve bu minneti amelleriyle gösteren kişilerin özel bir mükafata layık görüleceğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şükür' kavramının Kur'an'da Allah ile insan arasındaki ilişkinin temel taşlarından biri olduğunu belirtir. Şükür, Allah'ın lütfunu idrak etmek ve buna karşılık vermek demektir. Ayetteki 'şâkirîn'in mükafatlandırılması, bu ilişkinin önemini ve Allah'ın şükredenlere olan vaadini pekiştirir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *3/145*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *3/145*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *3/145*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *3/145*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *3/145*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *3/145*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *3/145*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *3/145*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *3/145*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *3/145*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *3/145*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *3/145*