# Âl-i İmrân Sûresi, 146. Âyet (3:146)

> وَكَأَيِّن مِّن نَّبِىٍّ قَـٰتَلَ مَعَهُۥ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا۟ لِمَآ أَصَابَهُمْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا۟ وَمَا ٱسْتَكَانُوا۟ ۗ وَٱللَّهُ يُحِبُّ ٱلصَّـٰبِرِينَ

*Vekeeyyin min nebiyyin kâtele me'ahu ribbiyyûne keśîrun femâ vehenû limâ esâbehum fî sebîli(A)llâhi vemâ da'ufû vemâ-stekânû(k) va(A)llâhu yuhibbu-ssâbirîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Nice peygamberler var ki, kendileriyle beraber birçok Allah dostu çarpıştı da bunlar Allah yolunda başlarına gelenlerden yılmadılar, zaafa düşmediler, boyun eğmediler. Allah, sabredenleri sever.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/146

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Âl-i İmrân 146. ayeti, peygamberlerle birlikte savaşan müminlerin azim ve sabrını vurgular. Ayet, zorluklar karşısında gösterilen metanet ve Allah yolunda sebat etmenin önemini dilbilimsel olarak 'katel', 'rabbi', 'vehen', 'da'ufe' ve 'istekane' gibi kavramlar üzerinden işler.","keyConcepts":[{"word":"قَـٰتَلَ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Savaşmak, mücadele etmek, düşmanla çarpışmak anlamındadır ve ayette peygamberlerle birlikte Allah yolunda yapılan fiili mücadeleyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Katl (قتل) kelimesi, bir canı bedenden ayırmak anlamına gelir. 'Kıtâl' (قتال) ve 'mukâtele' (مقاتلة) ise iki tarafın birbirini öldürmeye çalışmasıdır. Ayetteki 'kâtele' (قاتل) fiili, peygamberlerin yanında yer alan müminlerin düşmanla fiilen savaştığını, onlara karşı mücadele ettiğini belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Katl (قتل) kelimesi, mecazi olarak da kullanılsa da, bu ayetteki 'kâtele' (قاتل) fiili, doğrudan savaşma ve çarpışma eylemini ifade eder. Peygamberlerle birlikte düşmana karşı durmayı ve onlarla mücadele etmeyi anlatır."}]},{"word":"رِبِّيُّونَ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Rabbe bağlı, Rabbin terbiyesinden geçmiş, ilim ve takva sahibi kimseler anlamına gelir; ayette peygamberlere destek olan sadık ve âlim müminleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rabb (رب) kelimesi, terbiye eden, yetiştiren, sahip olan anlamlarına gelir. 'Rabbânî' (ربّاني) ve 'ribbî' (ربّي) kelimeleri ise Rabbe nispet edilen, O'nun terbiyesinden geçmiş, ilim ve hikmet sahibi kimseler için kullanılır. Ayetteki 'ribbiyyûn' (ربّيون), peygamberlerle birlikte savaşan, Rablerine tam bir bağlılık ve teslimiyet içinde olan, ilim ve takva sahibi büyük toplulukları ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ribbiyyûn (ربّيون) kelimesi, 'rabbânî' (ربّاني) kelimesiyle aynı kökten gelir ve Rabbe bağlı, O'nun yolunda sebat eden, ilim ve hikmet sahibi kimseleri ifade eder. Bu ayette, peygamberlerin yanında yer alan ve Allah yolunda mücadele eden, Rablerine tam bir teslimiyetle bağlı olan büyük toplulukları tanımlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rab (رب) kavramı, Kur'an'da Allah'ın yaratıcı, besleyici, terbiye edici ve hükümran vasıflarını ifade eder. 'Ribbiyyûn' (ربّيون) ise bu Rabbe tam anlamıyla teslim olmuş, O'nun öğretileriyle terbiye edilmiş, O'nun yolunda sebat eden ve O'na itaat eden kimseleri belirtir. Ayette, bu kişiler peygamberlerin en sadık takipçileri olarak tasvir edilir."}]},{"word":"وَهَنُوا۟","root":"و ه ن","rootLatin":"v-h-n","meaning":"Gevşemek, zayıflamak, güçsüz düşmek anlamına gelir; ayette zorluklar karşısında moral ve azimlerini kaybetmemeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vehen (وهن) kelimesi, bedende veya işte zayıflık ve gevşeklik anlamına gelir. Ayetteki 'mâ vehenû' (ما وهنوا) ifadesi, Allah yolunda başlarına gelen musibetler ve zorluklar karşısında onların ne bedenlerinin zayıfladığını ne de azimlerinin kırıldığını, aksine metanetlerini koruduklarını belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Vehen (وهن), hem fiziksel hem de manevi zayıflığı ifade eder. Bu ayette, müminlerin Allah yolunda karşılaştıkları sıkıntılar karşısında ruhsal olarak gevşememeleri, azimlerini ve kararlılıklarını yitirmemeleri anlamında kullanılmıştır."}]},{"word":"ضَعُفُوا۟","root":"ض ع ف","rootLatin":"d-'-f","meaning":"Zayıflamak, güçsüz kalmak anlamına gelir; ayette fiziksel veya irade olarak güçsüz düşmemeyi vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Da'f (ضعف) kelimesi, bir şeyin gücünün azalması, zayıflaması demektir. 'Mâ da'ufû' (ما ضعفوا) ifadesi, müminlerin Allah yolunda karşılaştıkları zorluklar nedeniyle fiziksel olarak veya irade bakımından güçsüz düşmediklerini, aksine dirençlerini koruduklarını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Da'f (ضعف), genellikle bedensel zayıflık veya bir işi yapmaya gücünün yetmemesi durumunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, müminlerin savaşın getirdiği yorgunluk ve sıkıntılara rağmen fiziksel olarak zayıf düşmediklerini, mücadele azimlerini kaybetmediklerini vurgular."}]},{"word":"ٱسْتَكَانُوا۟","root":"ك و ن","rootLatin":"k-v-n","meaning":"Boyun eğmek, teslim olmak, zelil olmak anlamına gelir; ayette düşman karşısında veya zorluklar karşısında pes etmemeyi, onlara boyun eğmemeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kevn (كون) kelimesi, var olmak, olmak anlamındadır. 'İstekâne' (استكان) fiili ise, zillet ve boyun eğme anlamında kullanılır. Ayetteki 'mâ istekânû' (ما استكانوا) ifadesi, müminlerin düşmanlarına veya karşılaştıkları zorluklara karşı boyun eğmediklerini, teslim olmadıklarını, aksine izzetlerini koruduklarını ve direndiklerini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İstekâne (استكان), zillet ve acizlikten dolayı boyun eğmek, alçalmak demektir. Bu ayette, peygamberlerle birlikte savaşan müminlerin, başlarına gelen sıkıntılar ve düşman baskısı karşısında asla pes etmediklerini, onlara boyun eğip zilleti kabul etmediklerini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["sabir","cihad","peygamberlik","takva"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَكَأَيِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve İsm-i Kinaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَكَأَيِّن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i atıf ve kinaye olduğu için mebnî","gloss":"Nice, ne kadar çok"},{"position":2,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":3,"surface":"نَّبِىٍّۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"n-b-y","rootLatin":"n-b-y","lemma":"نَبِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"peygamber"},{"position":4,"surface":"قَـٰتَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"q-t-l","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَاتَلَ","form":"Fâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"savaştı"},{"position":5,"surface":"مَعَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Mekan ve Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَعَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"onunla birlikte"},{"position":5,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"o"},{"position":6,"surface":"رِبِّيُّونَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-b-b","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رِبِّيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rabbe kul olanlar"},{"position":7,"surface":"كَثِيرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"k-s-r","rootLatin":"k-s-r","lemma":"كَثِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"çok"},{"position":8,"surface":"فَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece ...madı"},{"position":9,"surface":"وَهَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"w-h-n","rootLatin":"w-h-n","lemma":"وَهَنَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gevşemediler"},{"position":10,"surface":"لِمَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer ve İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":10,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":11,"surface":"أَصَابَهُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"s-w-b","rootLatin":"s-w-b","lemma":"أَصَابَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"onlara isabet etti"},{"position":11,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onlara"},{"position":12,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde, -de"},{"position":13,"surface":"سَبِيلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-b-l","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yol"},{"position":14,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"A-l-h","rootLatin":"A-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":15,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve ...madı"},{"position":16,"surface":"ضَعُفُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"d-'-f","rootLatin":"d-'-f","lemma":"ضَعُفَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"zayıflamadılar"},{"position":17,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve ...madı"},{"position":18,"surface":"ٱسْتَكَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-w-n","rootLatin":"k-w-n","lemma":"اِسْتَكَانَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"boyun eğmediler"},{"position":19,"surface":"وَٱللَّهُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstînaf ve Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i istînaf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":19,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"A-l-h","rootLatin":"A-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":20,"surface":"يُحِبُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"h-b-b","rootLatin":"h-b-b","lemma":"أَحَبَّ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"sever"},{"position":21,"surface":"ٱلصَّـٰبِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"s-b-r","rootLatin":"s-b-r","lemma":"صَابِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sabredenler"}]