# Âl-i İmrân Sûresi, 172. Âyet (3:172)

> ٱلَّذِينَ ٱسْتَجَابُوا۟ لِلَّهِ وَٱلرَّسُولِ مِنۢ بَعْدِ مَآ أَصَابَهُمُ ٱلْقَرْحُ ۚ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ مِنْهُمْ وَٱتَّقَوْا۟ أَجْرٌ عَظِيمٌ

*Elleżîne-stecâbû li(A)llâhi ve-rrasûli min ba'di mâ esâbehumu-lkarh(u)(c) lilleżîne ahsenû minhum vettekav ecrun ‘azîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Onlar yaralandıktan sonra Allah'ın ve Peygamberinin davetine uyan kimselerdir. Onlardan güzel davranıp iyilik edenlere ve Allah'a karşı gelmekten sakınanlara büyük bir mükafat vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/172

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Uhud Savaşı sonrası müminlerin gösterdiği sadakat ve teslimiyeti vurgulamaktadır. Ayet, savaşta yara almalarına rağmen Allah ve Resul'ün çağrısına icabet edenlerin, iyilik yapanların ve takva sahibi olanların büyük bir mükafatla ödüllendirileceğini bildirmektedir. Anahtar kavramlar, bu teslimiyetin ve mükafatın temel unsurlarını dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱسْتَجَابُوا۟","root":"ج و ب","rootLatin":"c-v-b","meaning":"Allah ve Resul'ün çağrısına olumlu karşılık vermek, icabet etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İstecâbe (استجاب), 'cevap verdi' (أجاب) fiilinden daha mübalağalı bir anlam taşır ve 'çağrıya kulak verip gereğini yapmak, olumlu karşılık vermek' demektir. Ayetteki kullanımı, Uhud Savaşı'nda yara almalarına rağmen Allah ve Resul'ün ikinci bir savaşa çağrısına tereddütsüz itaat etmelerini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İstecâbû (استجابوا) fiili, 'davete icabet ettiler, çağrıya uyup gereğini yerine getirdiler' anlamındadır. Burada, savaşın zorlu koşullarına rağmen Allah'ın emrine ve Peygamber'in çağrısına gönülden teslimiyeti mecazi olarak anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İstecâbe kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın çağrısına veya peygamberlerin tebliğine karşı gösterilen 'itaat ve teslimiyet' anlamında kullanılır. Bu ayette, müminlerin zor zamanlarda bile Allah'a olan bağlılıklarını ve O'nun iradesine boyun eğmelerini ifade eden merkezi bir kavramdır."}]},{"word":"ٱلْقَرْحُ","root":"ق ر ح","rootLatin":"k-r-h","meaning":"Savaşta alınan yara, bedensel zarar ve acı.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"el-Karh (القرح), savaşta düşmandan alınan yara demektir. Ayetteki bağlamı, Uhud Savaşı'nda Müslümanların maruz kaldığı fiziksel yaralanmaları ve acıları ifade eder. Bu yaralara rağmen çağrıya icabet etmeleri, onların iman gücünü gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Karh (قرح), bedende meydana gelen yara veya bere anlamına gelir. Kur'an'da genellikle savaşta alınan yaralar için kullanılır. Bu ayette, Uhud Savaşı'nda Müslümanların yaşadığı fiziksel zorlukları ve bu zorluklara rağmen gösterdikleri azmi vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"el-Karh (القرح) kelimesi, 'yaralamak' fiilinden türemiştir ve özellikle savaşta düşman tarafından verilen yaraları ifade eder. Ayette, müminlerin yaşadığı bu acı tecrübeye rağmen Allah'ın emrine uymalarının büyüklüğünü ortaya koyar."}]},{"word":"أَحْسَنُوا۟","root":"ح س ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"İyilik yapmak, güzel amel işlemek, ihsan sahibi olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhsan (إحسان), bir şeyi en güzel şekilde yapmak, iyilikte bulunmak ve Allah'ı görüyormuşçasına ibadet etmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'ahsenû' (أحسنوا) ifadesi, müminlerin sadece çağrıya icabet etmekle kalmayıp, aynı zamanda Allah'ın rızasını kazanacak güzel ameller işlemelerini ve iyilikte bulunmalarını kapsar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İhsan (إحسان), 'hasen' (güzel) kökünden gelir ve bir işi en mükemmel şekilde yapmak, başkalarına iyilik etmek demektir. Ayette, savaş sonrası zorlu durumda dahi Allah'a karşı görevlerini en iyi şekilde yerine getiren ve insanlara karşı iyilik yapan müminlerin vasfını belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İhsan kavramı, Kur'an'da hem ahlaki bir erdem olarak 'iyilik yapmak' hem de ibadetlerde 'samimiyet ve mükemmellik' anlamında kullanılır. Bu ayette, müminlerin zorluğa rağmen gösterdikleri fedakarlığın yanı sıra, genel olarak hayatlarında sergiledikleri güzel davranışları ve Allah'a karşı samimi kulluklarını ifade eder."}]},{"word":"وَٱتَّقَوْا۟","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Allah'tan korkmak, O'nun emirlerine uyarak günahlardan sakınmak, takva sahibi olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Takva (تقوى), 'vikaye' (korunma) kökünden gelir ve kişinin kendisini Allah'ın azabından koruması, O'nun emirlerine uyup yasaklarından kaçınması demektir. Ayetteki 'vettekav' (واتقوا) ifadesi, müminlerin sadece iyilik yapmakla kalmayıp, aynı zamanda Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmelerini ve günahlardan sakınmalarını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Takva (تقوى), Allah'ın emirlerine sarılmak ve yasaklarından kaçınmak suretiyle nefsi korumaktır. Ayette, Uhud sonrası zorlu koşullarda dahi Allah'ın sınırlarını gözeten, O'na karşı gelmekten sakınan ve O'nun rızasını gözeten müminlerin özelliğini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Takva, Kur'an'ın temel kavramlarından biridir ve 'Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmek, O'nun gazabından sakınmak' anlamına gelir. Bu ayette, müminlerin zor zamanlarda bile Allah'ın emirlerine bağlı kalma ve günahlardan uzak durma çabalarını ifade eder, bu da onların büyük ecire layık olmalarının önemli bir nedenidir."}]},{"word":"أَجْرٌ عَظِيمٌ","root":"أ ج ر / ع ظ م","rootLatin":"e-c-r / a-z-m","meaning":"Büyük bir mükafat, karşılık.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ecr (أجر), yapılan bir işin karşılığı olan mükafat demektir. Azîm (عظيم) ise 'büyük, yüce' anlamına gelir. Ayetteki 'ecrun azîm' (أجر عظيم) ifadesi, Allah ve Resul'ün çağrısına icabet eden, iyilik yapan ve takva sahibi olan müminlere verilecek olan mükafatın büyüklüğünü ve değerini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Ecr (أجر), bir amelin karşılığı olarak verilen şeydir. Azîm (عظيم) ise, nicelik ve nitelik bakımından üstünlüğü ifade eder. Bu ayette, müminlerin gösterdiği fedakarlık ve sadakatin Allah katındaki değerinin çok yüksek olduğunu, karşılığının da dünyevi ölçülerin ötesinde büyük olacağını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ecrun azîm (أجر عظيم), Allah'ın vaat ettiği, kullarının amellerine karşılık olarak vereceği büyük ve bol mükafatı ifade eder. Bu ayette, Uhud sonrası gösterilen kahramanlık ve teslimiyetin Allah katında ne denli değerli olduğunu ve bunun karşılığında verilecek mükafatın büyüklüğünü vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["takva","ihlas","cihad","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"l-dh-y","rootLatin":"l-dh-y","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî. Mübteda mahalli ref'indedir.","gloss":"o kimseler ki"},{"position":2,"surface":"ٱسْتَجَابُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"c-w-b","rootLatin":"j-w-b","lemma":"ٱسْتَجَابَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî. Sılâ-i mevsûl cümlesidir.","gloss":"icabet ettiler, karşılık verdiler"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için, -e"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"A-l-h","rootLatin":"A-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"ٱلرَّسُولِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-s-l","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"Resûl'e"},{"position":5,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":6,"surface":"بَعْدِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"b-'-d","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sonra"},{"position":7,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Masdariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"dığı, diği"},{"position":8,"surface":"أَصَابَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"s-w-b","rootLatin":"s-w-b","lemma":"أَصَابَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"isabet etti, dokundu"},{"position":8,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlara"},{"position":9,"surface":"ٱلْقَرْحُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"q-r-h","rootLatin":"q-r-h","lemma":"قَرْح","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"yara"},{"position":10,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için, -e"},{"position":10,"surface":"لَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"l-dh-y","rootLatin":"l-dh-y","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"o kimseler ki"},{"position":11,"surface":"أَحْسَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"h-s-n","rootLatin":"h-s-n","lemma":"أَحْسَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî. Sılâ-i mevsûl cümlesidir.","gloss":"iyilik ettiler"},{"position":12,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":12,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlardan"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"ٱتَّقَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"w-q-y","rootLatin":"w-q-y","lemma":"ٱتَّقَىٰ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî. Önceki fiile atfedilmiştir.","gloss":"sakındılar"},{"position":14,"surface":"أَجْرٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"'-c-r","rootLatin":"'-j-r","lemma":"أَجْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"bir ecir, karşılık"},{"position":15,"surface":"عَظِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"'-z-m","rootLatin":"'-z-m","lemma":"عَظِيم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"büyük"}]