# Âl-i İmrân Sûresi, 18. Âyet (3:18)

> شَهِدَ ٱللَّهُ أَنَّهُۥ لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ وَٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ وَأُو۟لُوا۟ ٱلْعِلْمِ قَآئِمًۢا بِٱلْقِسْطِ ۚ لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ

*şehida(A)llâhu ennehu lâ ilâhe illâ huve velmelâ-iketu veulû-l'ilmi kâ-imen bilkist(i)(c) lâ ilâhe illâ huve-l'azîzu-lhakîm(u)*

**Meal (Diyanet):** Allah, melekler ve ilim sahipleri, ondan başka ilah olmadığına adaletle şahitlik ettiler. O'ndan başka ilah yoktur. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/18

---

## Tefsir

{"topics":["tevhid","esma-i-husna","melekler","adalet","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"شَهِدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ه-د","rootLatin":"ş-h-d","lemma":"شَهِدَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"şahit oldu"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fiil-i mâzînin fâili olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":3,"surface":"أَنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":3,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ harfinin ismi olduğu için mansûb","gloss":"O"},{"position":4,"surface":"لَآ","pos":"harf","posDetail":"Lâ-i Nefy-i Cins","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoktur"},{"position":5,"surface":"إِلَـٰهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Lâ-i nefy-i cinsin ismi olduğu için mansûb","gloss":"tanrı"},{"position":6,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":7,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Lâ-i nefy-i cinsin mahzuf haberinin yerine geçtiği için merfû","gloss":"O"},{"position":8,"surface":"وَٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَائِكَة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Allah kelimesine atfedildiği için merfû","gloss":"melekler"},{"position":9,"surface":"وَأُو۟لُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"أُو۟لُوا۟","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-و-ل","rootLatin":"u-l","lemma":"أُولُو","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Allah kelimesine atfedildiği için merfû","gloss":"sahipleri"},{"position":10,"surface":"ٱلْعِلْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ilim"},{"position":11,"surface":"قَآئِمًۢا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-و-م","rootLatin":"k-w-m","lemma":"قَائِم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"ayakta duran, yerine getiren"},{"position":12,"surface":"بِٱلْقِسْطِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":12,"surface":"ٱلْقِسْطِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-س-ط","rootLatin":"k-s-t","lemma":"قِسْط","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"adalet"},{"position":13,"surface":"لَآ","pos":"harf","posDetail":"Lâ-i Nefy-i Cins","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoktur"},{"position":14,"surface":"إِلَـٰهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Lâ-i nefy-i cinsin ismi olduğu için mansûb","gloss":"tanrı"},{"position":15,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":16,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Lâ-i nefy-i cinsin mahzuf haberinin yerine geçtiği için merfû","gloss":"O"},{"position":17,"surface":"ٱلْعَزِيزُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"'-z-z","lemma":"عَزِيز","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Huve zamirinin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"güçlü, aziz"},{"position":18,"surface":"ٱلْحَكِيمُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكِيم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"hikmet sahibi, hakim"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın birliğini ve adaletini vurgulayan temel bir inanç beyanıdır. 'Şehide' fiiliyle başlayan ayet, Allah'ın, meleklerin ve ilim sahiplerinin bu birliğe ve adalete şahitliğini ifade ederken, 'Kıst' ve 'Aziz-Hakim' kavramları Allah'ın sıfatlarını ve evrendeki düzenini pekiştirir.","keyConcepts":[{"word":"شَهِدَ","root":"ش ه د","rootLatin":"ş-h-d","meaning":"Bir şeyi bilmek, görmek, hazır bulunmak ve bu bilgiye dayanarak tanıklık etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şehâdet, bir şeyin hazır bulunması ve onu gözlemlemesiyle elde edilen bilgidir. Bu ayette Allah'ın kendi birliğine şahitliği, O'nun bu gerçeği bizzat bilmesi ve varlığıyla ortaya koyması anlamındadır. Meleklerin ve ilim sahiplerinin şahitliği ise, bu gerçeği idrak edip tasdik etmeleri ve başkalarına bildirmeleridir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'şehide' fiili, 'beyyene' (açıkladı, ortaya koydu) anlamındadır. Allah'ın kendi birliğini açıklaması, delilleriyle ortaya koyması ve bu gerçeği tüm varoluşa bildirmesi demektir. Melekler ve ilim sahipleri de bu açıklamaya tanıklık ederler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Şehâdet kavramı Kur'an'da sadece bir olaya tanık olmak değil, aynı zamanda bir gerçeği onaylamak, tasdik etmek ve bu gerçeğe bağlı kalmak anlamını taşır. Allah'ın şahitliği, O'nun kendi varlığının ve birliğinin nihai ve mutlak hakikati olmasıdır. Diğerlerinin şahitliği ise bu hakikati kabul etmeleri ve ona iman etmeleridir."}]},{"word":"إِلَـٰهَ","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Tapınılan, ibadet edilen, kendisine yönelinen varlık.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlâh, kendisine ibadet edilen, kulların kendisine yöneldiği, hayranlık duyduğu ve sığındığı varlıktır. Bu ayette 'Lâ ilâhe illâ Hû' ifadesi, Allah'tan başka hiçbir varlığın ibadete layık olmadığını, O'nun tek ve mutlak mabud olduğunu kesin bir dille ortaya koyar."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlâh kelimesi, 'el-me'lûh' yani 'tapınılan' demektir. İnsanların kalplerinin kendisine yöneldiği, sığınıp yardım dilediği varlıktır. Ayetteki kullanım, Allah'ın dışında hiçbir varlığın bu vasfa sahip olmadığını, dolayısıyla O'ndan başka gerçek bir ilâh bulunmadığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İlâh kavramı, Kur'an'da 'ilahlık' veya 'tanrılık' niteliğini ifade eder. Bu nitelik, mutlak güç, yaratıcılık, hükümranlık ve ibadete layık olma gibi özellikleri içerir. Ayetteki 'Lâ ilâhe illâ Hû' ifadesi, bu niteliklerin yalnızca Allah'a ait olduğunu ve O'nun dışında hiçbir varlığın bu vasıflara sahip olmadığını kesin bir şekilde belirtir."}]},{"word":"ٱلْعِلْمِ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bir şeyi olduğu gibi bilmek, idrak etmek ve kavramak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlim, bir şeyin hakikatini idrak etmek ve onu olduğu gibi bilmektir. Bu ayette 'ûlû'l-ilm' (ilim sahipleri) ifadesi, Allah'ın birliğini ve adaletini delilleriyle kavrayan, bu gerçeği akıllarıyla tasdik eden ve bu bilgiye dayanarak şahitlik eden kimseleri ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İlim, bir şeyi kuşatıcı bir şekilde bilmek ve onun mahiyetini kavramaktır. Ayetteki ilim sahipleri, Allah'ın varlığına ve birliğine dair kesin bilgiye ulaşmış, bu bilgiyi derinlemesine idrak etmiş ve bu sayede O'nun adaletini de tasdik eden kişilerdir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da ilim, sadece bilgi birikimi değil, aynı zamanda hikmet ve basiret ile birlikte anılan, doğruyu yanlıştan ayırma yeteneği veren bir kavramdır. Ayetteki ilim sahipleri, Allah'ın birliğini ve adaletini sadece duymakla kalmayıp, akıl ve delillerle bu gerçeğe ulaşmış, derin bir anlayışa sahip kimselerdir."}]},{"word":"بِٱلْقِسْطِ","root":"ق س ط","rootLatin":"k-s-t","meaning":"Adaletle, doğrulukla ve hakkaniyetle davranmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kıst, adaletle davranmak, hak ve eşitliği gözetmektir. Bu ayette 'kâimen bi'l-kıst' ifadesi, Allah'ın adaletle hükmettiğini, tüm işlerini adalet üzere yürüttüğünü ve O'nun varlığının ve birliğinin adaletle kaim olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kıst, 'adl' (adalet) ile eş anlamlıdır. Allah'ın adaletle kaim olması, O'nun tüm yaratılışında ve hükümlerinde adaleti tesis etmesi, hiçbir şeye haksızlık etmemesi demektir. Bu, O'nun birliğinin ve yüceliğinin bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kıst kavramı, Kur'an'da sadece bireysel adalet değil, aynı zamanda kozmik düzen ve ilahi adalet anlamını da taşır. Allah'ın 'kâimen bi'l-kıst' olması, evrenin ve tüm varoluşun adalet prensibi üzerine kurulduğunu, O'nun hükümlerinin ve yasalarının mutlak adalet içerdiğini ifade eder."}]},{"word":"ٱلْعَزِيزُ","root":"ع ز ز","rootLatin":"a-z-z","meaning":"Üstün, güçlü, yenilmez ve her şeye galip gelen.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Azîz, kendisine ulaşılamayan, üstün ve galip olandır. Bu ayette Allah'ın 'el-Azîz' olması, O'nun mutlak gücünü, kudretini ve yenilmezliğini ifade eder. Hiçbir şey O'na karşı gelemez, O her şeye galiptir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Azîz, izzet ve şeref sahibi, güçlü ve yüce olandır. Allah'ın bu ismi, O'nun eşsiz ve benzersiz kudretini, her şeye hükmeden yüceliğini ve hiçbir varlığın O'na denk olamayacağını gösterir. Bu, O'nun birliğinin ve tekliğinin bir kanıtıdır."}]},{"word":"ٱلْحَكِيمُ","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Her şeyi hikmetle yapan, hüküm ve karar sahibi, her işi yerli yerinde olan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hakîm, hikmet sahibi, her şeyi yerli yerine koyan, işleri sağlam ve kusursuz yapandır. Bu ayette Allah'ın 'el-Hakîm' olması, O'nun tüm yaratılışında ve hükümlerinde derin bir hikmetin bulunduğunu, her şeyin bir amaç ve düzen içinde olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Hakîm, hem hükmeden hem de hikmet sahibi olandır. Allah'ın bu ismi, O'nun mutlak hükümranlığını ve aynı zamanda tüm hükümlerinin ve eylemlerinin en üst düzeyde hikmetli olduğunu ifade eder. Bu, O'nun birliğinin ve adaletinin bir tamamlayıcısıdır."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İzmir İrfan Sohbetleri CD 2 (2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3. sure 18. ayette*
- **İzmir İrfan Sohbetleri CD 1 (1998-2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3. sure 18. ayette*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/18*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/18*
- **Mir'at-ül İrfân ve Şerhi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/18*
- **Mir'at-ül İrfân ve Şerhi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/18*
- **İrfan Mektebi ve Hakk Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/18*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/18*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/18*
- **Rûm Sûresi** · *3/18*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/18*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/18*