# Âl-i İmrân Sûresi, 184. Âyet (3:184)

> فَإِن كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِّن قَبْلِكَ جَآءُو بِٱلْبَيِّنَـٰتِ وَٱلزُّبُرِ وَٱلْكِتَـٰبِ ٱلْمُنِيرِ

*Fe-in keżżebûke fekad kużżibe rusulun min kablike câû bilbeyyinâti ve-zzuburi velkitâbi-lmunîr(i)*

**Meal (Diyanet):** Eğer seni yalanladılarsa, senden önce açık delilleri, hikmetli sayfaları ve aydınlatıcı kitabı getiren peygamberler de yalanlanmıştı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/184

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, peygamberlerin yalanlanmasının tarihsel bir gerçeklik olduğunu vurgulayarak Hz. Muhammed'e teselli vermektedir. Anahtar kavramlar, 'yalanlama', 'açık deliller', 'yazılı sahifeler' ve 'aydınlatıcı kitap' etrafında dönerek ilahi mesajın tebliğ sürecindeki zorlukları ve bu mesajın niteliğini ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"كَذَّبُوكَ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Seni yalancı saydılar, yalanladılar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kezzebe' fiilinin, bir şeyi yalan olarak nitelemek veya birinin sözünü yalanlamak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'kezzebe' fiili, müşriklerin Hz. Peygamber'in getirdiği mesajı ve kendisini yalanlamalarını ifade eder. Bu, sadece sözün değil, tebliğ edilen hakikatin reddi anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tekzîb' kavramının Kur'an'da sadece bir iddiayı reddetmekten öte, ilahi vahyi ve peygamberin risaletini inkar etme, hatta ona karşı düşmanca bir tavır alma anlamını taşıdığını vurgular. Ayetteki kullanım, önceki peygamberlere karşı gösterilen direnişin bir devamı olarak sunulur."}]},{"word":"بِٱلْبَيِّنَـٰتِ","root":"ب ي ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Açık deliller, kanıtlar ve mucizeler.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'beyyinât' kelimesinin, hakikati açıkça ortaya koyan, şüpheyi gideren deliller ve mucizeler anlamına geldiğini belirtir. Ayette, önceki peygamberlerin de tebliğlerini destekleyen somut kanıtlarla geldiklerini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'beyyine'nin, bir şeyin hakikatini ortaya koyan, onu açıklayan her şey olduğunu söyler. Kur'an bağlamında ise bu, peygamberlerin getirdiği mucizeler, ayetler ve akli delillerdir. Ayet, bu delillerin varlığına rağmen yalanlamanın gerçekleştiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'beyyinât'ın Kur'an'da genellikle peygamberlerin doğruluğunu ispatlayan açık ve net deliller, mucizeler ve ilahi ayetler için kullanıldığını ifade eder. Bu, sadece sözlü bir tebliğ değil, aynı zamanda gözle görülür veya akılla idrak edilebilir kanıtlarla desteklenmiş bir mesajdır."}]},{"word":"وَٱلزُّبُرِ","root":"ز ب ر","rootLatin":"z-b-r","meaning":"Yazılı sahifeler, küçük kitapçıklar veya hikmetli sözler içeren metinler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'zubur' kelimesinin 'zebûr'un çoğulu olduğunu ve yazılı sahifeler, kitaplar anlamına geldiğini belirtir. Özellikle Hz. Davud'a verilen Zebur gibi, ilahi mesajları içeren yazılı metinleri ifade eder. Ayette, peygamberlerin sadece sözlü değil, yazılı delillerle de geldiklerini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'zubur'un, üzerine yazı yazılan levhalar veya küçük kitaplar olduğunu açıklar. Bu, ilahi vahiylerin yazıya geçirilmiş formlarını ifade eder ve peygamberlerin tebliğlerinin sadece sözlü değil, aynı zamanda korunmuş yazılı metinler aracılığıyla da aktarıldığını vurgular."}]},{"word":"وَٱلْكِتَـٰبِ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"İlahi kitap, vahiy yoluyla indirilmiş büyük ve kapsamlı metin.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'kitâb'ın, yazılmış olan şey anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle ilahi vahyedilmiş büyük kitapları (Tevrat, İncil gibi) ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'el-Kitâb', önceki peygamberlere verilen kapsamlı ilahi metinleri işaret eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kitâb'ın, Allah tarafından indirilen ve hükümler, kıssalar ve öğütler içeren büyük ilahi metinler için kullanıldığını açıklar. Ayette, 'el-Kitâb el-Münîr' ifadesiyle, bu kitapların sadece yazılı olmakla kalmayıp, aynı zamanda insanlığa yol gösteren, aydınlatıcı bir niteliğe sahip olduğu vurgulanır."}]},{"word":"ٱلْمُنِيرِ","root":"ن و ر","rootLatin":"n-v-r","meaning":"Aydınlatıcı, ışık veren, yol gösteren.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nûr' kökünden türeyen 'münîr' kelimesinin, hem kendisi ışık veren hem de başkalarını aydınlatan anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-Kitâb el-Münîr' ifadesi, ilahi kitabın sadece bilgi içermekle kalmayıp, aynı zamanda insanlığa doğru yolu gösteren, kalpleri ve zihinleri aydınlatan bir rehber olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nûr' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi rehberlik, hakikat ve doğru yol anlamında kullanıldığını ifade eder. 'Münîr' sıfatı ise, bu ilahi kitabın karanlıkları dağıtan, şüpheleri gideren ve insanlara hakikati gösteren bir işlev gördüğünü pekiştirir. Bu, kitabın sadece bir metin değil, aynı zamanda manevi bir ışık kaynağı olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","vahiy-kuran","ilahi-kitaplar","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ise"},{"position":1,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":2,"surface":"كَذَّبُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanladılar"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"seni"},{"position":3,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cevap harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":3,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Tahkik harfi olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten"},{"position":4,"surface":"كُذِّبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanlandı"},{"position":5,"surface":"رُسُلٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için merfû","gloss":"elçiler"},{"position":6,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":7,"surface":"قَبْلِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"önce"},{"position":7,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"senin"},{"position":8,"surface":"جَآءُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ء","rootLatin":"j-y-hamza","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldiler"},{"position":9,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":9,"surface":"ٱلْبَيِّنَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيِّنَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"açık deliller"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"ٱلزُّبُرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ز-ب-ر","rootLatin":"z-b-r","lemma":"زَبُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atfedildiği için mecrûr","gloss":"kitaplar/sahifeler"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"ٱلْكِتَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atfedildiği için mecrûr","gloss":"kitap"},{"position":12,"surface":"ٱلْمُنِيرِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"مُنِير","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"aydınlatıcı"}]