# Âl-i İmrân Sûresi, 19. Âyet (3:19)

> إِنَّ ٱلدِّينَ عِندَ ٱللَّهِ ٱلْإِسْلَـٰمُ ۗ وَمَا ٱخْتَلَفَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَـٰبَ إِلَّا مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلْعِلْمُ بَغْيًۢا بَيْنَهُمْ ۗ وَمَن يَكْفُرْ بِـَٔايَـٰتِ ٱللَّهِ فَإِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلْحِسَابِ

*İnne-ddîne ‘inda(A)llâhi-l-islâm(u)(k) vemâ-ḣtelefe-lleżîne ûtû-lkitâbe illâ min ba'di mâ câehumu-l'ilmu baġyen beynehum(k) vemen yekfur bi-âyâti(A)llâhi fe-inna(A)llâhe serî'u-lhisâb(i)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz Allah katında din İslam'dır. Kitap verilmiş olanlar, kendilerine ilim geldikten sonra sırf, aralarındaki ihtiras ve aşırılık yüzünden ayrılığa düştüler. Kim Allah'ın ayetlerini inkar ederse, bilsin ki Allah hesabı çok çabuk görendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/19

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Âl-i İmrân 19. ayet, 'din' kavramının Allah katındaki tek geçerli formunun 'İslam' olduğunu vurgularken, 'Kitap ehli'nin 'ilim'e rağmen 'ihtilaf'a düşmesini 'bağy' ile açıklar ve 'küfür'ün 'hesap' ile sonuçlanacağını belirtir. Ayet, tevhid inancının temelini ve sapmanın nedenlerini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلدِّينَ","root":"د ي ن","rootLatin":"d-y-n","meaning":"Allah tarafından konulmuş, insanların uyması gereken kurallar bütünü ve yaşam biçimi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dîn' kelimesinin 'itaat, ceza, mükâfat, şeriat' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki 'İnne'd-dîne indallahi'l-İslâm' ifadesi, Allah katında kabul gören ve uyulması gereken tek şeriatın, yani yaşam sisteminin İslam olduğunu vurgular. Bu bağlamda 'dîn', sadece bir inanç sistemi değil, aynı zamanda bir yaşam tarzı ve ilahi kanunlar bütünüdür."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'dîn' kavramının, 'Allah ile insan arasındaki ilişkiyi düzenleyen sistem' olarak anlaşıldığını ifade eder. Bu sistem, hem Allah'ın insanlara koyduğu kuralları (şeriat) hem de insanların bu kurallara olan itaatini (ibadet) kapsar. Ayetteki 'İslam' ile ilişkilendirilmesi, bu sistemin nihai ve en mükemmel formunun İslam olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْإِسْلَـٰمُ","root":"س ل م","rootLatin":"s-l-m","meaning":"Allah'a tam bir teslimiyet ve boyun eğme hali, O'nun emirlerine uymakla elde edilen barış ve esenlik dini.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'İslam' kelimesinin kökeni olan 'selm'in 'barış, esenlik' ve 'teslimiyet' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'İnne'd-dîne indallahi'l-İslâm' ifadesi, Allah katında kabul gören dinin, O'na tam bir teslimiyetle barış ve esenliğe ulaşma yolu olduğunu ifade eder. Bu, sadece bir isim değil, aynı zamanda bir eylem ve haldir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'İslam'ın 'Allah'a boyun eğmek, O'nun hükmüne razı olmak ve O'na teslim olmak' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın belirlediği yegane dinin, insanın kendi iradesini Allah'ın iradesine tabi kılmasıyla gerçekleşen bir teslimiyet hali olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱخْتَلَفَ","root":"خ ل ف","rootLatin":"h-l-f","meaning":"Farklı görüşlere sahip olmak, anlaşmazlığa düşmek, ayrılığa gitmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ihtilaf'ın 'birbirine muhalif olmak, zıt düşmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayette 've mâhtelefe'llezîne ûtu'l-kitâbe' ifadesi, Kitap ehlinin kendilerine ilim geldikten sonra bile hakikat üzerinde birleşemeyip farklı görüşlere ve gruplara ayrıldıklarını, yani ihtilafa düştüklerini anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ihtilaf'ın 'bir şeyin zıddına gitmek, bir konuda farklı bir yol tutmak' olduğunu açıklar. Ayetteki bağlamda, Kitap ehlinin kendilerine gelen açık bilgiye rağmen, aralarındaki çekişme ve kıskançlık yüzünden hakikatten saparak farklı yollara ayrılmalarını ifade eder."}]},{"word":"ٱلْعِلْمُ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Gerçeği bilme, hakikate vakıf olma, kesin bilgi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm'i 'bir şeyi olduğu gibi idrak etmek' olarak tanımlar. Ayette 'min ba'di mâ câehumu'l-ilm' ifadesi, Kitap ehlinin hakikati, yani Allah'ın birliğini ve peygamberlerin getirdiği mesajı açıkça bildikleri halde ihtilafa düştüklerini belirtir. Burada 'ilm', sadece bilgi değil, aynı zamanda bu bilginin getirdiği sorumluluğu da ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, Kur'an'da 'ilm'in genellikle 'kesin ve doğru bilgi' anlamında kullanıldığını vurgular. Ayetteki 'ilim', Kitap ehlinin kendi kutsal kitaplarında ve peygamberlerinin tebliğlerinde bulunan, hakikati gösteren açık delilleri ve bilgileri ifade eder. Bu bilgiye sahip olmalarına rağmen ihtilafa düşmeleri, onların kasıtlı bir sapma içinde olduklarını gösterir."}]},{"word":"بَغْيًا","root":"ب غ ي","rootLatin":"b-ğ-y","meaning":"Haksızlık, zulüm, haddi aşma, kıskançlık ve çekememezlik gibi kötü niyetlerle yapılan eylem.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"es-Sicistânî, 'bağy' kelimesinin 'haddi aşmak, zulmetmek, fesat çıkarmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'bağyen beynehum' ifadesi, Kitap ehlinin ihtilafa düşmelerinin nedeninin, aralarındaki kıskançlık, çekememezlik ve haksızlık gibi kötü niyetler olduğunu açıkça ortaya koyar. Bu, bilerek ve isteyerek yapılan bir sapmadır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'bağy'in 'bir şeyi haddinden fazla istemek, zulmetmek, fesat çıkarmak' olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımı, Kitap ehlinin ihtilafının, hakikati arama veya anlama çabasından değil, kişisel çıkarlar, makam sevgisi veya birbirlerine karşı duydukları kıskançlık gibi 'bağy' kaynaklı olduğunu gösterir."}]},{"word":"يَكْفُرْ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"İnkar etmek, örtmek, nankörlük etmek, Allah'ın ayetlerini reddetmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'küfr'ün temel anlamının 'örtmek' olduğunu ve bu bağlamda 'Allah'ın nimetlerini örtmek, yani nankörlük etmek' veya 'hakikati örtmek, yani inkar etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 've men yekfur bi-âyâti'llâhi' ifadesi, Allah'ın açık delillerini ve ayetlerini bilerek reddedenlerin durumunu anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'küfr'ün sadece bir inançsızlık hali değil, aynı zamanda 'Allah'ın lütfunu ve hakikati bilerek reddetme' eylemi olduğunu vurgular. Ayetteki 'ayetleri inkar etmek', Allah'ın varlığına ve birliğine dair delilleri, peygamberlerin getirdiği mesajları ve ilahi hükümleri bile bile reddetmeyi ifade eder ki bu, büyük bir nankörlüktür."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Âl-i İmrân sûresi 19. âyetinde*
- **2023 Umre Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Al-i İmran suresi 19. ayeti*
- **Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür** — Serkan Denkçi · *Âl-i İmrân sûresi 19. âyetinde*
- **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Âl-i İmrân sûresi 19. âyetinde*
- **Uşşâkî Kültürünün Günümüze Yansıması “Necdet Ardıç” Örneği Yüksek Lisans tezi** — Serkan Denkçi · *Âl-i İmrân sûresi 19. âyetinde*
- **İzmir İrfan Sohbetleri CD 1 (1998-2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3. sure 19. ayette*
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3. sure 19. ayette*
- **Hucurât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3. sure 19. ayette*
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3. sûre 19. ayette*
- **İzmir İrfan Sohbetleri CD 2 (2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3. sure 19. ayette*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/19*
- **Rûm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/19*