# Âl-i İmrân Sûresi, 198. Âyet (3:198)

> لَـٰكِنِ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّـٰتٌ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ خَـٰلِدِينَ فِيهَا نُزُلًا مِّنْ عِندِ ٱللَّهِ ۗ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ خَيْرٌ لِّلْأَبْرَارِ

*Lâkini-lleżîne-ttekav rabbehum lehum cennâtun tecrî min tahtihâ-l-enhâru ḣâlidîne fîhâ nuzulen min ‘indi(A)llâh(i)(k) vemâ ‘inda(A)llâhi ḣayrun lil-ebrâr(i)*

**Meal (Diyanet):** Fakat Rablerine karşı gelmekten sakınanlar için, Allah katından bir konaklama yeri olarak, içinde ebedi kalacakları, içinden ırmaklar akan cennetler vardır. Allah katında olan şeyler iyiler için daha hayırlıdır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/198

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, takva sahibi müminlere vaat edilen cennet nimetlerini ve Allah katındaki ebedi mükafatın üstünlüğünü vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, Allah'tan sakınma, cennetin nitelikleri ve iyi kullara verilen ebedi ödül etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ٱتَّقَوْا۟","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Rablerinden sakınanlar, O'nun emirlerine uyup yasaklarından kaçınarak kendilerini koruyanlar anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Takva (وقاية), bir şeyi korkulan şeyden korumaktır. Şeriat dilinde ise nefsi günahlardan korumakla, yani emredilenleri yapmak ve yasaklananlardan kaçınmakla olur. Ayetteki 'ittekav' fiili, Allah'ın azabından sakınmak ve O'nun rızasını kazanmak için günahlardan uzak durmayı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Takva, Kur'an'da Allah'a karşı duyulan derin saygı, korku ve sorumluluk bilinciyle hareket etme durumunu ifade eder. Bu, sadece bir korku değil, aynı zamanda Allah'ın emirlerine itaat etme ve O'nun hoşnutluğunu kazanma çabasıdır. Ayetteki 'ittekav', bu bilinçle yaşayan müminleri tanımlar."}]},{"word":"جَنَّـٰتٌ","root":"ج ن ن","rootLatin":"c-n-n","meaning":"Ağaçlarla örtülü, gizli ve gözden uzak bahçeler; ahirette müminlere vaat edilen ebedi ikamet yerleri.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Cennet (جنة), ağaçları ve bitkileriyle yeri örten, gizleyen yerdir. Bu ayetteki 'cennât', dünya bahçelerinden farklı olarak, ahiretteki mükafat yurdunu, yani Allah'ın takva sahipleri için hazırladığı ebedi ikametgahları mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cennet (جنة), ağaçları ve dalları toprağı örttüğü için 'gizli' anlamına gelen 'cenn' kökünden türemiştir. Kur'an'da ise bu kelime, ahiretteki mükafat yurdunu, yani Allah'ın salih kullarına vaat ettiği, içinde çeşitli nimetlerin bulunduğu bahçeleri ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Cennet, bitkilerin ve ağaçların yoğunluğu sebebiyle içindekileri gizleyen yerdir. Kur'an'da ise bu kelime, Allah'ın takva sahipleri için hazırladığı, içinde ebedi nimetlerin bulunduğu, ırmakların aktığı ve çeşitli güzelliklerin olduğu ahiret yurdunu ifade eder."}]},{"word":"خَـٰلِدِينَ","root":"خ ل د","rootLatin":"h-l-d","meaning":"Cennetlerde ebediyen, sonsuza dek kalacak olanlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hulûd (خلود), bir şeyin kalıcı olması, devam etmesi ve yok olmamasıdır. Ayetteki 'hâlidîn' kelimesi, cennet ehlinin orada ebediyen kalacağını, oradan çıkarılmayacağını ve nimetlerinin kesilmeyeceğini ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hulûd, bir şeyin uzun süre kalması veya sonsuza dek devam etmesidir. Cennet ehli için kullanılan 'hâlidîn' ifadesi, onların cennetteki ikametlerinin kesintisiz ve sonsuz olacağını, ölüm veya yok oluş gibi bir durumla karşılaşmayacaklarını belirtir."}]},{"word":"نُزُلًا","root":"ن ز ل","rootLatin":"n-z-l","meaning":"Misafirler için hazırlanan ikram, konukluk veya ağırlama.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nüzül (نزل), misafir için hazırlanan yiyecek ve içecek gibi ikramlardır. Ayetteki 'nüzülen' kelimesi, cennet nimetlerinin, takva sahipleri için Allah katından özel olarak hazırlanmış bir konukluk, bir ikram olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Nüzül, misafire sunulan ilk ikramdır. Bu ayetteki 'nüzülen' ifadesi, cennetin ve içindeki nimetlerin, Allah'ın takva sahiplerine olan cömertliğinin ve onlara sunduğu eşsiz bir konukluğun başlangıcı ve özü olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْأَبْرَارِ","root":"ب ر ر","rootLatin":"b-r-r","meaning":"İyilik yapanlar, itaatkârlar, doğru ve dürüst kimseler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Birr (برّ), geniş kapsamlı bir iyilik ve itaat kavramıdır. 'Ebrâr' ise bu iyilikleri sürekli yapan, Allah'a ve insanlara karşı görevlerini eksiksiz yerine getiren, doğru ve dürüst kimselerdir. Ayetteki 'lil-ebrâr' ifadesi, Allah katındaki hayrın, bu niteliklere sahip olanlara mahsus olduğunu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Birr, geniş anlamda iyilik, itaat ve doğruluktur. 'Ebrâr', Allah'ın emirlerine uyan, yasaklarından kaçınan, söz ve fiillerinde dürüst olan, hayır işlerinde yarışan kimselerdir. Bu ayette, Allah katındaki üstün mükafatın bu vasıflara sahip olanlara verileceği vurgulanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Birr kavramı, Kur'an'da sadece bireysel iyiliği değil, aynı zamanda toplumsal sorumlulukları da kapsayan geniş bir ahlaki erdemi ifade eder. 'Ebrâr', bu erdemleri hayatına tatbik eden, Allah'a ve kullara karşı görevlerini yerine getiren, salih ameller işleyen kimselerdir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın vaat ettiği cennet ve nimetlerin bu 'ebrâr' için daha hayırlı olduğu belirtilir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["takva","cennet","ahiret-mukafat","dunya-ahiret-dengesi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَـٰكِنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstidrâk","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَـٰكِنِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"fakat","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mübteda"},{"position":3,"surface":"ٱتَّقَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sakındılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Rablerini","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"onlar için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":6,"surface":"جَنَّـٰتٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"جَنَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"cennetler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":7,"surface":"تَجْرِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ر-ي","rootLatin":"j-r-y","lemma":"جَرَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"akar","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":8,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"تَحْتِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ت-ح-ت","rootLatin":"t-h-t","lemma":"تَحْت","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"altından","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":10,"surface":"ٱلْأَنْهَـٰرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهْر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"ırmaklar","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":11,"surface":"خَـٰلِدِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ل-د","rootLatin":"kh-l-d","lemma":"خَالِد","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"ebedî kalıcılar olarak","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":12,"surface":"فِيهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":12,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":13,"surface":"نُزُلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"نُزُل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün mutlak veya hâl olduğu için mansûb","gloss":"konukluk olarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûl-i mutlak"},{"position":14,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":15,"surface":"عِندِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِنْد","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"katından","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":16,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":17,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":17,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mübteda"},{"position":18,"surface":"عِندَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِنْد","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"katında","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mekân zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":19,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":20,"surface":"خَيْرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha hayırlıdır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":21,"surface":"لِّلْأَبْرَارِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":21,"surface":"ٱلْأَبْرَارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ر-ر","rootLatin":"b-r-r","lemma":"أَبْرَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"iyiler","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Lâkini"},{"position":2,"translit":"lleżîne"},{"position":3,"translit":"ttekav"},{"position":4,"translit":"rabbehum"},{"position":5,"translit":"lehum"},{"position":6,"translit":"cennâtun"},{"position":7,"translit":"tecrî"},{"position":8,"translit":"min"},{"position":9,"translit":"tahtihâ"},{"position":10,"translit":"l-enhâru"},{"position":11,"translit":"ḣâlidîne"},{"position":12,"translit":"fîhâ"},{"position":13,"translit":"nuzulen"},{"position":14,"translit":"min"},{"position":15,"translit":"‘indi(A)"},{"position":16,"translit":"llâh(i)(k)"},{"position":17,"translit":"vemâ"},{"position":18,"translit":"‘inda(A)"},{"position":19,"translit":"llâhi"},{"position":20,"translit":"ḣayrun"},{"position":21,"translit":"lil-ebrâr(i)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/198-199*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/198-199*