# Âl-i İmrân Sûresi, 25. Âyet (3:25)

> فَكَيْفَ إِذَا جَمَعْنَـٰهُمْ لِيَوْمٍ لَّا رَيْبَ فِيهِ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

*Fekeyfe iżâ cema'nâhum liyevmin lâ raybe fîhi vevuffiyet kullu nefsin mâ kesebet vehum lâ yuzlemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Bakalım, kendilerini o geleceğinde hiç şüphe olmayan gün için bir araya topladığımız ve hiç kimseye haksızlık edilmeden herkese kazandığı tamamen ödendiği vakit, halleri nice olacaktır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/25

---

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","hesap-mizan","adalet","ahiret-mukafat"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününün kaçınılmazlığını ve o gün herkesin dünyada yaptıklarının karşılığını eksiksiz alacağını vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, toplanma, şüphe, kazanma ve zulüm görmeme gibi temel ahiret inançlarını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"جَمَعْنَـٰهُمْ","root":"ج م ع","rootLatin":"c-m-a","meaning":"Allah'ın insanları kıyamet günü bir araya getirmesi, toplama fiili.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cem' (جمع) kelimesi, dağınık şeyleri bir araya getirmek, toplamak anlamına gelir. Ayetteki 'cem'nâhum' ifadesi, Allah'ın kıyamet günü tüm insanları hesap için bir araya toplayacağını ifade eder. Bu, dağınıklığın giderilmesi ve bir araya gelme durumudur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Cem' (جمع), bir şeyin parçalarını bir araya getirmektir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın insanları diriltip mahşer yerinde bir araya getirmesi, yani dağınık bedenleri ve ruhları tekrar birleştirmesi ve bir araya toplaması anlamındadır. Bu, ahiretteki toplanma hadisesini ifade eder."}]},{"word":"رَيْبَ","root":"ر ي ب","rootLatin":"r-y-b","meaning":"Şüphe, tereddüt, kuşku; ayette kıyamet gününün kesinliğini vurgular.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Reyb (ريب), şüphe ve tereddüt anlamına gelir. Ayetteki 'lâ reybe fîhi' ifadesi, kıyamet gününün geleceğinden ve vuku bulacağından hiçbir şüphe duyulmaması gerektiğini, onun kesin ve kaçınılmaz olduğunu belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Reyb (ريب), kalpte oluşan kuşku ve tereddüttür. Ayetteki 'lâ reybe fîhi' tabiri, o günün gerçekleşeceği konusunda hiçbir şüpheye mahal olmadığını, kesinlik ifade ettiğini gösterir. Bu, Kur'an'ın geleceği hakkında da kullanılan bir ifadedir ve mutlak hakikati vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Reyb (ريب) kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın ayetleri, peygamberlerin mesajları ve ahiret gibi temel inanç konularında duyulan şüpheyi ifade eder. Bu ayette ise 'lâ reybe fîhi' ifadesiyle, kıyamet gününün varlığına dair tüm şüphelerin ortadan kaldırıldığı, onun mutlak bir gerçeklik olduğu vurgulanır."}]},{"word":"وُفِّيَتْ","root":"و ف ي","rootLatin":"v-f-y","meaning":"Eksiksiz olarak ödenmek, tam olarak verilmek; amellerin karşılığının tam olarak verilmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vefâ (وفاء), bir şeyi tam ve eksiksiz olarak yerine getirmek veya karşılığını vermek demektir. 'Vuffiyet' (وُفِّيَتْ) fiili, pasif formda kullanılarak, her nefsin kazandığının karşılığının tam ve eksiksiz bir şekilde kendisine ödeneceğini, hiçbir şeyin eksik bırakılmayacağını ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Vefâ (وفاء), bir şeyi tamamlamak, eksiksiz kılmak ve hakkını vermek anlamındadır. Ayetteki 'vuffiyet küllü nefsin' ifadesi, her canlının dünyada yaptığı amellerin karşılığının, iyilik veya kötülük olsun, tam ve noksansız bir şekilde kendisine verileceğini, hiçbir hakkın zayi olmayacağını belirtir."}]},{"word":"كَسَبَتْ","root":"ك س ب","rootLatin":"k-s-b","meaning":"Kazanmak, elde etmek, yapmak; dünyada işlenen amelleri ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Kesb (كسب), bir şeyi elde etmek, kazanmak anlamına gelir. Ayetteki 'mâ kesebet' (ما كسبت) ifadesi, her nefsin dünyada kendi iradesiyle yaptığı, işlediği amelleri, fiilleri ve kazançları ifade eder. Bu, kişinin kendi çabasıyla elde ettiği şeyleri kapsar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kesb (كسب) kelimesi, Kur'an'da genellikle insanın kendi iradesiyle yaptığı, sorumluluğunu yüklendiği fiilleri ve bu fiillerin neticesinde elde ettiği sonuçları ifade eder. Bu ayette 'mâ kesebet', kişinin dünyadaki iyi veya kötü tüm eylemlerini ve bunların ahiretteki karşılıklarını kazanması anlamında kullanılmıştır."}]},{"word":"يُظْلَمُونَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Haksızlığa uğramak, zulmedilmek; kıyamet gününde kimseye haksızlık yapılmayacağını vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulm (ظلم), bir şeyi ait olmadığı yere koymak, hakkı sahibine vermemek veya haddi aşmaktır. 'Yuzlemûne' (يُظْلَمُونَ) fiili, pasif formda kullanılarak, kıyamet gününde hiç kimseye haksızlık yapılmayacağını, herkesin hak ettiğini tam olarak alacağını, kimsenin hakkının eksiltilmeyeceğini veya başkasına yüklenmeyeceğini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Zulm (ظلم), bir şeyi yerinden saptırmak, hakkı sahibinden alıkoymak veya birine zarar vermektir. Ayetteki 'lâ yuzlemûne' ifadesi, Allah'ın adaletinin mutlak olduğunu ve kıyamet gününde hiçbir kulun amellerinin karşılığında haksızlığa uğramayacağını, ne sevabının eksiltileceğini ne de günahının artırılacağını kesin bir dille belirtir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Fekeyfe"},{"position":2,"translit":"iżâ"},{"position":3,"translit":"cema'nâhum"},{"position":4,"translit":"liyevmin"},{"position":5,"translit":"lâ"},{"position":6,"translit":"raybe"},{"position":7,"translit":"fîhi"},{"position":8,"translit":"vevuffiyet"},{"position":9,"translit":"kullu"},{"position":10,"translit":"nefsin"},{"position":11,"translit":"mâ"},{"position":12,"translit":"kesebet"},{"position":13,"translit":"vehum"},{"position":14,"translit":"lâ"},{"position":15,"translit":"yuzlemûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"كَيْفَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"ك-ي-ف","rootLatin":"k-y-f","lemma":"كَيْفَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham ismi olduğu için mebnî","gloss":"nasıl","binaDurumu":"Mebnî (ism-i istifhâm)","gorev":"Haber"},{"position":2,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"جَمَعْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-'-","lemma":"جَمَعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"topladık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":4,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"يَوْمٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gün","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":5,"surface":"لَّا","pos":"harf","posDetail":"Lâ-i Nefy-i Cins","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy-i cins harfi olduğu için mebnî","gloss":"yoktur","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cinsini nefyeden lâ"},{"position":6,"surface":"رَيْبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ي-ب","rootLatin":"r-y-b","lemma":"رَيْب","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Lâ-i nefy-i cinsin ismi olduğu için mansûb","gloss":"şüphe","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cinsini nefyeden lâ'nın ismi"},{"position":7,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"وُفِّيَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ف-ي","rootLatin":"w-f-y","lemma":"وَفَّى","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"eksiksiz verildi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":9,"surface":"كُلُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nâib-i fâil olduğu için merfû","gloss":"her","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâib-i fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":10,"surface":"نَفْسٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"nefis","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":11,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":12,"surface":"كَسَبَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-س-ب","rootLatin":"k-s-b","lemma":"كَسَبَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kazandı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":13,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû mahalde mebnî","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":14,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":15,"surface":"يُظْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَلَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"zulmedilmezler","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Meçhul muzâri fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zümer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/25*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *3/25*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *3/25*